Καταθλιπτική καθεστωτική σύγκλιση

Καταθλιπτική καθεστωτική σύγκλιση

  • |

Μητσοτάκης και Τσίπρας στη Θεσσαλονίκη

Η πο­λι­τι­κή αντι­πα­ρά­θε­ση με­τα­ξύ κυ­βέρ­νη­σης και αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης, στο φρα­στι­κό επί­πε­δο, πα­ρέ­μει­νε σε υψη­λούς τό­νους. Ο Μη­τσο­τά­κης («φα­ντα­στεί­τε τι θα συ­νέ­βαι­νε αν ο Τσί­πρας βρι­σκό­ταν σή­με­ρα στην εξου­σία…») αλλά και ο Τσί­πρας («ο Μη­τσο­τά­κης είναι ο με­γα­λύ­τε­ρος πο­λι­τι­κός απα­τε­ώ­νας…») αντάλ­λα­ξαν στη Θεσ­σα­λο­νί­κη δη­μα­γω­γι­κές κο­ρώ­νες, προ­σπα­θώ­ντας να συ­ντη­ρή­σουν την ει­κό­να της σύ­γκρου­σης με­τα­ξύ δύο «δια­φο­ρε­τι­κών κό­σμων». 

Αντώνης Νταβανέλος

Όμως πίσω από τα φρα­στι­κά πυ­ρο­τε­χνή­μα­τα, η σύ­γκλι­ση ήταν πρω­το­φα­νής. Όχι τυ­χαία: Στο πεδίο της οι­κο­νο­μί­ας και της κοι­νω­νι­κής πο­λι­τι­κής, οι εξε­λί­ξεις είναι προ­δια­γε­γραμ­μέ­νες από τα 3 μνη­μό­νια και τη συμ­φω­νία του 2018 με τους δα­νει­στές, είναι εγκλω­βι­σμέ­νες σε ένα ασφυ­κτι­κό πλαί­σιο, που τόσο η ΝΔ όσο και ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ έχουν δη­λώ­σει την από­φα­σή τους να σε­βα­στούν. Στο επί­σης κρί­σι­μο πεδίο των γε­ω­πο­λι­τι­κών αντα­γω­νι­σμών στην ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο (στα λε­γό­με­να «εθνι­κά θέ­μα­τα»), το «μίγμα» πο­λι­τι­κής –με­τα­ξύ εξο­πλι­σμών και πο­λι­τι­κής «δια­λό­γου» με την Τουρ­κία– κα­θο­ρί­ζε­ται από κε­ντρι­κές κα­θε­στω­τι­κές επι­λο­γές του «πυ­ρή­να του κρά­τους» αλλά και των διε­θνών συμ­μά­χων του, που τόσο ο Μη­τσο­τά­κης όσο και ο Τσί­πρας δε­σμεύ­ο­νται να «υπη­ρε­τή­σουν» πο­λι­τι­κά.

