Όλα συνεχίζονται, αλλά όχι όπως πριν

Όλα συνεχίζονται, αλλά όχι όπως πριν

  • |

Η σπουδαία 7η Οκτώβρη: μια ευκαιρία αντεπίθεσης

Η να­ζι­στι­κή εγκλη­μα­τι­κή ορ­γά­νω­ση ήταν ένας μη­χα­νι­σμός εθνο­κά­θαρ­σης, αντιε­ξέ­γερ­σης, επι­χει­ρη­σια­κής στή­ρι­ξης της αστυ­νο­μί­ας – και, από το 2010, ένας μη­χα­νι­σμός εκτρο­πής των αντι­στά­σε­ων στην υπερ-λι­τό­τη­τα των μνη­μο­νί­ων. Ακρι­βώς για όσα υπήρ­ξε, η κα­τα­δί­κη της –και οι θαυ­μά­σιες συ­γκε­ντρώ­σεις που απαί­τη­σαν «Οι Ναζί στη Φυ­λα­κή», στην Αθήνα, πα­νελ­λα­δι­κά και διε­θνώς– έχει πο­λι­τι­κή εμ­βέ­λεια που ξε­περ­νά κατά πολύ την τύχη των χρυ­σαυ­γι­τών. Η κα­τα­δί­κη δεί­χνει μια ευ­και­ρία: να ανα­βαθ­μι­στεί η αντι­πα­ρά­θε­ση με την ισχυ­ρο­ποιού­με­νη τάση εκ­φα­σι­σμού μέσα στο κρά­τος και την ελ­λη­νι­κή κοι­νω­νία.

Δημοσθένης Παπαδάτος-Αναγνωστόπουλος*

Η ισχυ­ρο­ποί­η­ση του αντι­φα­σι­στι­κού κι­νή­μα­τος, πέρα από ανάσα κα­θό­λου αυ­το­νό­η­τη, είναι ευ­και­ρία αντε­πί­θε­σης για τις ομά­δες-στό­χους της Χρυ­σής Αυγής: για τον κόσμο της ερ­γα­σί­ας (που, όπως οι συν­δι­κα­λι­στές της Ζώνης και οι με­τα­νά­στες αλιερ­γά­τες, υπέ­στη­σαν τη να­ζι­στι­κή βία)· για τη νε­ο­λαία, τα κι­νή­μα­τα αντί­στα­σης και τους χώ­ρους αλ­λη­λεγ­γύ­ης (που βρή­καν επα­νει­λημ­μέ­να μπρο­στά τους τους ναζί)· για την Αρι­στε­ρά και τον αντιε­ξου­σια­στι­κό χώρο (που, με λόγο και με πράξη, ήταν οι συ­νε­πέ­στε­ροι αντί­πα­λοί τους). Το έγρα­ψε ωραία ο Τάσος Κω­στό­που­λος: «Μετά το τσά­κι­σμα των εγ­χώ­ριων χι­τλε­ρί­σκων, [είναι] απα­ραί­τη­τη η επα­γρύ­πνη­ση και για τους επί­δο­ξους νέους Με­τα­ξά­δες» (Εφ. Συ­ντα­κτών, 8.10.2020). Η επα­γρύ­πνι­ση αυτή είναι μέρος του αγώνα για την ισό­τη­τα και την ελευ­θε­ρία – του αγώνα ενά­ντια στο κρά­τος και το κε­φά­λαιο.

«Τεί­χος της δη­μο­κρα­τί­ας»;

