Κώστας Μασσέρας

Κώστας Μασσέρας

H φωτογραφία είναι ο τρόπος για να φέρω την πραγματικότητα στα δικά μου μέτρα.

Photography is the way to bring reality close to my standards…

Συνέντευξη στο ifocus και στη Δώρα Λαβαζού

Κώστα, πόσο δύσκολο ή εύκολο για σένα είναι να φωτογραφίζεις ψυχές; Στο λέω αυτό γιατί από τη θέση του θεατή, που κι εσύ αρχικά βρίσκεσαι απέναντι στο εικονιζόμενο πρόσωπο, έτσι το εισπράττουμε…σα να βλέπουμε ψυχές…

Ένα πρόσωπο σε μία φωτογραφία δημιουργεί αρκετά ερωτηματικά 
στo θεατή. Σε ποιον ανήκει, πού βρίσκεται ποιον κοιτάζει, τι αισθάνεται. Αν και έχω τις απαντήσεις για τα περισσότερα απ’ αυτά, είμαι πάντα ανυποψίαστος για το ποια είναι η ψυχική διάθεση του μοντέλου ή πώς μπορεί να την ερμηνεύσει αυτή ένας θεατής. Αυτό που πραγματικά με ενδιαφέρει είναι το οπτικό αποτέλεσμα.

Είναι γνωστό ότι οι φωτογραφίες λένε ψέμματα. Οι φωτογραφίες μου είναι συνήθως στημένες, οι εικονιζόμενοι κατά κάποιο τρόπο υποδύονται έναν ρόλο. Ο θεατής, τελικά, προσλαμβάνει προφανώς ό,τι ακριβώς θέλει να εισπράξει.

Το πορτραίτο, όλοι γνωρίζουμε, πόσο δύσκολο είναι, (εάν και εφόσον δε θέλουμε να σταθούμε σε μια απλή καταγραφή ή μια αναμνηστική αποτύπωση)υπήρξαν μεγάλοι φωτογράφοι που δεν το τόλμησαν και αν το έκαναν δεν ήταν πετυχημένο. Τι στοιχεία θεωρείς πως πρέπει να έχει ένα καλό πορτραίτο;

Δεν υπάρχει κάποιος κανόνας και μόνο πρακτικά πράγματα μπορούν να χωρέσουν σε λίγες γραμμές. Στη δική μου φωτογραφία παίζει μεγάλο ρόλο ο χώρος, συνήθως δημόσιος κι αυτό γιατί μου δίνει περισσότερες επιλογές. Ένα ενδιαφέρον πρόσωπο (όπως όμως το αντιλαμβάνεται ο καθένας) παίζει κάποιο ρόλο, αλλά αν αιχμαλωτίζει το βλέμμα θα πρέπει να μεταφέρω το βάρος σε άλλο σημείο του κάδρου για να υπάρχει μια ισορροπία. Η προθυμία του μοντέλου είναι κάτι πολύ βασικό, υπάρχουν ενδιάμεσες προσωπικές κινήσεις, βλέμματα που έχουν πολύ ενδιαφέρον και που δύσκολα ο φωτογράφος  θα μπορούσε να σκεφτεί. Δίνω πολύ μεγάλη σημασία σ’ αυτές τις μικρές «πρωτοβουλίες». Δεν έχω σκεφτεί από πριν τι θα φωτογραφίσω όλα συμβαίνουν εκείνη τη στιγμή, έτσι ανακαλύπτω συνέχεια καινούρια πράγματα.

Είναι η προσωπο-φωτογραφία καθρέφτης του φωτογράφου;

Στο πορτρέτο υπάρχει πάντα ένας συνεχής διάλογος, ένα  πάρε-δώσε του φωτογράφου με το μοντέλο, έτσι που στο τέλος να μην μπορείς να διακρίνεις «ποιος» ακριβώς βρίσκεται μέσα στη φωτογραφία. Άλλωστε πολύ μικρή ή μηδαμινή αξία έχει αυτό για τον θεατή. Αυτό που έχει σημασία είναι αν το αποτέλεσμα τον συγκινεί.

Ο πορτραιτίστας φωτογράφος συμφωνείς πως πρέπει να δημιουργεί μια διαλλακτική σχέση με το μοντέλο ούτως ώστε τα μηνύματα που θα αποστέλλει να ενεργοποιούν τον άνθρωπο που έχει απέναντί του με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί το κατάλληλο κλίμα, η κατάλληλη ατμόσφαιρα;

Δεν είμαι ένας πορτραιτίστας φωτογράφος, αλλά ένας φωτογράφος που κάνει και πορτρέτα.