Σχε­δόν ποτέ στη με­τα­πο­λι­τευ­τι­κή πο­λι­τι­κή ιστο­ρία του «δι­κομ­μα­τι­σμού», η δια­χω­ρι­στι­κή γραμ­μή που χώ­ρι­ζε την πραγ­μα­τι­κή πο­λι­τι­κή του κυ­βερ­νη­τι­κού κόμ­μα­τος και της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης δεν υπήρ­ξε τόσο αχνή, αδιό­ρα­τη και επου­σιώ­δης. Για πα­ρά­δειγ­μα, στις εκλο­γές του 1993, που έκρι­ναν το μέλ­λον του πα­τρός Μη­τσο­τά­κη, πα­ρό­λο που είχε αρ­χί­σει η σο­σιαλ­φι­λε­λεύ­θε­ρη με­τάλ­λα­ξη της σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τί­ας, το ΠΑΣΟΚ έβαζε κά­ποια πραγ­μα­τι­κά ζη­τή­μα­τα απέ­να­ντι στην πο­λι­τι­κή της ΝΔ (πχ άρ­νη­ση της ιδιω­τι­κο­ποί­η­σης του «στρα­τη­γι­κού τομέα» στο Δη­μό­σιο, σχε­τι­κή προ­στα­σία του μι­σθού, πε­ριο­ρι­σμός του καλ­πα­σμού της ελα­στι­κό­τη­τας κλπ). Χρειά­στη­κε η λαί­λα­πα της πε­ριό­δου Ση­μί­τη για να γίνει η δια­χω­ρι­στι­κή γραμ­μή με­τα­ξύ ΠΑΣΟΚ και ΝΔ αδιό­ρα­τη και επου­σιώ­δης στα μάτια της ερ­γα­τι­κής-λαϊ­κής πλειο­ψη­φί­ας. Στην πε­ρί­πτω­ση του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, τον εκ­φυ­λι­στι­κό ρόλο που έπαι­ξε ο «εκ­συγ­χρο­νι­σμός» στη σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τία, έχουν επι­τε­λέ­σει τα πε­πραγ­μέ­να της κυ­βερ­νη­τι­κής θη­τεί­ας του Τσί­πρα και η «κω­λο­τού­μπα» του 2015.

Για τον προ­σε­κτι­κό πα­ρα­τη­ρη­τή, η σύ­γκλι­ση Μη­τσο­τά­κη-Τσί­πρα στη Θεσ­σα­λο­νί­κη φα­νε­ρώ­θη­κε στο ιδε­ο­λο­γι­κό και στο πο­λι­τι­κό πεδίο.

Ο Μη­τσο­τά­κης ερω­τή­θη­κε για τη σχέση της πο­λι­τι­κής της κυ­βέρ­νη­σής του με τα προ­ε­κλο­γι­κά ιδε­ο­λο­γή­μα­τα που ανέ­θε­ταν τις πιο κρί­σι­μες επι­λο­γές στον «αυ­θορ­μη­τι­σμό» των αγο­ρών. Απά­ντη­σε ότι ο νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμός στον οποίο πι­στεύ­ει, ου­δέ­πο­τε πα­ραι­τή­θη­κε από το «ισχυ­ρό κρά­τος», που πα­ρα­μέ­νει απα­ραί­τη­το και για τις ανα­γκαί­ες απα­ντή­σεις στην κρίση στο εσω­τε­ρι­κό της χώρας, αλλά και στη «νι­κη­φό­ρα» αντι­με­τώ­πι­ση των αντα­γω­νι­σμών στην πε­ριο­χή.

Αυτός ο ακραία νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρος, εξήγ­γει­λε ένα με­γά­λο πρό­γραμ­μα εξο­πλι­σμών, μια με­γά­λη ενί­σχυ­ση του μι­λι­τα­ρι­σμού (με μα­ζι­κές προ­σλή­ψεις και ανά­θε­ση στο στρα­τό «ει­δι­κού ρόλου» στην οι­κο­νο­μία) και ένα πρό­γραμ­μα μα­ζι­κής ενί­σχυ­σης των επι­χει­ρή­σε­ων με δη­μό­σιους πό­ρους. Ταυ­τό­χρο­να, υπο­γράμ­μι­σε το ρόλο του κρά­τους στη διά­λυ­ση της ερ­γα­τι­κής αντί­στα­σης στις νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρες αντι­με­ταρ­ρυθ­μί­σεις (κα­τάρ­γη­ση με νόμο των συν­δι­κα­λι­στι­κών δι­καιω­μά­των).

