Η κατάσταση στην Κούβα και οι προοπτικές

Η κατάσταση στην Κούβα και οι προοπτικές

  • |

Με αφορμή τις διαδηλώσεις

Οι δια­δη­λώ­σεις στην Κούβα στις αρχές Ιούλη προ­κά­λε­σαν δυ­σα­νά­λο­γα με­γά­λο ει­δη­σε­ο­γρα­φι­κό αντί­κτυ­πο διε­θνώς σε σχέση με το μέ­γε­θος, την έντα­ση και τη διάρ­κειά τους. 

Ο πρώ­τος λόγος αφορά την ίδια την εξέ­λι­ξη. Μπο­ρεί να μην ήταν κά­ποιος παλ­λαϊ­κός ξε­ση­κω­μός που να δι­καιο­λο­γεί τόσο με­γά­λο «θό­ρυ­βο», αλλά ήταν οι πράγ­μα­τι οι μα­ζι­κό­τε­ρες μη-κυ­βερ­νη­τι­κές δια­δη­λώ­σεις μετά την προη­γού­με­νη με­γά­λη οι­κο­νο­μι­κή κρίση στις αρχές της δε­κα­ε­τί­ας του ’90. Η έκ­φρα­ση λαϊ­κής δυ­σα­ρέ­σκειας στο δρόμο είναι εί­δη­ση για αυτή τη χώρα. 

Ο δεύ­τε­ρος αφορά την ισχύ του (σο­σιαλ)μι­ντια­κού μη­χα­νι­σμού που ερ­γά­στη­κε για τη «δια­φή­μι­ση» των δια­δη­λώ­σε­ων. Εδώ, το «χνάρι» του αμε­ρι­κα­νι­κού ιμπε­ρια­λι­σμού ή των αντι­κα­θε­στω­τι­κών κύ­κλων στην κου­βα­νι­κή πα­ροι­κία της Φλό­ρι­ντα, είναι εμ­φα­νής -όπως και η πρό­θε­ση να πα­ρου­σιά­σουν τις επι­θυ­μί­ες τους για πραγ­μα­τι­κό­τη­τα. 

Πάνος Πέτρου

Ωστό­σο, αξί­ζουν με­ρι­κές ση­μειώ­σεις για την κα­τά­στα­ση στη χώρα.

Είναι δε­δο­μέ­νο ότι η κου­βα­νι­κή οι­κο­νο­μία αντι­με­τω­πί­ζει δυ­σκο­λί­ες εδώ και πολύ καιρό. Αυτές προ­κύ­πτουν από την αδυ­να­μία του κα­θε­στώ­τος που προ­έ­κυ­ψε από την επα­νά­στα­ση να μπο­ρέ­σει να «απε­λευ­θε­ρώ­σει» τη μικρή χώρα μόνη της από τους κα­τα­να­γκα­σμούς του πα­γκό­σμιου (κα­πι­τα­λι­στι­κού) κα­τα­με­ρι­σμού και της θέσης της Κού­βας σε αυτόν. Πέρα από το «ορατό» και πο­λι­τι­κά υπο­κι­νού­με­νο αμε­ρι­κα­νι­κό εμπάρ­γκο, τα όρια που έθετε αυτή η πιο «αυ­θόρ­μη­τη» και «αό­ρα­τη» πραγ­μα­τι­κό­τη­τα βρί­σκο­νται στη βάση της εξή­γη­σης όλων των αδυ­να­μιών ή απο­τυ­χιών του κα­θε­στώ­τος.

Η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα της έντα­σης των οι­κο­νο­μι­κών δυ­σκο­λιών προ­κύ­πτει από τις επί­μο­νες προ­σπά­θειες της ηγε­σί­ας της χώρας να πάρει μέτρα αντι­με­τώ­πι­σής της όλα τα τε­λευ­ταία χρό­νια. Ανα­φε­ρό­μα­στε στα δια­δο­χι­κά μέτρα «φι­λε­λευ­θε­ρο­ποί­η­σης» της οι­κο­νο­μί­ας, που προ­ω­θού­νται «κομ­μα­τια­στά» και στα­δια­κά. Σε πεί­σμα των αμε­ρι­κα­νι­κών ΜΜΕ, που αρέ­σκο­νται να ισχυ­ρί­ζο­νται ότι η φι­λευ­θε­ρο­ποί­η­ση είναι η πα­νά­κεια, και η «δειλή υλο­ποί­η­σή» της η πηγή της κα­κο­δαι­μο­νί­ας, το «άνοιγ­μα στην αγορά» δεν έχει λύσει τα προ­βλή­μα­τα. Αλλά έχει συμ­βά­λει στη δη­μιουρ­γία κι ανα­πα­ρα­γω­γή (ευ­ρύ­τε­ρα) «αστι­κών» στρω­μά­των, τα οποία θα διεκ­δι­κή­σουν με με­γα­λύ­τε­ρη έντα­ση τον πο­λι­τι­κό και οι­κο­νο­μι­κό τους «χώρο».