Στο κυ­βερ­νη­τι­κό στρα­τό­πε­δο γνω­ρί­ζουν καλά τις δυ­να­τό­τη­τες αυτές – και δρουν ανα­λό­γως: Ήδη από το πο­λυ­συ­ζη­τη­μέ­νο αφιέ­ρω­μα της Εφ. Συ­ντα­κτών (3.10.2020), ο πρω­θυ­πουρ­γός νε­κρα­νά­στη­σε τη θε­ω­ρία της κρα­τι­κής συ­γκά­λυ­ψης του νε­ο­να­ζι­σμού, τη θε­ω­ρία των άκρων, συν­δέ­ο­ντας προ­κλη­τι­κά τους χρυ­σαυ­γί­τες εγκλη­μα­τί­ες με τις αντι­μνη­μο­νια­κές πλα­τεί­ες των Αγα­να­κτι­σμέ­νων – κι ας υπήρ­ξαν αυτές από­λυ­τα εχθρι­κές για τη Χρυσή Αυγή. Οι αστι­κές εφη­με­ρί­δες της 4.10.2020 είτε αγνό­η­σαν τη δίκη, είτε την «κά­λυ­ψαν» τόσο όσο να βγει η υπο­χρέ­ω­ση: η εμ­βλη­μα­τι­κή κα­μπά­νια «Δεν Είναι Αθώοι» είχε ξε­πε­ρά­σει, ήδη από μέρες, κάθε πρό­βλε­ψή τους. Η αντι­φα­σι­στι­κή συ­γκέ­ντρω­ση της 7ης Οκτω­βρί­ου αντι­με­τω­πί­στη­κε από την ΕΛ.ΑΣ με νέφη χη­μι­κών και αύρες – αλλά και με πα­ρα­λη­ρη­μα­τι­κά ψεύδη από τον προϊ­στά­με­νό της, Μ. Χρυ­σο­χο­ΐ­δη. Ως οιο­νεί γρα­φείο Τύπου της ΝΔ, το Πρώτο Θέμα βε­βαί­ω­σε τη δυ­σα­νε­ξία της Δε­ξιάς μπρο­στά στην ποι­νι­κή με­τα­χεί­ρι­ση των άλ­λο­τε συ­νο­μι­λη­τών του Μπαλ­τά­κου («Στη φυ­λα­κή η πάνω πλα­τεία», 11.10.2020). Η Χρυσή Αυγή μπο­ρεί να τε­λεί­ω­σε. Όμως η θε­ω­ρία των άκρων πα­ρα­μέ­νει η ση­μαία ενός εμπό­λε­μου κα­πι­τα­λι­στι­κού κρά­τους: χάρη στην κυ­βερ­νώ­σα Δεξιά, ο χρυ­σαυ­γι­τι­σμός πα­γιώ­νε­ται στις νο­ο­τρο­πί­ες και τις πρα­κτι­κές εξου­σια­στών, δη­μο­σιο­λό­γων και ενός τμή­μα­τος της ελ­λη­νι­κής κοι­νω­νί­ας που (του­λά­χι­στον δη­μο­σκο­πι­κά) σή­με­ρα ξε­περ­νά το 20%.

Κα­πι­τα­λι­στι­κό κρά­τος, φα­σι­σμός, κρίση

Αν, όπως έλεγε ο Γκράμ­σι, ο φα­σι­σμός είναι μέρος ενός ανα­δι­πλα­σια­σμέ­νου τι­μω­ρη­τι­κού μη­χα­νι­σμού (κρα­τι­κός μη­χα­νι­σμός και φα­σί­στες μαζί), το κρα­τι­κό σκέ­λος του τι­μω­ρη­τι­κού αυτού μη­χα­νι­σμού επι­κυ­ρώ­νει, μετά και τη δι­κα­στι­κή από­φα­ση, την πρω­το­βου­λία των κι­νή­σε­ων. Ο κρα­τι­κός μη­χα­νι­σμός δεν απο­τε­λεί μέρος κα­νε­νός «τεί­χους της Δη­μο­κρα­τί­ας», όπως ευ­γε­νώς αλλά αφε­λώς δια­κη­ρύ­χθη­κε. Το κα­πι­τα­λι­στι­κό κρά­τος δεν απο­τυ­πώ­νει στα­τι­κά σχέ­σεις εξου­σί­ας: πα­ρα­μέ­νει ο κε­ντρι­κός ορ­γα­νω­τής της αστι­κής τα­ξι­κής πάλης: ιδιαί­τε­ρα σή­με­ρα, ο ορ­γα­νω­τής μιας νέας επί­θε­σης-προ­λη­πτι­κής αντιε­ξέ­γερ­σης, στο ση­μείο όπου τέ­μνο­νται κρί­σεις (κα­πι­τα­λι­στι­κή, υγειο­νο­μι­κή, κλι­μα­τι­κή, γε­ω­πο­λι­τι­κή). Πρό­κει­ται για εποχή δη­λα­δή κάθε άλλο παρά «ομα­λό­τη­τας». Έξω από το πλαί­σιό της –σε τε­λι­κή ανά­λυ­ση: έξω από το φόβο του αστι­κού κό­σμου ότι μπο­ρεί να ξα­να­τε­θεί, στην Ελ­λά­δα και διε­θνώς, το ζή­τη­μα του «ποιος-ποιον»: το ζή­τη­μα της αμ­φι­σβή­τη­σης της κα­πι­τα­λι­στι­κής εξου­σί­ας–, είναι αδύ­να­το να κα­τα­νοη­θεί γιατί η ΝΔ, ενώ διεκ­δι­κεί με­ρί­διο στην ιστο­ρι­κή αντι­φα­σι­στι­κή νίκη της 7ης Οκτω­βρί­ου, την ίδια στιγ­μή «επα­να­σα­μα­ρο­ποιεί­ται» τα­χύ­τα­τα: ψεύ­δε­ται απρο­σχη­μά­τι­στα, κα­τα­στέλ­λει δυ­σα­νά­λο­γα, συ­κο­φα­ντεί χυ­δαία και τις πιο νο­μι­μο­ποι­η­μέ­νες κοι­νω­νι­κές αντι­στά­σεις. Δεν σχε­διά­ζουν με βάση απο­κλει­στι­κά τη «στιγ­μή»: η κλι­μά­κω­ση απέ­να­ντι σε έναν συ­ναι­νε­τι­κά αντι­πο­λι­τευό­με­νο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, τη στιγ­μή που ο τε­λευ­ταί­ος σπα­ράσ­σε­ται εσω­τε­ρι­κά και συ­ντρί­βε­ται δη­μο­σκο­πι­κά, φαί­νε­ται ακα­τα­νό­η­τη. Με όρους επο­χής –και όχι στιγ­μής–, ωστό­σο, η Δεξιά είναι απο­λύ­τως κα­τα­νοη­τή. Οι νο­ση­ρές μι­κρο­πο­λι­τι­κές αντι­πα­ρα­θέ­σεις δια­μορ­φώ­νουν, στην πο­λι­τι­κή και στην κοι­νω­νία, ένα κλίμα μη­δε­νι­κής ανο­χής: ένα εχθρι­κό έδα­φος για τον κοι­νω­νι­κό ρι­ζο­σπα­στι­σμό – μια συν­θή­κη προ­λη­πτι­κής απο­τρο­πής της πο­λι­τι­κής συ­γκρό­τη­σης και έκ­φρα­σης του ρι­ζο­σπα­στι­σμού αυτού.