Ο Τσί­πρας πα­ρου­σί­α­σε αυ­το­βού­λως «το ρόλο του κρά­τους» ως τάχα δια­χω­ρι­στι­κά γραμ­μή με τον άκρα­το νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμό της ΝΔ. Το σερ­βί­ρι­σμα ενός δι­στα­κτι­κού κεϊν­σια­νι­σμού , αυτού του «ρε­α­λι­στι­κού ρι­ζο­σπα­στι­σμού», ως αρι­στε­ρής απά­ντη­σης στη ση­με­ρι­νή βαθιά κρίση του κα­πι­τα­λι­σμού, θα προ­κα­λού­σε τα πιο βαθιά χα­σμου­ρη­τά σε οποιο­δή­πο­τε κομ­μα­τι­κό «σώμα» της Αρι­στε­ράς, ακόμα και στις χει­ρό­τε­ρες στιγ­μές του ΚΚΕ εσ. ή της ΕΑΡ. Ο Λ. Κύρ­κος φα­ντά­ζει έξαλ­λος αρι­στε­ρι­στής μπρο­στά στο ση­με­ρι­νό Αλ. Τσί­πρα. Αυτό είναι το ιδε­ο­λο­γι­κό απο­τέ­λε­σμα της «σύν­θε­σης» με­τα­ξύ της κυ­βερ­νη­τι­κής πα­ρέ­ας του 2015-19 και των ξε­σκο­λι­σμέ­νων σο­σιαλ­φι­λε­λεύ­θε­ρων που έχουν προ­στρέ­ξει στον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ δια­πι­στώ­νο­ντας ως ορι­στι­κή τη συρ­ρί­κνω­ση του ΠΑΣΟΚ. Στε­λέ­χη, ομά­δες και απλοί άν­θρω­ποι που πα­ρέ­μει­ναν στο εσω­τε­ρι­κό του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, ελ­πί­ζο­ντας σε «αρι­στε­ρή στρο­φή», θα πρέ­πει να συ­νει­δη­το­ποι­ή­σουν ότι πλέον «αυτή η στάνη – αυτό το τυρί βγά­νει»…

Η ιδε­ο­λο­γι­κή σύ­γκλι­ση στη στρα­τη­γι­κή αντι­με­τώ­πι­σης της πε­ριό­δου (απο­δο­χή των μνη­μο­νια­κών νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρων αντι­με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων – «ισχυ­ρό κρά­τος» προς τα μέσα και προς τα έξω…) απο­δεί­χθη­κε στα κρί­σι­μα ζη­τή­μα­τα της πο­λι­τι­κής.

Και ο Μη­τσο­τά­κης και ο Τσί­πρας έθε­σαν ως άμεση προ­τε­ραιό­τη­τα για την αντι­με­τώ­πι­ση της κρί­σης την «ενί­σχυ­ση της ερ­γα­σί­ας». Εν­νο­ούν –και εξαγ­γέ­λουν– μέτρα ενί­σχυ­σης των επι­χει­ρή­σε­ων που, τάχα, «αντι­κει­με­νι­κά» θα λει­τουρ­γή­σουν και προς όφε­λος των ερ­γα­ζο­μέ­νων. Αυτό δεν συ­νέ­βη ποτέ, και ούτε πρό­κει­ται να συμ­βεί: οι πε­ρί­ο­δοι κρί­σης είναι πε­ρί­ο­δοι όξυν­σης του τα­ξι­κού αντα­γω­νι­σμού και η ενί­σχυ­ση της θέσης των ερ­γο­δο­τών πάντα ισο­δυ­να­μεί με απο­δυ­νά­μω­ση της θέσης των ερ­γα­ζο­μέ­νων. Για πα­ρά­δειγ­μα, η πο­λι­τι­κή επι­δό­τη­σης των μι­σθών και των ερ­γο­δο­τι­κών ει­σφο­ρών, δεν θα λει­τουρ­γή­σει στην πραγ­μα­τι­κή ζωή ως κί­νη­τρο για αύ­ξη­ση της απα­σχό­λη­σης, αλλά ως κί­νη­τρο επι­τά­χυν­σης της «κι­νη­τι­κό­τη­τας» στην αγορά ερ­γα­σί­ας, δη­λα­δή απο­λύ­σεις πα­λαιό­τε­ρων ερ­γα­ζο­μέ­νων και «ανα­κύ­κλω­ση» του ερ­γα­τι­κού δυ­να­μι­κού με νέες επι­δο­τού­με­νες προ­σλή­ψεις από την «εφε­δρι­κή στρα­τιά» των ανέρ­γων. Στα μέτρα ενί­σχυ­σης των επι­χει­ρή­σε­ων, η μο­να­δι­κή προ­ϋ­πό­θε­ση που θέτει ο Μη­τσο­τά­κης είναι η δια­τή­ρη­ση του αριθ­μού των ερ­γα­ζο­μέ­νων, όχι η απα­γό­ρευ­ση των απο­λύ­σε­ων.