Σε αυτό το φόντο ήρθε και η παν­δη­μι­κή κρίση. Αυτή προ­κά­λε­σε πίεση και στο σύ­στη­μα υγεί­ας αλλά και ευ­ρύ­τε­ρα (πολ­λές από τις ελ­λεί­ψεις, πχ σε ρεύμα, συν­δέ­ο­νται και με την «ανα­κα­τεύ­θυν­ση» πόρων στην αντι­με­τώ­πι­ση της παν­δη­μί­ας). Αλλά κυ­ρί­ως έπλη­ξε ση­μα­ντι­κές πηγές ει­σο­δή­μα­τος από το εξω­τε­ρι­κό. Με εξαί­ρε­ση των τομέα της υγεί­ας (βα­σι­κή «εξα­γω­γή» του κου­βα­νι­κού κρά­τους, που έχει πε­τύ­χει να δια­θέ­τει «πλε­ό­να­σμα» σε αυτόν τον κρί­σι­μο κοι­νω­νι­κά κλάδο), οι άλλες δύο βα­σι­κές πηγές ει­σο­δή­μα­τος είναι ο του­ρι­σμός και τα εμ­βά­σμα­τα από το εξω­τε­ρι­κό. Ο του­ρι­σμός «πά­γω­σε» για ολό­κλη­ρους μήνες, η ροή εμ­βα­σμά­των μειώ­θη­κε (καθώς η οι­κο­νο­μι­κή κρίση πίεσε και τους με­τα­νά­στες σε άλλες χώρες), ενώ η μεί­ω­ση των τα­ξι­διών πε­ριό­ρι­σε και την πα­ρα­δο­σια­κή εισ­ροή αγα­θών (κυ­ρί­ως τρο­φί­μων και φαρ­μά­κων) από φί­λους και συγ­γε­νείς που επι­σκέ­πτο­νταν τους οι­κεί­ους τους στην Κούβα.

Η «συ­μπά­θεια» που εξέ­φρα­σε η αμε­ρι­κα­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση στον κου­βα­νι­κό λαό και τα προ­βλή­μα­τά του είναι εξορ­γι­στι­κά υπο­κρι­τι­κή. Το εμπάρ­γκο δεν είναι η πηγή όλων των δει­νών (πχ δεν εμπο­δί­ζει το εμπό­ριο με την Κίνα ή την Ισπα­νία), αλλά είναι ένα πα­ρα­τε­τα­μέ­νο «πνί­ξι­μο» της κου­βα­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας με σω­ρευ­τι­κές συ­νέ­πειες (το οποίο πα­ρε­μπι­πτό­ντως έχει κα­τα­δι­κά­σει αμέ­τρη­τες φορές ο ΟΗΕ…). Πέρα από τις σω­ρευ­τι­κές και διαρ­κείς συ­νέ­πειές του, η Κούβα αντι­με­τω­πί­ζει και τη δρα­κό­ντεια κλι­μά­κω­σή του από τη δια­κυ­βέρ­νη­ση Τραμπ (που πα­ρα­μέ­νει στη θέση της ως τώρα…). Σύμ­φω­να με την κου­βα­νι­κή ηγε­σία, οι ελ­λεί­ψεις σε ρεύμα συν­δέ­ο­νται άμεσα με δυ­σκο­λί­ες που προ­κα­λεί ο απο­κλει­σμός. Ενώ και ο του­ρι­σμός και τα εμ­βά­σμα­τα -πολύ πριν πλη­γούν από την παν­δη­μία, είχαν υπο­στεί βά­ναυ­σο χτύ­πη­μα από τις απα­γο­ρεύ­σεις Τραμπ (με εμ­βλη­μα­τι­κή την εντο­λή του να κλεί­σουν πολ­λές δε­κά­δες αμε­ρι­κά­νι­κα ανταλ­λα­κτή­ρια στην Κούβα που διευ­κό­λυ­ναν τη ροή εμ­βα­σμά­των).

