Nέα μεταναστευτική πολιτική στην Ελλάδα του Θάνου Πλεύρη

Από την «ένταξη» στη σκληρή καταστολή

[το άρθρο γρά­φτη­κε πριν το πο­λύ­νε­κρο έγκλη­μα στη Χίο, που απο­τε­λεί την πιο τρα­γι­κή έκ­φρα­ση ενός ολό­κλη­ρου ρα­τσι­στι­κού «δόγ­μα­τος» που δια­περ­νά την κυ­βερ­νη­τι­κή πο­λι­τι­κή -Rp]

Τον Ια­νουά­ριο του 2026, το υπουρ­γείο Με­τα­νά­στευ­σης και Ασύ­λου υπό τον Θάνο Πλεύ­ρη κα­τέ­θε­σε στη Βουλή ένα νέο νο­μο­σχέ­διο για τη με­τα­νά­στευ­ση, με τον τίτλο «Προ­ώ­θη­ση Πο­λι­τι­κών Νό­μι­μης Με­τα­νά­στευ­σης», μια πρό­τα­ση νόμου που δια­φη­μί­ζε­ται από την κυ­βέρ­νη­ση ως «τέλος στα επι­δό­μα­τα, ερ­γα­σία ή απο­χώ­ρη­ση» και ως πλαί­σιο για την «υπο­στή­ρι­ξη της νό­μι­μης ερ­γα­σί­ας και με­τα­νά­στευ­σης». Παρά τις δια­κη­ρύ­ξεις περί απλο­ποί­η­σης των δια­δι­κα­σιών, το κύριο βάρος του νο­μο­σχε­δί­ου είναι η αυ­στη­ρο­ποί­η­ση του πλαι­σί­ου κατά των με­τα­να­στών και όσων τους συ­μπα­ρα­στέ­κο­νται, ενι­σχύ­ο­ντας το κρά­τος επι­τή­ρη­σης και κα­τα­στο­λής.

Ασυ­νό­δευ­τοι ανή­λι­κοι

Μια από τις πιο αμ­φι­λε­γό­με­νες αλ­λα­γές αφορά την πλήρη κα­τάρ­γη­ση της δυ­να­τό­τη­τας πο­λυ­ε­τούς άδειας δια­μο­νής για ασυ­νό­δευ­τους ανη­λί­κους που ενη­λι­κιώ­νο­νται έχο­ντας πα­ρα­κο­λου­θή­σει σχο­λείο στην Ελ­λά­δα. Στο πα­ρελ­θόν, όσοι αλ­λο­δα­ποί έμπαι­ναν στη χώρα ως ασυ­νό­δευ­τοι ανή­λι­κοι και ολο­κλή­ρω­ναν με επι­τυ­χία τρεις τά­ξεις ελ­λη­νι­κού σχο­λεί­ου της δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκ­παί­δευ­σης, μπο­ρού­σαν να λά­βουν άδεια δια­μο­νής δε­κα­ε­τούς διάρ­κειας. Με το νέο νο­μο­σχέ­διο αυτή η διά­τα­ξη απο­σύ­ρε­ται, και οι ασυ­νό­δευ­τοι 17χρο­νοι αντι­με­τω­πί­ζο­νται ως ενή­λι­κοι, χωρίς ει­δι­κά προ­νό­μια. Η αλ­λα­γή αυτή πα­ρου­σιά­ζε­ται από το υπουρ­γείο ως «κα­τάρ­γη­ση μα­γνή­τη για πα­ρά­νο­μη εί­σο­δο», με επί­κλη­ση πε­ρι­στα­τι­κών εγκλη­μα­τι­κών ενερ­γειών. Μία πρα­κτι­κή που έχει ήδη αξιο­ποι­η­θεί για να ενι­σχυ­θεί η ρη­το­ρι­κή του φόβου και της ξε­νο­φο­βί­ας ει­δι­κό­τε­ρα. Από τη δική μας σκο­πιά ωστό­σο, αυτό ση­μαί­νει ότι μια εξαι­ρε­τι­κά ευά­λω­τη κα­τη­γο­ρία νέων αν­θρώ­πων θα μεί­νει χωρίς αξιό­πι­στο νο­μι­κό κα­θε­στώς και με πε­ριο­ρι­σμέ­νες δυ­να­τό­τη­τες έντα­ξης, επα­λη­θεύ­ο­ντας φό­βους για κοι­νω­νι­κό απο­κλει­σμό και πε­ρι­θω­ριο­ποί­η­ση, αντί για πραγ­μα­τι­κή στή­ρι­ξη.