Ακρι­βώς το ίδιο εξήγ­γει­λε ο Τσί­πρας: Στα 11 μέτρα που πρό­τει­νε, τα 7 αφο­ρούν άμεση ενί­σχυ­ση των επι­χει­ρή­σε­ων (με δέ­σμευ­ση να δια­τη­ρή­σουν στα­θε­ρό το επί­πε­δο απα­σχό­λη­σης), ένα αφορά τους αγρό­τες (επι­στρο­φή του κό­στους πε­τρε­λαί­ου) και δύο τις προ­σλή­ψεις στην Υγεία και την Εκ­παί­δευ­ση και μόνο ένα άμεσα  τους ερ­γα­ζό­με­νους (ει­σό­δη­μα έκτα­κτης ανά­γκης).

Πέρα από τις «σάλ­τσες» του Τσί­πρα, η πραγ­μα­τι­κή δια­φο­ρά στις δύο «δέ­σμες προ­τά­σε­ων» ήταν η πρό­τα­ση του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ για 15.000 προ­σλή­ψεις στην Υγεία και άλλες τόσες στην Εκ­παί­δευ­ση. Όμως πόσο μπο­ρεί να υπο­στη­ρι­χθεί αυτή η πρό­τα­ση από τα κυ­βερ­νη­τι­κά πε­πραγ­μέ­να του Τσί­πρα; Και ακόμα πε­ρισ­σό­τε­ρο, με τι μέτρα και πρα­κτι­κές πρω­το­βου­λί­ες το κόμμα του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ μπο­ρεί να απο­δεί­ξει ότι εν­νο­εί ει­λι­κρι­νά το (ολό­σω­στο) αί­τη­μα για μα­ζι­κές προ­σλή­ψεις στα σχο­λεία και στα νο­σο­κο­μεία;

Ένα εντυ­πω­σια­κό ση­μείο σύ­γκλι­σης είναι ότι τόσο ο Μη­τσο­τά­κης όσο και ο Τσί­πρας, ανα­ζη­τούν τη χρη­μα­το­δό­τη­ση της ενί­σχυ­σης των επι­χει­ρή­σε­ων στη μεί­ω­ση των φόρων του κε­φα­λαί­ου και στη μεί­ω­ση του «μη μι­σθο­λο­γι­κού κό­στους της ερ­γα­σί­ας» (κυ­ρί­ως των ασφα­λι­στι­κών ει­σφο­ρών). Μόνο που αυτή η «πηγή» δεν είναι ου­δέ­τε­ρη: δη­μιουρ­γεί «λο­γα­ρια­σμούς» που, αργά ή γρή­γο­ρα, θα κλη­θεί να πλη­ρώ­σει η ερ­γα­ζό­με­νη πλειο­ψη­φία. Το πρό­γραμ­μα ενί­σχυ­σης των επι­χει­ρή­σε­ων προ­κει­μέ­νου να «αντέ­ξουν» στην κρίση, είναι μια κο­λοσ­σιαία με­τα­φο­ρά πόρων προς όφε­λος των κα­πι­τα­λι­στι­κών, που θα φορ­τω­θεί στις πλά­τες των ερ­γα­τών, είτε με τη δια­τή­ρη­ση και την αύ­ξη­ση άδι­κων φόρων, είτε με την υπο­βάθ­μι­ση ασφα­λι­στι­κών δι­καιω­μά­των και κοι­νω­νι­κών πα­ρο­χών.