Τόσο η Ουά­σινγ­κτον, όσο και οι «ανη­συ­χού­ντες για τη χώρα τους» στη Φλό­ρι­ντα που πλειο­δό­τη­σαν σε δια­δη­λώ­σεις και σε αντι­κα­θε­στω­τι­κές κο­ρώ­νες, θα έπρε­πε να ξε­κι­νή­σουν από το σπά­σι­μο του εμπάρ­γκο.

Η αμε­ρι­κα­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση δη­μα­γω­γεί υπο­κρι­τι­κά και παί­ζει ρόλο στη «δια­φή­μι­ση» των δια­δη­λώ­σε­ων. Αλλά είναι αμ­φί­βο­λο αν τις ενορ­χη­στρώ­νει. Στις τά­ξεις όσων εύ­χο­νται μια εκ δε­ξιών ανα­τρο­πή του κα­θε­στώ­τος, μοιά­ζει πε­ρισ­σό­τε­ρο με την πε­ρί­πτω­ση που «η ουρά» επι­χει­ρεί να «κου­νή­σει το σκύλο». Στη Φλό­ρι­ντα υπάρ­χουν πολ­λοί που δη­λώ­νουν ανοι­χτά ότι «ήρθε η ευ­και­ρία» -εί­ναι αυτοί που έρι­ξαν από την πρώτη μέρα των δια­δη­λώ­σε­ων το σύν­θη­μα για «άνοιγ­μα αν­θρω­πι­στι­κού δια­δρό­μου»- και ασφα­λώς πο­λι­τι­κά στε­λέ­χη όπως ο Τεντ Κρουζ που σπεύ­δουν να εκ­προ­σω­πή­σουν αυτό το κοινό. Στην ίδια την Κούβα, η χρήση της αμε­ρι­κα­νι­κής ση­μαί­ας και το σύν­θη­μα «Πα­τρί­δα και Ζωή» (από ένα δη­μο­φι­λές στο Μαϊ­ά­μι δεξιό τρα­γού­δι, που λει­τουρ­γεί ως άρ­νη­ση του συν­θή­μα­τος του Τσε «Πα­τρί­δα ή Θά­να­τος») υπο­δη­λώ­νει τον προ­σα­να­το­λι­σμό κά­ποιων δια­δη­λω­τών. Αλλά δεν προ­κύ­πτει προς ώρας κά­ποια πρό­θε­ση του Μπάι­ντεν να επι­χει­ρή­σει «κα­θε­στω­τι­κή αλ­λα­γή» στην Κούβα. Όταν οι ΗΠΑ πάνε σε σύ­γκρου­ση, ο πλα­νή­της το κα­τα­λα­βαί­νει, δεν αφή­νουν πε­ρι­θώ­ρια αμ­φι­βο­λιών (βλ. πρό­σφα­τα Βε­νε­ζου­έ­λα). Μέχρι στιγ­μής, το αμε­ρι­κα­νι­κό Λι­με­νι­κό είναι απα­σχο­λη­μέ­νο να κυ­νη­γά τους «βα­σι­λι­κό­τε­ρους του βα­σι­λέ­ως» Αμε­ρι­κα­νο-κου­βα­νούς που επι­χει­ρούν να πε­ρά­σουν με βάρ­κες «αν­θρω­πι­στι­κή βο­ή­θεια» και… όπλα στο νησί.

Αν μεί­νει κα­νείς όμως μόνο σε αυτά, βλέ­πει τη μισή ει­κό­να. Οι οι­κο­νο­μι­κές δυ­σκο­λί­ες που πε­ρι­γρά­ψα­με πα­ρα­πά­νω είναι υπαρ­κτές και απο­τε­λούν το λόγο που κα­τέ­βη­καν πολ­λοί ερ­γα­ζό­με­νοι και φτω­χοί στους δρό­μους της Κού­βας να δια­δη­λώ­σουν.