Απε­λά­σεις

Ένα ακόμα βα­σι­κό ση­μείο του νο­μο­σχε­δί­ου είναι η πρό­βλε­ψη ότι με­τα­νά­στες που έχουν κα­τα­δι­κα­στεί για πλημ­με­λή­μα­τα θα απο­φυ­λα­κί­ζο­νται υπό τον όρο της άμε­σης απέ­λα­σης. Η διά­τα­ξη αυτή, όπως την πα­ρου­σιά­ζει η κυ­βέρ­νη­ση, απο­σκο­πεί στην απο­συμ­φό­ρη­ση των φυ­λα­κών και στην ενί­σχυ­ση του «μη­δε­νι­κού ανο­χής» μη­νύ­μα­τος απέ­να­ντι στην πα­ρα­τυ­πία. Ωστό­σο, αυτό το μέτρο λει­τουρ­γεί de facto ως άλλος τρό­πος απέ­λα­σης και όχι ως με­τα­χεί­ρι­ση δι­καιο­σύ­νης που θα έπρε­πε να δια­σφα­λί­ζει την προ­στα­σία των δι­καιω­μά­των. Σε ένα ήδη κα­κο­σχε­δια­σμέ­νο σω­φρο­νι­στι­κό σύ­στη­μα, η λύση που προ­ω­θεί­ται είναι η άνευ όρων απέ­λα­ση όχι μόνο των πραγ­μα­τι­κά επι­κίν­δυ­νων, αλλά και όσων έχουν δια­πρά­ξει μικρά αδι­κή­μα­τα, ακόμη και λόγω οι­κο­νο­μι­κής ανά­γκης, έλ­λει­ψης πρό­σβα­σης σε υπο­στή­ρι­ξη ή ρηχών κοι­νω­νι­κών δι­κτύ­ων στην Ελ­λά­δα. Αυτή η λο­γι­κή συν­δέ­ε­ται με ένα ευ­ρύ­τε­ρο δόγμα κα­τα­στο­λής που βλέ­πει τη με­τα­νά­στευ­ση κυ­ρί­ως ως πρό­βλη­μα ασφά­λειας, και όχι ως ζή­τη­μα κοι­νω­νι­κό, αν­θρω­πι­στι­κό ή ερ­γα­σια­κό.

ΜΚΟ

Ίσως το πιο πο­λυ­συ­ζη­τη­μέ­νο και επι­κίν­δυ­νο κομ­μά­τι του νο­μο­σχε­δί­ου, όμως, είναι η αυ­στη­ρο­ποί­η­ση των ποι­νών για ΜΚΟ και μέλη τους που θε­ω­ρού­νται ότι εμπλέ­κο­νται στην «πα­ρά­νο­μη δια­κί­νη­ση» με­τα­να­στών. Το υπουρ­γείο επι­χει­ρη­μα­το­λο­γεί ότι οι αλ­λα­γές αυτές στο­χεύ­ουν απο­κλει­στι­κά στη κα­τα­πο­λέ­μη­ση της αν­θρώ­πι­νης δια­κί­νη­σης.

Κρι­τι­κοί, με­τα­ξύ των οποί­ων διε­θνείς ορ­γα­νώ­σεις αν­θρω­πί­νων δι­καιω­μά­των, υπο­στη­ρί­ζουν ότι οι δια­τά­ξεις αυτές ου­σια­στι­κά στο­χο­ποιούν και ποι­νι­κο­ποιούν τη βο­ή­θεια πο­λι­τών και ορ­γα­νώ­σε­ων αλ­λη­λεγ­γύ­ης. Οι αλ­λα­γές προ­βλέ­πουν ότι η με­τα­φο­ρά ή βο­ή­θεια με­τα­να­στών χωρίς τα νό­μι­μα έγ­γρα­φα θα χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται κα­κούρ­γη­μα, ενώ η ιδιό­τη­τα μέ­λους ή ερ­γα­ζό­με­νου σε ΜΚΟ θα λει­τουρ­γεί ως επι­βα­ρυ­ντι­κή πε­ρί­στα­ση, αυ­ξά­νο­ντας δρα­μα­τι­κά τις ποι­νές και τα πρό­στι­μα!