Σίγουρα βοηθά  όταν σπάει ο πάγος και φεύγει η αμηχανία και γι’ αυτό λέω πάντα στον φωτογραφιζόμενο ότι απλώς χρησιμοποιώ την εικόνα του κι αυτή  η εικόνα μπορεί να μη τον εκφράζει, έτσι μειώνεται κατά κάποιο τρόπο το άγχος του για το αν το αποτέλεσμα τον κολακεύει ή όχι.  Δε θεωρώ πλεονέκτημα ή μειονέκτημα ο φωτογράφος να γνωρίζει την ψυχολογία του φωτογραφιζόμενου  ή τον χαρακτήρα  του ούτε αν υπάρχει μεταξύ τους κάποιου είδους σχέση. Πρέπει να σου πω επίσης ότι πολύ λίγες οδηγίες δίνω στο τι πρέπει να κάνει, αφήνω ένα μεγάλο μέρος στη δική του πρωτοβουλία. Την τελευταία φορά γνώρισα το μοντέλο την ίδια μέρα της φωτογράφισης, και πήγε πολύ καλά!

Ποια η γνώμη σου για τα αυτο-πορτραίτα και υπάρχει διαφορά με τις selfie;

Οι selfie είναι δημιούργημα των κινητών τηλεφώνων και των sosial media. Πέρα από το αποτέλεσμα που στις περισσότερες περιπτώσεις δεν είναι σοβαρό, αδυνατώ να καταλάβω την επιθυμία να αυτοφωτογραφίζεται κάποιος συνεχώς και να εκθέτει την εικόνα  του στο κοινό. Η αυτοφωτογράφιση για ένα φωτογράφο είναι το ίδιο σοβαρή – όταν φυσικά δε γίνεται για αναμνηστικούς λόγους- με την κανονική φωτογράφιση, ειδικά αν αυτή τη φωτογραφία πρόκειται να την εκθέσει. Σαν διαδικασία σού δίνει μια μεγάλη  ελευθερία έκφρασης παρότι το τεχνικό κομμάτι έχει περιορισμούς.

 Οι άνθρωποι που φωτογραφίζεις προέρχονται από το κοντινό σου περιβάλλον ή σου είναι άγνωστοι; Δέχονται εύκολα οι άνθρωποι να φωτογραφηθούν; Έχεις ένα αλλόκοτο περιστατικό να διηγηθείς;

Όταν ξεκίνησα τα μοντέλα μου ήταν φυσικό να είναι ο κύκλος των γνωστών και φίλων . Οι φίλοι μου έχουν φωτογραφηθεί πάνω από μία φορά, και κάθε φορά γίνεται όλο και καλύτερα σε σημείο να έχω σκεφτεί να φωτογραφίζω μόνο τους ίδιους.

Κάποια στιγμή όμως αναζητάς νέα πρόσωπα. Οι ανυποψίαστοι όσοι δεν καταλαβαίνουν τι ακριβώς κάνω είναι δύσκολο να δεχθούν να φωτογραφηθούν  και για αυτό είναι επιφυλακτικοί. Δεν είναι όλοι έτσι, υπάρχουν κάποιοι ενθουσιασμένοι με την ιδέα και είναι συνήθως οι ίδιοι φωτογράφοι ή έχουν κάποια σχέση με την τέχνη.

Οι φωτογράφοι είναι τα καλύτερα μοντέλα, έχουν ιδέες αλλά δεν έχουν άποψη, ή την κρατάνε για τον εαυτό τους, από σεβασμό για εκείνη του δημιουργού. Μπορώ να καταλάβω πολύ καλά τους ενδοιασμούς που έχει κάποιος για το πώς θα διαχειριστώ την εικόνα του γι’ αυτό και πάντα προσπαθώ το αποτέλεσμα να μην τον προσβάλλει. Ευτυχώς μέχρι σήμερα το πιο αλλόκοτο που συμβαίνει είναι η επιθυμία μου γι’ αυτές τις φωτογραφίες.

Μετά τη λήψη έρχεται η στιγμή της επιλογής και της επεξεργασίας. Σού είναι εύκολο πια λόγω εμπειρίας να απορρίψεις φωτογραφίες σου και επίσης εύκολο να τις επεξεργαστείς;

Συνήθως από τη λήψη γνωρίζω ότι υπάρχει κάτι ενδιαφέρον αν και στην επιλογή αυτό ανατρέπεται συχνά. Η επιλογή δεν είναι ποτέ εύκολη γιατί ο κανόνας είναι ότι το παιχνίδι πρέπει να γίνεται όλο και πιο δύσκολο. Όσο λοιπόν δυσκολεύει στη λήψη άλλο τόσο δυσκολεύει και στην επιλογή. Είναι πολύ πιο εύκολο για μένα να επιλέγω φωτογραφίες άλλων. Η επεξεργασία είναι σχετικά εύκολη υπόθεση από τη στιγμή που έχεις επιλέξει τι φωτογραφία θέλεις να κάνεις, είναι απλά υποστηρικτική.

Η επεξεργασία τους σε βοηθά να αποκτήσεις ένα προσωπικό ύφος ή να αποκτήσει η θεματική σου μια συνοχή ή το μυστικό δεν είναι εκεί; Βοήθησε λίγο, όσο μπορείς, τους νέους φωτογράφους να κατανοήσουν τι εννοούμε όταν λέμε προσωπικό ύφος ή το ότι ένας φωτογράφος κατάφερε να είναι αναγνωρίσιμος. 