Άλ­λω­στε ο ίδιος ο πρό­ε­δρος της χώρας, Μι­γκέλ Ντίαζ Κανέλ, ανέ­φε­ρε ότι εκτός από τους «πλη­ρω­μέ­νους πρά­κτο­ρες» και τους «εγκλη­μα­τί­ες», υπήρ­χαν και «άν­θρω­ποι που αντι­με­τω­πί­ζουν προ­βλή­μα­τα και ζη­τούν εξη­γή­σεις», καθώς και «πα­ρα­πλα­νη­μέ­νοι επα­να­στά­τες».

Όταν δή­λω­νε ότι οι «πα­ρα­πλα­νη­μέ­νοι επα­νά­στα­τες» αντι­με­τω­πί­ζο­νται με διά­λο­γο κι επι­χει­ρή­μα­τα, κά­ποιοι από αυ­τούς που πε­ριέ­γρα­φε ως τέ­τοιους (ο Φρανκ Γκαρ­σία Χερ­νά­ντεζ, ιστο­ρι­κός και μαρ­ξι­στής, μέλος του ΚΚ αλλά και της συλ­λο­γι­κό­τη­τας «communistas» που ανή­κει στην «κρι­τι­κή Αρι­στε­ρά», ο Μάι­κελ Γκον­ζά­λεζ Βι­βέ­ρο, διευ­θυ­ντής του ρι­ζο­σπα­στι­κού ΛΟ­ΑΤ­ΚΙ πε­ριο­δι­κού Tremenda Nota κ.ά.) είχαν προ­σα­χθεί από την αστυ­νο­μία. Αφέ­θη­καν ελεύ­θε­ροι όταν απο­δεί­χθη­κε ότι δεν είχαν συμ­με­τά­σχει σε βίαια επει­σό­δια, ενώ είχε προη­γη­θεί και μια πολύ γρή­γο­ρη αντα­πό­κρι­ση αν­θρώ­πων της διε­θνούς αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κής Αρι­στε­ράς που συ­γκέ­ντρω­σαν υπο­γρα­φές για μια επι­στο­λή προς τις κου­βα­νι­κές Αρχές.

Τις επό­με­νες μέρες ο Κανέλ εστί­α­σε πε­ρισ­σό­τε­ρο στην κοι­νω­νι­κή πτυχή των δια­δη­λώ­σε­ων, κά­νο­ντας λόγο για την «ανά­γκη να ζη­τή­σου­με συ­γνώ­μη από κά­ποιους», επι­ση­μαί­νο­ντας την ανά­γκη αυ­το­κρι­τι­κών συ­μπε­ρα­σμά­των και ανα­κοι­νώ­νο­ντας κά­ποια πρώτα μέτρα αντα­πό­κρι­σης στα λαϊκά προ­βλή­μα­τα (κα­τάρ­γη­ση των δα­σμών κ.ά. πε­ριο­ρι­σμών στη με­τα­φο­ρά τρο­φί­μων και φαρ­μά­κων από με­μο­νω­μέ­να άτομα που μπαί­νουν στη χώρα, έργα απο­κα­τά­στα­σης της ηλε­κτρο­δό­τη­σης, δυ­να­τό­τη­τα στους υπουρ­γούς να κά­νουν μι­σθο­λο­γι­κές αυ­ξή­σεις κλπ).

Η αρ­χι­κή κα­τα­σταλ­τι­κή αντί­δρα­ση και η υπερ­βο­λι­κή έμ­φα­ση στη «ξένη συ­νω­μο­σία» είχε προ­κα­λέ­σει άλ­λω­στε δη­μό­σιες επι­κρι­τι­κές το­πο­θε­τή­σεις από με­γά­λο μέρος εκεί­νου του χώρου των καλ­λι­τε­χνών και της δια­νό­η­σης που δεν ταυ­τί­ζε­ται από­λυ­τα με το κα­θε­στώς, αλλά κι­νεί­ται και δη­λώ­νει «εντός του πλαι­σί­ου της Επα­νά­στα­σης».

