Οι υπάλληλοι και ο αυταρχισμός της θυματοποίησης

Οι υπάλληλοι και ο αυταρχισμός της θυματοποίησης

Οι υπάλληλοι όλοι λιώνουν και τελειώνουν

σαν στήλες δύο-δύο μες στα γραφεία.

(Ηλεκτρολόγοι θα ’ναι η Πολιτεία

κι ο Θάνατος που τους ανανεώνουν.)

…………………………………..

Και μοναχά η τιμή τους απομένει,

όταν ανηφορίζουνε τους δρόμους,

το βράδυ στις οχτώ, σαν κουρντισμένοι.

Παίρνουν κάστανα σκέφτονται τους νόμους,

σκέπτονται το συνάλλαγμα τους ώμους

σηκώνοντας οι υπάλληλοι, οι καημένοι.

Παναγιώτα Ψυχογιού

Αυτά τα έγραψε με απαράμιλλη δεινότητα ο Καρυωτάκης το 1927. Και σήμερα μερικοί υπάλληλοι απαιτούν να διευθετώνται τα πράγματα στον εργασιακό χώρο όπως ακριβώς θέλουν. Εκπέμπουν μια αίσθηση ανησυχίας. Θέλουν να υπάρχει πολλή δουλειά και ακόμα και όταν δεν υπάρχει, επινοούν νέες ασχολίες και διατυμπανίζουν παντού πόσο απασχολημένοι είναι. Έχουν τους δικούς τους – και συχνά σκληρούς – τρόπους καθορισμού των προθεσμιών και των αρχών εργασίας. Απασχολούν συνεχώς τους συνεργάτες τους και ανησυχούν για την ολοκλήρωση της εργασίας αλλά δεν εμπιστεύονται κανέναν παρά μόνο τους εαυτούς τους για να λένε μετά ότι μόνο αυτοί εργάζονται.

Φοβούνται να χάσουν τον έλεγχο και κυρίως να μη βρεθεί κάποιος που ξέρει καλύτερα τη δουλειά! Είναι οι καλύτεροι όλων. Νομίζουν μάλιστα ότι είναι οι μόνοι που έχουν άγχος και άλλα συναισθηματικά ζητήματα. Νομίζουν επίσης ότι θυσιάζονται γιατί υπάρχουν γύρω τους τεμπέληδες. Δεν υπάρχει για αυτούς θέμα ηθικής αλλά ιστορία επιτυχίας και αρχομανία χωρίς όρια η οποία βαφτίζεται ευσυνειδησία και εργατικότητα.

Κινούνται μεταξύ μαζοχισμού και σαδισμού. Δεν έχουν ωριμάσει αρκετά για να καταλάβουν τον κόσμο με λογική και αγάπη. Η μαζοχιστική τους πλευρά είναι έκδηλη στην πλήρη υποταγή τους στους ανώτερους ενώ παράλληλα επιθυμούν να θέτουν τους άλλους κάτω από την κυριαρχία τους, γεγονός που φανερώνει παράλληλα και την εξουσιαστική, ου μην και σαδιστική τους υπόσταση. Στο μαζοχισμό, το άτομο πασχίζει να απαλλαγεί από τον εσωτερικό του εαυτό, τον οποίο θυσιάζει μέσω της πλήρους προσκόλλησης σε ένα άλλο αντικείμενο. Στο σαδισμό από την άλλη, η ανάγκη για κυριαρχία σε ένα άλλο πρόσωπο είναι επίσης ένα είδος εξάρτησης που πηγάζει από την αδυναμία του ατόμου να αναγνωρίσει και να αγκαλιάσει τα δικά του πάθη, σύμφωνα με τον Γιουνγκ.

Φαίνεται ότι ο άνθρωπος που έχει εγκαταλείψει τον εαυτό του έχει μία φαινομενικά υψηλή αίσθηση καθήκοντος. Συνεχώς και απαρέγκλιτα οφείλει να υπηρετεί την εξουσία και όταν δε το κάνει το αίσθημα άγχους και δυσφορίας που τον κυριεύει είναι καταστροφικό. Έτσι, ωθείται ψυχαναγκαστικά σε μία αέναη αναζήτηση βεβαιότητας και ψευδούς ασφάλειας. Πάντοτε όμως θα νιώθει ταραγμένος, ανήσυχος και ανολοκλήρωτος. Είναι καταδικασμένος να αναζητά συνεχώς νόημα, ευτυχία και ολοκλήρωση σε κάτι έξω από τον εαυτό του. Κυρίως δεν αντιλαμβάνεται ότι η ζωή δεν έχει άλλο νόημα εκτός από αυτό που εμείς της δίνουμε. Για να μπορέσει ένας άνθρωπος να αποκτήσει νόημα στη ζωή του θα πρέπει να αναλάβει την ευθύνη της ύπαρξης του.

Η ευθύνη μάς εκθέτει σε έναν ίλιγγο. Συνεπάγεται πάντα μια κατάσταση μοναξιάς. Η ευθύνη έχει ως βάση της τη μοναξιά του καθενός. Μόνον αν έχουμε την ικανότητα να μείνουμε μόνοι υπάρχει η πιθανότητα να αναλάβουμε την ευθύνη μας.

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θέλουν πραγματικά ελευθερία, επειδή η ελευθερία προϋποθέτει ανάληψη ευθύνης, και οι περισσότεροι άνθρωποι τρέμουν την ανάληψη ευθύνης υποστηρίζει ο Φρόιντ. Ωστόσο η ανάληψη της ευθύνης και η αντοχή στη μοναξιά αναδεικνύει και την ικανότητα της σύνδεσης με τους άλλους.

Η ψυχική ωρίμανση προϋποθέτει το πένθος. Ο έρωτας, η θλίψη, η νοσταλγία, το ανικανοποίητο, η φιλία, ο στρατός, ο πόλεμος, η καριέρα, η εξουσία, ακόμα και η απόλαυση, πολλώ δε μάλλον η γέννηση και ο θάνατος είναι τόποι και τρόποι του βιώματος της μοναξιάς. Εναπόκειται στον άνθρωπο στο κατά πόσο θα συμφιλιωθεί με την ευθύνη και τη μοναξιά που εμπεριέχει. Αλλιώς μπορεί να παραμείνουμε παιδιά (αποποίηση ευθύνης) ή να χαθούμε σε κάτι εξωτερικό, στην επιτέλεση ενός έργου για παράδειγμα και αν δεν αναγνωριστούμε από τους άλλους μπορεί να θεωρήσουμε υπεύθυνους αυτούς τους άλλους ανθρώπους για τις επιλογές που έχουμε κάνει εμείς οι ίδιοι, χαρακτηρίζοντας τους εαυτούς μας αθώα θύματα πράξεων των άλλων.

/artinews.gr