Στο ζή­τη­μα των εξο­πλι­σμών και της ενί­σχυ­σης του μι­λι­τα­ρι­σμού, που ο Μη­τσο­τά­κης έκανε «κέ­ντρο» της στρα­τη­γι­κής το­πο­θέ­τη­σής του, υπήρ­ξε εντυ­πω­σια­κή η αφω­νία του Τσί­πρα. Στα ζη­τή­μα­τα της θη­τεί­ας πε­ριο­ρί­στη­κε σε ένα «ευ­φυο­λό­γη­μα» για τη στρά­τευ­ση στα 18, κά­νο­ντας ότι δεν άκου­σε τις απει­λές για αύ­ξη­ση της θη­τεί­ας.

Και όχι τυ­χαία. Η στάση της ηγε­τι­κής ομά­δας Τσί­πρα στα ελ­λη­νο­τουρ­κι­κά απο­τε­λεί ντρο­πή για κάθε αρι­στε­ρό άν­θρω­πο. Η κρι­τι­κή τύπου «βυ­θί­σα­τε το Χόρα», στις ση­με­ρι­νές συν­θή­κες δεν απο­τε­λεί απλό οπορ­του­νι­σμό «εθνι­κο­α­πε­λευ­θε­ρω­τι­κής» αυ­τα­πά­της, αλλά κρι­τι­κή στο Μη­τσο­τά­κη από… δεξιά. Και είναι μια κρι­τι­κή απο­λύ­τως ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κή, την οποία η ηγε­σία του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ θα υπο­χρε­ω­θεί οσο­νού­πω «να κάνει γαρ­γά­ρα», προ­σχω­ρώ­ντας στη δια­λε­κτι­κή του «δια­λό­γου» που ετοι­μά­ζουν τα ευ­ρω­α­τλα­ντι­κά επι­τε­λεία. Ο Τσί­πρας ερω­τη­θείς για τη σχέση αυτής της γραμ­μής με την πα­ρά­δο­ση του κόμ­μα­τός του προ του 2015, έστει­λε ανα­γκα­στι­κά τη μπάλα στην εξέ­δρα. Εμείς να θυ­μί­σου­με ότι ο ίδιος και η ομάδα της πρώην Νε­ο­λαί­ας ΣΥΝ γύρω του, άρ­χι­σαν την άνοδό τους στην κομ­μα­τι­κή ιε­ραρ­χία όταν φώ­να­ζαν στις αντι­πο­λε­μι­κές δια­δη­λώ­σεις και στη Γέ­νο­βα: «Τα Βαλ­κά­νια πνί­ξα­τε στο αίμα – Άντε και γαμ… σύ­ντρο­φε Ντ’ Αλέμα». Σή­με­ρα ο Ντ’ Αλέμα θα κοκ­κί­νι­ζε από ντρο­πή ακού­γο­ντας την «κρι­τι­κή» του Τσί­πρα στο Μη­τσο­τά­κη για τα ελ­λη­νο­τουρ­κι­κά.

Αυτή η πραγ­μα­τι­κή πο­λι­τι­κή σχέση ανά­με­σα στις γραμ­μές της ΝΔ και του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, εξη­γεί το δη­μο­σκο­πι­κό «πα­ρά­δο­ξο» της συ­γκυ­ρί­ας. Ενώ η φθορά του Μη­τσο­τά­κη έχει αρ­χί­σει, ο Τσί­πρας δεν είναι ικα­νός να την αξιο­ποιεί πο­λι­τι­κά. Τα «γραμ­μά­τια» της ντρο­πής του 2015 είναι ακόμα ανε­ξό­φλη­τα. Η ανα­τρο­πή της αντι­δρα­στι­κής και επι­κίν­δυ­νης πο­λι­τι­κής Μη­τσο­τά­κη έχει τε­λεί­ως δια­φο­ρε­τι­κές προ­ϋ­πο­θέ­σεις από αυτές που πα­ρου­σί­α­σε ο Τσί­πρας στη Θεσ­σα­λο­νί­κη.

/rproject.gr/