Ξε­χω­ρί­ζου­με μια ανοι­χτή επι­στο­λή του Λε­ο­νάρ­ντο Πα­δού­ρα. Κα­ταγ­γέ­λο­ντας τη δράση «πλη­ρω­μέ­νων πρα­κτό­ρων» ή «εγκλη­μα­τι­κών στοι­χεί­ων» ανά­με­σα στο πλή­θος, συ­μπλη­ρώ­νει: «Αλλά δεν πι­στεύω ότι οι απο­δεί­ξεις για αυτά τα στοι­χεία αφαι­ρούν το πα­ρα­μι­κρό από τις αι­τί­ες για την κραυ­γή που ακού­σα­με. Μια κραυ­γή που είναι το απο­τέ­λε­σμα της απελ­πι­σί­ας μιας κοι­νω­νί­ας που δεν περνά μόνο μια μακρά οι­κο­νο­μι­κή κρίση και μια δύ­σκο­λη υγειο­νο­μι­κή κρίση, αλλά και μια κρίση εμπι­στο­σύ­νης και απώ­λειας προσ­δο­κιών… Έχο­ντας πει αυτά [σσ: έχει προη­γη­θεί μια ανα­φο­ρά του ενά­ντια σε κάθε εκ­δο­χή ξένης επέμ­βα­σης], πι­στεύω ότι οι Κου­βα­νοί πρέ­πει να ανα­κτή­σουν την ελ­πί­δα τους και ένα θε­τι­κό όραμα για το μέλ­λον. Αν χαθεί η ελ­πί­δα, χά­νε­ται το νόημα κάθε αν­θρω­πι­στι­κού κοι­νω­νι­κού σχε­δί­ου. Και η ελ­πί­δα δεν ανα­κτά­ται δια της βίας… Αρ­νού­μαι να πι­στέ­ψω ότι στη χώρα μου, σή­με­ρα, μπο­ρεί να υπάρ­χουν τόσοι πολ­λοί άν­θρω­ποι γεν­νη­μέ­νοι και εκ­παι­δευ­μέ­νοι ανά­με­σά μας που γί­νο­νται μι­σθο­φό­ροι ή δια­πράτ­τουν εγκλή­μα­τα. Γιατί αν ίσχυε αυτό, θα ήταν το απο­τέ­λε­σμα της κοι­νω­νί­ας όπου ανα­τρά­φη­καν».

Οι επι­ση­μάν­σεις έχουν ση­μα­σία για το μέλ­λον της Κού­βας. Ο ίδιος ο Πα­δού­ρα γρά­φει με το βλέμ­μα σε αυτό («Ίσως έρθει η ηρε­μία μετά την κα­ται­γί­δα. Ίσως να μην κα­τα­φέ­ρουν οι εξ­τρε­μι­στές και οι φο­ντα­με­ντα­λι­στές να επι­βά­λουν τις εξ­τρε­μι­στι­κές φο­ντα­με­ντα­λι­στι­κές λύ­σεις τους… Αλλά σε κάθε πε­ρί­πτω­ση…»), εντο­πί­ζο­ντας «ένα ανη­συ­χη­τι­κό δείγ­μα της από­στα­σης που έχει διευ­ρυν­θεί ανά­με­σα στις άρ­χου­σες πο­λι­τι­κές σφαί­ρες και στους δρό­μους».

Το σχε­τι­κά μικρό μέ­γε­θος των δια­δη­λώ­σε­ων δεί­χνει ότι η κου­βα­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση δια­τη­ρεί τη λαϊκή νο­μι­μο­ποί­η­ση της πλειο­ψη­φί­ας. Αλλά αυτή η λαϊκή νο­μι­μο­ποί­η­ση δεν ση­μαί­νει εν­θου­σιώ­δη στή­ρι­ξη. Οι φι­λο­κυ­βερ­νη­τι­κές κι­νη­το­ποι­ή­σεις που υπήρ­ξαν, ήταν επί­σης σχε­τι­κά μι­κρές -ανά­λο­γου με­γέ­θους με τις «αντι­κυ­βερ­νη­τι­κές».