Κι εμείς; «4» και Συ­νά­ντη­ση

Για την αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κή Αρι­στε­ρά, που μας εν­δια­φέ­ρει πε­ρισ­σό­τε­ρο, η συ­γκρό­τη­ση αυτή απο­δει­κνύ­ε­ται δύ­σκο­λη, όχι μόνο για αντι­κει­με­νι­κούς, αλλά και για υπο­κει­με­νι­κούς λό­γους. Γνω­ρί­ζα­με ότι, εν μέσω κι­νη­μα­τι­κής ύφε­σης και μα­ζι­κής απο­στρά­τευ­σης, εγ­χει­ρή­μα­τα ανα­σύν­θε­σης, όπως το φι­λό­δο­ξο των «4» (Ανα­μέ­τρη­ση, ΑΡΑΝ, ΔΕΑ, Συ­νά­ντη­ση), κιν­δύ­νευαν να κα­ταρ­τί­ζουν σχέ­δια επί χάρ­του. Πέρα από τις κοι­νές κι­νη­μα­τι­κές πρω­το­βου­λί­ες, και μια από κοι­νού εκτί­μη­ση της συ­γκυ­ρί­ας, φα­ντα­ζό­μα­σταν τις δυ­σκο­λί­ες να ανα­συ­ντε­θούν ορ­γα­νώ­σεις με ολο­κλη­ρω­μέ­νες θε­ω­ρη­τι­κά πο­λι­τι­κές και ιδε­ο­λο­γι­κές πα­ρα­δό­σεις (ιδίως, μά­λι­στα, στην καμπή της ελ­λη­νο­τουρ­κι­κής κρί­σης…): οι δυ­σκο­λί­ες αυτές δεν θα ξε­περ­νιού­νταν με τε­χνι­κές/δια­δι­κα­στι­κές διευ­θε­τή­σεις, του τύπου «ένα μέλος, μία ψήφος». Ξέ­ρα­με, τέλος, ότι εδραιω­μέ­νες αντι­λή­ψεις περί πο­λι­τι­κών με­τώ­πων και αυ­τό­κε­ντρης ορ­γα­νω­τι­κής συ­γκρό­τη­σης θα πε­ριό­ρι­ζαν τη συ­ζή­τη­ση (για άμε­σες πο­λι­τι­κές πρω­το­βου­λί­ες, αλλά και για την αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κή στρα­τη­γι­κή), σε δια­δι­κα­σί­ες με­τα­ξύ εκ­προ­σώ­πων/«κο­ρυ­φών».