Επι­πλέ­ον, οι επι­κρι­τές επι­ση­μαί­νουν ότι η «απλο­ποί­η­ση εγ­γρα­φής στο μη­τρώο ΜΚΟ» που δια­φη­μί­ζε­ται δεν αντι­σταθ­μί­ζει τον εκ­φο­βι­σμό και το στιγ­μα­τι­σμό κοι­νω­νι­κών ορ­γα­νώ­σε­ων που ερ­γά­ζο­νται για την υπο­στή­ρι­ξη προ­σφύ­γων και με­τα­να­στών, από την πα­ρο­χή πρώ­της βο­ή­θειας μέχρι την υπο­στή­ρι­ξη ασύ­λου. Πολ­λές από αυτές προει­δο­ποιούν για chilling effect, δη­λα­δή για αρ­νη­τι­κό απο­τρε­πτι­κό απο­τέ­λε­σμα που θα οδη­γή­σει σε μεί­ω­ση της αν­θρω­πι­στι­κής δρά­σης και της αλ­λη­λεγ­γύ­ης.

Ρα­τσι­στι­κή πο­λι­τι­κή

Το νο­μο­σχέ­διο Πλεύ­ρη δεν πρέ­πει να λαμ­βά­νε­ται υπόψη απο­κομ­μέ­νο από το πο­λι­τι­κό πλαί­σιο της πε­ριό­δου: την εντει­νό­με­νη κρίση δια­χεί­ρι­σης με­τα­να­στευ­τι­κών ροών στην Ευ­ρώ­πη, τις πιέ­σεις για πε­ριο­ρι­σμό «πα­ρα­τυ­πί­ας» και τη ρη­το­ρι­κή που συν­δέ­ει τη με­τα­νά­στευ­ση με την πα­ρα­βα­τι­κό­τη­τα και τον κίν­δυ­νο και την γε­νι­κό­τε­ρη τρα­γι­κή άνοδο της ακρο­δε­ξιάς ρη­το­ρι­κής στην γη­ραιά ήπει­ρο και όχι μόνο.

Σε αυτό το πλαί­σιο, κυ­βερ­νη­τι­κοί εκ­πρό­σω­ποι απο­δί­δουν όλα τα μέτρα στο επι­χεί­ρη­μα της εν­δυ­νά­μω­σης των συ­νό­ρων, της απο­τρο­πής και της αυ­το­προ­στα­σί­ας της κοι­νω­νί­ας. Όμως, όπως πολ­λοί πο­λι­τι­κοί και κοι­νω­νι­κοί φο­ρείς υπο­γραμ­μί­ζουν, τέ­τοια μέτρα δεν δια­χω­ρί­ζουν πραγ­μα­τι­κά ανά­με­σα σε οι­κο­νο­μι­κούς με­τα­νά­στες, πρό­σφυ­γες και αν­θρω­πι­στι­κά αι­τή­μα­τα (που και αυτό αν συ­νέ­βαι­νε θα ήταν ηθικά απα­ρά­δε­κτο) και οδη­γούν στην ποι­νι­κο­ποί­η­ση της αλ­λη­λεγ­γύ­ης και του αν­θρω­πι­σμού, και όχι της πα­ρα­νο­μί­ας.

Αν και ο τί­τλος του νο­μο­σχε­δί­ου μιλά για νό­μι­μη με­τα­νά­στευ­ση, στην πράξη το πε­ριε­χό­με­νό του εκ­πέ­μπει κα­θα­ρά μή­νυ­μα τι­μω­ρί­ας, απο­κλει­σμού και επι­τή­ρη­σης. Η κα­τάρ­γη­ση της πο­λυ­ε­τούς άδειας για ασυ­νό­δευ­τους νέους, η «απο­φυ­λά­κι­ση με απέ­λα­ση» για πα­ρα­βα­τι­κές συ­μπε­ρι­φο­ρές και η αυ­στη­ρο­ποί­η­ση του πλαι­σί­ου για ΜΚΟ συν­θέ­τουν ένα συ­νο­λι­κό νο­μι­κό πλέγ­μα που ενι­σχύ­ει την πο­λι­τι­κή του κρά­τους απέ­να­ντι στους με­τα­νά­στες όχι ως αν­θρώ­πους με δι­καιώ­μα­τα, αλλά ως υπαρ­κτή απει­λή για την κοι­νω­νία.

Για μια αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κή αρι­στε­ρά που υπε­ρα­σπί­ζε­ται την αν­θρώ­πι­νη ζωή, την ελευ­θε­ρία της με­τα­κί­νη­σης και την κοι­νω­νι­κή αλ­λη­λεγ­γύη, αυτό το νο­μο­σχέ­διο δεν απο­τε­λεί «με­ταρ­ρύθ­μι­ση», αλλά μια με­τα­τό­πι­ση προς την κα­τα­στο­λή και τον απο­κλει­σμό σε βάρος των πιο ευά­λω­των.

https://rproject.gr/article/nea-metanasteytiki-politiki-stin-ellada-toy-thanoy-pleyri