Οι σύ­ντρο­φοι του «Communistas», στον απο­λο­γι­σμό των δια­δη­λώ­σε­ων,  πε­ρι­γρά­φουν μια πλειο­ψη­φι­κή πα­ρου­σία του ερ­γα­το­λαϊ­κού στοι­χεί­ου (σε σύ­γκρι­ση με τη δια­νό­η­ση ή τους δε­ξιούς-αντε­πα­να­στα­τι­κούς κύ­κλους) που απο­τυ­πώ­νο­νται αντί­στοι­χα και με μια πλειο­ψη­φι­κή κυ­ριαρ­χία των άμε­σων υλι­κών δυ­σφο­ριών ως κί­νη­τρο των δια­δη­λω­τών (ούτε οι «πο­λι­τι­κές ελευ­θε­ρί­ες» που απο­τε­λούν το απο­κλει­στι­κό επί­κε­ντρο των δυ­σφο­ριών της δια­νό­η­σης, αλλά ούτε και η γε­νι­κή αντι­κομ­μου­νι­στι­κή το­πο­θέ­τη­ση που χα­ρα­κτη­ρί­ζει το τμήμα της όποιας «εν­δο­χώ­ριας» δε­ξιάς αντι­πο­λί­τευ­σης υπάρ­χει μετά τη μα­ζι­κή έξοδο προς τη Φλό­ρι­ντα). Σύμ­φω­να με την ανά­λυ­σή τους, η Δεξιά έπαι­ξε με­γά­λο ρόλο στην «δια­φή­μι­ση» των δια­δη­λώ­σε­ων, αλλά όχι στην πυ­ρο­δό­τη­σή τους. Ενώ στις γραμ­μές των απλών φτω­χών που δια­δή­λω­ναν, δεν υπήρ­χε ταύ­τι­ση με τις αντι­δρα­στι­κές από­ψεις, αλλά ούτε και κά­ποια σαφής αρι­στε­ρό­στρο­φη το­πο­θέ­τη­ση -επι­κρα­τού­σε η αγα­νά­κτη­ση για την φτώ­χεια, «το άγχος της επι­βί­ω­σης εις βάρος της ιδε­ο­λο­γί­ας» και το γε­γο­νός ότι «οι λόγοι που η κου­βα­νι­κή οι­κο­νο­μία είναι σε κρίση δεν απα­σχο­λούν την ερ­γα­τι­κή οι­κο­γέ­νεια όταν είναι άδειο το τρα­πέ­ζι».

Αυτοί οι πα­ρά­γο­ντες φθεί­ρουν την κοι­νω­νι­κή βάση της κυ­βέρ­νη­σης. Μαζί με την οι­κο­νο­μι­κή, προ­κύ­πτει και μια πο­λι­τι­κή διά­στα­ση: Αφε­νός, η από­συρ­ση από το προ­σκή­νιο της ιστο­ρι­κής ηγε­σί­ας των «μπαρ­μπου­δος», αυτών που έκα­ναν την επα­νά­στα­ση κι είχαν γι’ αυτό μια πλα­τιά λαϊκή νο­μι­μο­ποί­η­ση. Αφε­τέ­ρου η εμ­φά­νι­ση νέων γε­νιών που τις χω­ρί­ζει με­γά­λη από­στα­ση από τα ηρω­ι­κά πρώτα χρό­νια της Επα­νά­στα­σης. Αυτό βα­θαί­νει το χάσμα με­τα­ξύ κοι­νω­νι­κής βάσης και κου­βα­νι­κής ηγε­σί­ας.

Όταν ο Τσε κα­λού­σε σε μια ιδιό­μορ­φη εκ­δο­χή αρι­στε­ρού «ασκη­τι­σμού» τους ερ­γά­τες της Κού­βας, το έκανε σε ένα φόντο νέων κοι­νω­νι­κών κα­τα­κτή­σε­ων σε κά­ποιους το­μείς, το συ­νό­δευε με την ελ­πί­δα ενός κα­λύ­τε­ρου μέλ­λο­ντος και απο­δεί­κνυε την εντι­μό­τη­τα της έκ­κλη­σης με το προ­σω­πι­κό του πα­ρά­δειγ­μα. Σή­με­ρα, «η επί­ση­μη πο­λι­τι­κή αφή­γη­ση κι­νεί­ται σε ένα πα­ράλ­λη­λο σύ­μπαν με αυτό της κα­θη­με­ρι­νό­τη­τας των ερ­γα­ζο­μέ­νων. Στη συλ­λο­γι­κή φα­ντα­σία των αν­θρώ­πων στις οι­κο­νο­μι­κά ευά­λω­τες γει­το­νιές, η ηγε­σία της χώρας ταυ­τί­ζε­ται με υψηλά επί­πε­δα δια­βί­ω­σης» (ανα­κοί­νω­ση των Communistas). Πέρα από το «προ­σω­πι­κό πα­ρά­δειγ­μα», η ανώ­τε­ρη ηγε­σία θε­ω­ρεί­ται συ­νυ­πεύ­θυ­νη για την πο­λυ­τέ­λεια που εμ­φα­νί­ζε­ται σε κά­ποιες από τις οι­κο­νο­μι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες που λει­τουρ­γεί ως πρό­κλη­ση για όσους υπο­μέ­νουν στε­ρή­σεις. Με τα λόγια ενός δια­δη­λω­τή: «Χτί­ζο­νται όλα αυτά τα πο­λυ­τε­λή ξε­νο­δο­χεία ενώ δεν έχου­με λυ­μέ­νο το ζή­τη­μα της στέ­γης».

