Για μια πολιτισμική επανεκκίνηση

Για μια πολιτισμική επανεκκίνηση

Το κλέος και το κύδος [η φήμη και η δόξα] είναι αυτά που, κατά τον Καστοριάδη, επιζητεί ο καλλιτέχνης. Χρησιμοποιεί, προφανώς, όρους από την αρχαία διότι από τότε έτσι συνέβαινε. Τότε βεβαίως υπήρχε έντονη αυτή η ανάγκη -ήταν το πρώτο ξεμύτισμα του «εγώ» μέσα σε τυραννικά και ολιγαρχικά καθεστώτα.

Το ξεμύτισμα αυτό ήταν διεκδίκηση ελευθερίας και ανεξαρτησίας του πνεύματος, της γραφής της ίδιας, ένα προοίμιο εκδημοκρατισμού και απελευθέρωσης του ανθρώπου από θρησκευτικές και μεταφυσικές δεισιδαιμονίες και προκαταλήψεις.

Γιώργος Σταματόπουλος

Επιπλέον ήταν μια επιβεβαίωση της ώς τότε φιλοσοφίας: υπείροχον έμμεναι άλλων, έγραφε με σιγουριά ο Ομηρος, με ειρηνικό αυτή τη φορά υπόβαθρο και άφθονο ερωτισμό, καθώς και ύμνους στον χορό και το τραγούδι [τη μουσική].

Να αφήσουμε πρέπει τα χρόνια εκείνα. Σήμερα ο καλλιτέχνης οφείλει να εγκαταλείπει τα πρόσκαιρα οφέλη της «επιτυχίας» του και να αφοσιώνεται στο έργο, που όμως [όφειλε να] είναι έργο ζωής -δικό του και της χώρας του. Δεν ανθοβολούν τέτοια έργα σήμερα. Ολοι σχεδόν τα ’κονομάνε και αδιαφορούν τι διαχέουν στην ελληνική ατμόσφαιρα [στην παιδεία και τον πολιτισμό της].

Το μεγάλο και το δραματικό απουσιάζουν· η χώρα παραμένει περίκλειστη παρά τα δύο Νόμπελ που έχει «κατακτήσει». Αυτό αφορά κυρίως τη μουσική και την ποίηση [και όλες τις άλλες τέχνες απ’ όσο ενημερώνομαι]. Για τον αθλητισμό δεν γίνεται λόγος μια και οι ενασχολούμενοι αν δεν φουσκώσουν με ενέσεις δεν μπορούν να ανταποκριθούν στον παγκόσμιο «συναγωνισμό». Οσες φορές γίνεται είναι λυπηρό.

Οι εποχές κρίσης όσο και αν αποδιαρθρώνουν τον κοινωνικό ιστό προσφέρονται: και για επαναλειτουργία των ψυχικών δυνατοτήτων και για έναν οιονεί καθολικό επαναστοχασμό, παρότι οι κοινωνικές συνθήκες το καθιστούν δυσπέλαστο τοπίο. Φαντάζει ιδανική η εποχή για μια επανεκκίνηση στον τομέα του πολιτισμού και ας έχει μετατραπεί η όλη ανθρωπότητα σε ένα απέραντο οικονομικό-λεξιλογικό εργοτάξιο, ας μεταφράζονται όλα με οικονομικούς όρους και ας απουσιάζουν κραυγαλέα το πολιτικό και το πολιτισμικό οπλοστάσιο των κοινωνιών -ας, τέλος, λοιδορείται η πολιτική [ως τέχνη] και ο πολιτισμός [ως παιδεία].

Μην υπολειφθούμε εντελώς του εσωτερικού ελληνικού πυρηνικού οπλοστασίου [γλωσσικού και μουσικού κυρίως· αυτά είναι τα αμυντικά -κάποτε και επιθετικά- όπλα].

Δεν γνωρίζω [βλέπω βέβαια και υποψιάζομαι] εάν η ελληνική κυβέρνηση έχει ποτέ αναρωτηθεί για τον πραγματικό πλούτο της χώρας. Εάν ναι, τότε είναι δειλή και άβουλη, μακριά από μία πραγματικά εθνική αναζωογόνηση· εάν όχι, τότε καλύτερα να πάει σπίτι της ή να φωνάξει τους ανθρώπους του πνεύματος να της χαράξουν έναν δρόμο -ελληνικό και οικουμενικό ταυτόχρονα [κάποτε οι έννοιες ταυτίζονταν, αλλά κάποτε].

Υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι αλλά είναι σκόρπιοι και σχεδόν παραιτημένοι από το έργο τους. Αμφιβάλλω εάν ανταποκριθούν σε μία τέτοια εθνική προ[σ]κληση, αλλά αυτό είναι αλλουνού παπά ευαγγέλιο -όχι των αναγνωστών [των πολιτών].

Το έργο μένει -και όχι οι βίλες των καλλιτεχνών· ας αφήσουν τη φήμη και τη δόξα για τους… πολιτικούς.

efsyn.g