Οι περισσότεροι νέοι φωτογράφοι βιάζονται να αποκτήσουν στυλ και ο πιο εύκολος τρόπος πιστεύουν ότι είναι η επεξεργασία. Αν ήταν τόσο εύκολο να δημιουργείς ύφος περνώντας από το ίδιο φίλτρο του photoshop όλες τις φωτογραφίες σου πόσο ανιαρό θα ήταν και πόση μικρότερη αξία θα είχε! Η επεξεργασία  κατά ένα πολύ μικρό μέρος  βοηθά στη διαμόρφωση ύφους. Το ίδιο και τα υλικά που χρησιμοποιούμε. Το ύφος  είναι περισσότερο μια εσωτερική υπόθεση που έχει να κάνει με την παιδεία μας, την ψυχολογία μας, τα αισθητικά κριτήρια και τις εμμονές μας.

Ας πάμε λίγο πάλι πίσω στα πορτραίτα σου, η επιλογή που έκανες και μας έστειλες για την παρουσίαση υπολείπεται χρώματος για να είμαστε ακριβής δεν έχει χρώμα , ήταν μια συνειδητή επιλογή ευθύς εξ αρχής ή ήταν απόφαση πάνω στην επεξεργασία της εικόνας; Υπάρχει κάτι καινούριο στα φωτογραφικά σου πλάνα που θα ήθελες να αναφερθείς; Αν κάποιος θελήσει να δει περισσότερη δουλειά σου πού μπορεί;

Από την αρχή που ξεκίνησα να δημιουργώ πορτρέτα η επιλογή μου ήταν το ασπρόμαυρο.Το θεώρησα σχεδόν αυτονόητο, πιθανόν γιατί έτσι ξεκίνησα να φωτογραφίζω και επειδή έχω ασχοληθεί πολύ περισσότερο με την ασπρόμαυρη φωτογραφία απ’ ότι με την έγχρωμη.Με ενδιαφέρει πολύ και το τοπίο, που είναι ακόμα πιο προσωπικό από το πορτρέτο, αφού μέσα σε τέσσερις γωνίες μπορείς να βάλεις ένα κομμάτι γης, θάλασσας ή ουρανού που είναι αποκλειστικά δικά σου.

Τη δουλειά μου μπορεί να τη δει κάποιος μέσα από το site μου

http://masseras.wix.com/masseras

αλλά και στη σελίδα μου στο facebook
 https://www.facebook.com/cmasseras

Από τη μέχρι τώρα καλλιτεχνική σου διαδρομή τι κρατάς φυλαχτό και τι πετάς πίσω;

Θα κρατήσω μόνο τη χαρά και την έκπληξη που ακόμα νιώθω κατά τη διαδικασία. Όταν αυτά τα δύο σταματήσουν  να υπάρχουν θα ξέρω ότι πρέπει να ασχοληθώ με κάτι άλλο.

Για τέλος θέλω να μου δώσεις την αγαπημένη σου φράση είτε είναι δική σου είτε κάποιου άλλου, δεν είναι απαραίτητο να αφορά στη φωτογραφία. Απλά μια φράση που τη δηλώνεις και αντιπροσωπεύει τη γενική ιδέα που έχεις για τον κόσμο…

Μία από τις φωνές του Α.ΠΟΡΤΣΙΑ

Αυτός που δεν γεμίζει τον κόσμο του με φαντάσματα, μένει στο τέλος μόνος.

H φωτογραφία είναι ο τρόπος για να φέρω την πραγματικότητα στα δικά μου μέτρα.

Αν δεν μπορώ να την αλλάξω , μπορώ ελάχιστα να την μεταμορφώσω,αρκετά για να συμβιβαστώ μαζί της.

Ορίζοντας από την αρχή τι είναι σημαντικό και τι όχι,τι όμορφο ,τι άσχημο, και τι αστείο ή λυπημένο.

Είναι μια προσπάθεια να βάλω μια τάξη σε ένα χαοτικό κόσμο γύρω μου και εντός μου.

Συλλέκτης εικόνων της καθημερινότητας , έμαθα να <<βλέπω>> γύρω μου φωτογραφίες. Ό,τι περιέχεται μέσα στις τέσσερις γωνιές του κάδρου, προϋποθέτει την αισθητική άποψη του δημιουργού.Έτσι, οι φωτογραφίες μου αναφέρονται στους άλλους, αλλά μιλούν αρκετά για μένα.

Οι ίδιες είναι το καλύτερο βιογραφικό μου…

Photography is the way to bring reality close to my standards. If I can’t change it, I can barely transform it, good enough in order to compromise with it. Stating from the beginning what is important and what is not, what could be regarded as beautiful, or ugly, what would be funny or sad. It is a try to put in order all things of this chaotic world around me and inside me. As a collector of everyday images, I have learnt study photographs around me.
Images introduce another way of communication. What is entitled inside the frame’s four angles, presuppose the aesthetic viewpoint of the creator. So my photographs refer to others, but still speak enough about me.

They consitute my best curriculum vitae.

Costas M


http://www.ifocus.gr