Αυτά χρειά­ζο­νται σο­βα­ρή εξέ­τα­ση, πέρα από ευ­κο­λί­ες. Τα γε­γο­νό­τα της 11ης Ιούλη, σύμ­φω­να με την ανα­κοί­νω­ση των «Communistas»: «Δεν μπο­ρούν να ερ­μη­νευ­θούν ως σύ­γκρου­ση με­τα­ξύ αντε­πα­να­στα­τών και κομ­μου­νι­στών, όπως θέλει να το πα­ρου­σιά­ζει η κυ­βέρ­νη­ση. Ούτε ως ξε­ση­κω­μός ενός κα­τα­πιε­σμέ­νου λαού ενά­ντια σε μια δι­κτα­το­ρία, όπως επι­μέ­νει η αστι­κή προ­πα­γάν­δα. Αλλά ούτε και ως αγώ­νας μιας επα­να­στα­τι­κής ερ­γα­τι­κής τάξης ενά­ντια στην πο­λι­τι­κά εκ­φυ­λι­σμέ­νη γρα­φειο­κρα­τία».

Η πε­ρι­γρα­φή έχει την αρετή να απο­φύ­γει τις δύο δια­δε­δο­μέ­νες «ευ­κο­λί­ες» στην ανά­γνω­ση των κι­νη­το­ποι­ή­σε­ων, αλλά έχει επί­σης την αρετή να απο­φύ­γει μια τρίτη «ερ­μη­νεία» που θα περ­νού­σε τις επι­θυ­μί­ες για πραγ­μα­τι­κό­τη­τα.

Αυτό θέτει το πρό­βλη­μα του μέλ­λο­ντος της Κού­βας. Τη δυ­σκο­λία να προ­κύ­ψουν στο ορατό μέλ­λον οι δυ­νά­μεις που θα δώ­σουν τη νέα «ελ­πί­δα» που ανα­ζη­τά ο Πα­δού­ρα. Οι κοι­νω­νι­κές ορ­γα­νώ­σεις της ερ­γα­τι­κής τάξης είναι αδύ­να­μες ή γρα­φειο­κρα­τι­κές, με ευ­θύ­νη της αντί­λη­ψης που επι­κρά­τη­σε στην κου­βα­νι­κή ηγε­σία (του «σο­σια­λι­σμού από τα πάνω») και επι­τα­χύν­θη­κε ιδιαί­τε­ρα μετά τη δε­κα­ε­τία του ’70 και την τάση μι­μη­τι­σμού του «σο­βιε­τι­κού μο­ντέ­λου». Πο­λι­τι­κά, μια νεαρή «κρι­τι­κή Αρι­στε­ρά», που αντι­πο­λι­τεύ­ε­ται την κου­βα­νι­κή ηγε­σία από τη σκο­πιά του «πραγ­μα­τι­κού σο­σια­λι­σμού» ή του «βα­θέ­μα­τος της Επα­νά­στα­σης», όχι μόνο απο­τε­λεί ένα ετε­ρο­γε­νές φάσμα (από σο­σιαλ­δη­μο­κρά­τες οπα­δούς του πα­λιού σκαν­δι­ναυι­κού μο­ντέ­λου μέχρι «συν­δι­κα­λι­στές» οπα­δούς της ερ­γα­τι­κής αυ­το­δια­χεί­ρι­σης, «Γιου­γκο­σλά­βους», τρο­τσκί­ζο­ντες κλπ) αλλά κυ­ρί­ως πα­ρα­μέ­νει εξαι­ρε­τι­κά αδύ­να­μη και πε­ρι­θω­ριο­ποι­η­μέ­νη.

Με τη «στα­σι­μό­τη­τα» στην υπάρ­χου­σα κα­τά­στα­ση να είναι υπο­νο­μευ­μέ­νη από τα χρό­νια αδιέ­ξο­δα, τα πιο πι­θα­νά σε­νά­ρια «αλ­λα­γής» απέ­χουν πολύ από τις ελ­πί­δες τέ­τοιων συ­ντρό­φων.