Ελ­πί­ζα­με, ωστό­σο, ότι η πο­λυ­ε­τής (κοινή ή πα­ράλ­λη­λη) δια­δρο­μή κά­ποιων, η ελ­πι­δο­φό­ρα συ­νά­ντη­ση άλλων (στα κι­νή­μα­τα μετά το 2015, σε δη­μο­τι­κά, φοι­τη­τι­κά και συν­δι­κα­λι­στι­κά σχή­μα­τα), και βε­βαί­ως η συ­νει­δη­το­ποί­η­ση του εύ­ρους της ήττας και του επεί­γο­ντος της ανά­τα­ξης, θα βοη­θού­σαν του­λά­χι­στον να κά­νου­με πε­ρισ­σό­τε­ρα απ’ όσα δια­κη­ρύσ­σου­με. Παρά τις μι­κρές ανα­λα­μπές, η ελ­πί­δα αυτή δεν επι­βε­βαιώ­θη­κε. Στην πρό­σφα­τη πα­νελ­λα­δι­κή συν­διά­σκε­ψή της, η Συ­νά­ντη­ση απο­φά­σι­σε ομό­φω­να ότι ανα­συν­θε­τι­κές δια­δι­κα­σί­ες στο άμεσο ορατό μέλ­λον μπο­ρούν να ξε­κι­νή­σουν μόνο με την Ανα­μέ­τρη­ση.

Όλα συ­νε­χί­ζο­νται

Όπως ωραία το λέει κάπου ο Φα­ζαρ­ντί, ωστό­σο, «τί­πο­τα δεν είναι εντε­λώς δρα­μα­τι­κό, τί­πο­τα δεν είναι τε­λε­σί­δι­κο». Όσες και όσοι εν­δια­φε­ρό­μα­στε για τον διε­θνι­στι­κό, ελευ­θε­ρια­κό ορί­ζο­ντα της Αρι­στε­ράς, όσες και όσοι συν­δε­ό­μα­στε με δε­σμούς συ­ντρο­φι­κό­τη­τας και αλ­λη­λεγ­γύ­ης δε­κα­ε­τιών, όσες και όσοι μοι­ρα­ζό­μα­στε εμπει­ρί­ες από πλημ­μυ­ρί­δες και αμπώ­τι­δες, χρειά­ζε­ται – και μπο­ρού­με– να βρού­με «τρό­πους». Τρό­πους συ­μπε­ρι­λη­πτι­κούς, όπως η θαυ­μά­σια κα­μπά­νια «Δεν Είναι Αθώοι». Τρό­πους για την εκ­παί­δευ­ση και την κι­νη­το­ποί­η­ση «με­τέ­ω­ρων» αγω­νι­στών, που θε­ω­ρούν τον σο­σιαλ­φι­λε­λεύ­θε­ρο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ και το με­τα-αρι­στε­ρό ΜΕ­ΡΑ­25, λύ­σεις ανά­γκης. Τρό­πους για να υπερ­βού­με τον πρω­το­πο­ρι­σμό, τον ηγε­μο­νι­σμό και τον απο­μο­νω­τι­σμό μιας πα­ρακ­μά­ζου­σας εξω­κοι­νο­βου­λευ­τι­κής Αρι­στε­ράς, που, όσο δε­ξιό­τε­ρα πάει ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, τόσο πε­ρισ­σό­τε­ρο συρ­ρι­κνώ­νε­ται η ίδια. Τα ελ­λη­νο­τουρ­κι­κά (ιδίως ο επι­κίν­δυ­νος και εξω­φρε­νι­κά δα­πα­νη­ρός μι­λι­τα­ρι­σμός), το προ­σφυ­γι­κό (ιδίως το αί­σχος των επα­να­προ­ω­θή­σε­ων), και η υγειο­νο­μι­κή κρίση (ιδίως η ατζέ­ντα της ιδιω­τι­κο­ποί­η­σης της υγεί­ας, που ξε­δι­πλώ­νε­ται μέσα στο δεύ­τε­ρο κύμα της παν­δη­μί­ας), είναι με­ρι­κά από τα κρί­σι­μα πεδία για να συ­γκε­ντρω­θούν δυ­νά­μεις. Εί­μα­στε σε πε­ρί­ο­δο άμυ­νας. Στις πε­ριό­δους αυτές, η μεν ευ­ρύ­τη­τα στις συμ­μα­χί­ες είναι όρος διεύ­ρυν­σης των χώρων ελευ­θε­ρί­ας – η δε αυ­στη­ρό­τη­τα στην ιδε­ο­λο­γι­κή αντι­πα­ρά­θε­ση, προ­ϋ­πό­θε­ση για την αν­θε­κτι­κό­τη­τα όσων οι­κο­δο­μού­με. Υπ’ αυτό το διπλό πρί­σμα έχει νόημα να λέμε ότι όλα συ­νε­χί­ζο­νται.

*Μέλος του Δι­κτύ­ου για τα Πο­λι­τι­κά και Κοι­νω­νι­κά Δι­καιώ­μα­τα

//rproject.gr/