Μια βίαιη ανα­τρο­πή με τις με­θό­δους και το πρό­γραμ­μα που φα­ντα­σιώ­νε­ται οι σκλη­ρο­πυ­ρη­νι­κοί εξό­ρι­στοι στη Φλό­ρι­ντα και οι φίλοι τους -κυ­ρί­ως- στο Ρε­που­μπλι­κα­νι­κο Κόμμα ποτέ δεν μπο­ρεί να απο­κλει­στεί.

Αν και -κατά τη γνώμη μου- το πάνω χέρι παίρ­νει το τμήμα της αμε­ρι­κα­νι­κής άρ­χου­σας τάξης και του πο­λι­τι­κού της προ­σω­πι­κού που δια­φο­ρο­ποιεί­ται από τη Ψυ­χρο­πο­λε­μι­κή αντι­με­τώ­πι­ση της Κού­βας, όχι από δη­μο­κρα­τι­κή ή αν­θρω­πι­στι­κή ευαι­σθη­σία, αλλά κρί­νο­ντάς την «αντι­πα­ρα­γω­γι­κή» (βλ. τα ανοίγ­μα­τα του Ομπά­μα). Σή­με­ρα, η Κλάρα Φε­ρέι­ρα Μάρ­κεζ, οπα­δός της νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρης αντι­πο­λί­τευ­σης στο κου­βα­νι­κό κα­θε­στώς, καλεί μέσα από τις στή­λες του Bloomberg την αμε­ρι­κα­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση να άρει το εμπάρ­γκο («αφαι­ρέ­στε το άλ­λο­θι από το κου­βα­νι­κό κα­θε­στώς»), να απο­φύ­γει πε­ρι­πέ­τειες «αλ­λα­γής κα­θε­στώ­τος» («η υπο­τί­μη­ση της ικα­νό­τη­τας της κυ­βέρ­νη­σης να πα­ρα­μεί­νει στην εξου­σία ακόμη και με τους όρους του σή­με­ρα θα ήταν ασυλ­λό­γι­στη») και να άρει τις κυ­ρώ­σεις ώστε «να ανα­κου­φί­σει τον μέσο Κου­βα­νό και να προ­ω­θή­σει το αμε­ρι­κα­νι­κό όνει­ρο απευ­θεί­ας στη μέση οι­κο­γέ­νεια της νη­σιω­τι­κής χώρας».

Είναι ένα από τα σε­νά­ρια για το μέλ­λον της χώρας -μια φι­λε­λευ­θε­ρο­ποί­η­ση με κε­ντρι­κό το ρόλο των αμε­ρι­κα­νι­κών επεν­δύ­σε­ων και του νε­ο­γέν­νη­του κι ανα­πα­ρα­γό­με­νου εγ­χώ­ριου ιδιω­τι­κού τομέα, που μπο­ρεί στη δια­δρο­μή να επι­χει­ρή­σει να αλ­λά­ξει με πιο ήπια μέσα και το πο­λι­τι­κό τοπίο, μετά το κοι­νω­νι­κό.

Μια άλλη εναλ­λα­κτι­κή είναι η συ­νέ­χεια της «ελεγ­χό­με­νης φι­λε­λευ­θε­ρο­ποί­η­σης», με ώθηση στον ιδιω­τι­κό τομέα να δρά­σει σε ομαλή συ­νύ­παρ­ξη με το μο­νο­κομ­μα­τι­κό κρά­τος, όπως συμ­βου­λεύ­ουν επί­μο­να την κου­βα­νι­κή ηγε­σία οι Κι­νέ­ζοι και Βιετ­να­μέ­ζοι «σύ­ντρο­φοι».

Κα­νέ­να από αυτά τα σε­νά­ρια δεν θα ση­μαί­νει κα­λύ­τε­ρο μέλ­λον για τους Κου­βα­νούς ερ­γα­ζό­με­νους, των οποί­ων η κοι­νω­νι­κή απε­λευ­θέ­ρω­ση πα­ρα­μέ­νει «έργο των ίδιων», αλλά και μια υπό­θε­ση που δεν μπο­ρεί να λήξει «σε μια μόνο χώρα».

/rproject.gr/

Σχόλια (0)

Το email σας δεν θα δημοσιευθεί.