«Κλειδιά» για την ανάσχεση της μείωσης του πληθυσμού

«Κλειδιά» για την ανάσχεση της μείωσης του πληθυσμού

  • |

Στη συνεδρίαση της 5.4.2019 της Ολομέλειας της Βουλής συζητήθηκε η έκθεση της διακομματικής επιτροπής για το δημογραφικό πρόβλημα. Η επιτροπή αυτή λειτούργησε επί πάνω από ενάμιση χρόνο και αφού έλαβε υπόψη (α) την αναλυτική και εμπεριστατωμένη έκθεση της επιστημονικής επιτροπής και τις προτάσεις της για το δημογραφικό, η οποία εκτείνεται σε 110 σελίδες και (β) τις απόψεις και προτάσεις που κατέθεσαν σ’ αυτήν αρμόδιοι φορείς, ιατροί, δημογράφοι και άλλοι ειδικοί, κατέληξε στις εκτιμήσεις, τα συμπεράσματα και τις προτάσεις της οι οποίες περιλαμβάνονται στις 17 τελευταίες σελίδες της έκθεσης. Στο παράρτημα παρατίθενται οι προτάσεις της μειοψηφίας, δηλαδή του ΚΚΕ και της Χρυσής Αυγής.

Μανόλης Δρεττάκης

Η νέα αυτή έκθεση για το δημογραφικό έρχεται μετά το ομόφωνο πόρισμα της πρώτης διακομματικής επιτροπής του 1993 στο οποίο περιλαμβάνονταν συγκεκριμένες προτάσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Οι προτάσεις εκείνες, στην πλειονότητά τους, αγνοήθηκαν από όλες τις κυβερνήσεις της περιόδου 1993-2009. Λόγω, δε, των μέτρων των τριών μνημονίων, το δημογραφικό πρόβλημα επιδεινώθηκε (βλέπε σχετικά στη συνέχεια).

Οι προτάσεις που περιλαμβάνονται στη νέα έκθεση της επιτροπής επαναλαμβάνουν εκείνες του πορίσματος του 1993 και προσθέτουν πολλές νέες που λαμβάνουν υπόψη τα προβλήματα που ανέκυψαν στο μεσοδιάστημα 1993-2017. Οι προτάσεις της νέας έκθεσης αναφέρονται στους τομείς της απασχόλησης, των υποδομών φροντίδας παιδιών, των φορολογικών κινήτρων, της εκπαιδευτικής και σεξουαλικής αγωγής, των πολιτικών γήρανσης, της οδικής ασφάλειας και της κοινωνικής ένταξης των μεταναστών. Σε καθέναν από αυτούς τους τομείς παρατίθενται λεπτομερείς προτάσεις.

Στη συζήτηση της Βουλής τα κόμματα που κυβέρνησαν και κυβερνούν τη χώρα επανέλαβαν τα όσα είχαν λεχθεί τον Φεβρουάριο του 1993 στη συζήτηση του πορίσματος της διακομματικής επιτροπής καθώς και τις δικές τους προτάσεις που είναι παρόμοιες με εκείνες που περιλαμβάνονται στη νέα έκθεση. Το δημογραφικό, όμως, είναι το μέγιστο εθνικό μας πρόβλημα και απαιτείται η εφαρμογή μιας συγκροτημένης δημογραφικής πολιτικής η οποία, όπως αναφέρεται στην έκθεση της διακομματική επιτροπής, «συμβαδίζει με τη συνολικότερη αναπτυξιακή, οικονομική και κοινωνική πολιτική». Μια τέτοια πολιτική δεν εφαρμόστηκε ποτέ στη χώρα μας.

Ηδη από το 1983 σε μια έρευνα της διευθύντριας του ΕΚΚΕ Χάρ. Συμεωνίδου είχε διαπιστωθεί ότι ο αριθμός των παιδιών που θα ήθελε να αποκτήσει ένα ζευγάρι εξαρτάται βασικά από την επάρκεια του εισοδήματός του. Η επάρκεια αυτή εξασφαλίζεται από την πλήρη απασχόληση των συζύγων με ικανοποιητικές αποδοχές. Τέτοια απασχόληση απαιτεί τους ανάλογους ρυθμούς ανάπτυξης.

Η στενή σχέση των βασικών διαστάσεων του δημογραφικού προβλήματος (γεννήσεων, θανάτων και μεταναστευτικών ρευμάτων) με την ανάπτυξη και την απασχόληση αναδείχτηκε «ανάγλυφα» από μια ανάλυση των σχετικών στοιχείων της Ελλάδας και της Σουηδίας (με πληθυσμό 10.741.165 και 10.120.242, αντίστοιχα) την περίοδο 2002-2017 (τα στοιχεία είναι από τη βάση δεδομένων της Eurostat).

Πιο συγκεκριμένα την οκταετία των μνημονίων 2010-2017 (δεύτερη οκταετία) σε σχέση με την πριν από τα μνημόνια οκταετία 2002-2009 (πρώτη οκταετία):

● Στην Ελλάδα μειώθηκε το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε σταθερές τιμές κατά 16,5% και η απασχόληση κατά 15,5%, οι γεννήσεις μειώθηκαν, οι θάνατοι αυξήθηκαν και ενώ την πρώτη οκταετία οι γεννήσεις ήταν κατά 30.249 περισσότερες από τους θανάτους, τη δεύτερη οι θάνατοι ξεπέρασαν τις γεννήσεις κατά 146.000. Επιπλέον την πρώτη οκταετία σημειώθηκε καθαρή εισροή πληθυσμού 201.000, ενώ τη δεύτερη καθαρή εκροή 232.000. Εξαιτίας των εξελίξεων αυτών, ο πληθυσμός της χώρας αυξήθηκε την πρώτη οκταετία κατά 231.000, ενώ τη δεύτερη μειώθηκε κατά 378.000, για πρώτη φορά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αντίθετα

● Στη Σουηδία αυξήθηκε το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε σταθερές τιμές κατά 8,1% και η απασχόληση κατά 7,4%, οι γεννήσεις αυξήθηκαν, οι θάνατοι μειώθηκαν με αποτέλεσμα οι γεννήσεις να ξεπεράσουν τους θανάτους τη δεύτερη οκταετία κατά 191.000, ενώ την πρώτη τούς είχαν ξεπεράσει κατά 97.000. Επιπλέον τη δεύτερη οκταετία σημειώθηκε καθαρή εισροή πληθυσμού 588.000 έναντι 335.000 την πρώτη με αποτέλεσμα αύξηση του πληθυσμού κατά 780.000 τη δεύτερη οκταετία έναντι 432.000 την πρώτη.

Οπως αναφερόταν στο πόρισμα του 1993 και αναφέρεται και στην έκθεση του 2018, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν την εξέλιξη του δημογραφικού προβλήματος (πολιτική για την εργαζόμενη μητέρα, βρεφονηπιακοί σταθμοί, φορολογική και επιδοματική πολιτική για τις οικογένειες με παιδιά κ.λπ.). Οι παράγοντες αυτοί εξαρτώνται από την εφαρμοζόμενη κοινωνική πολιτική στην οποία, διαχρονικά, η Σουηδία πρωτοπορεί, ενώ η Ελλάδα υστερούσε και τώρα υστερεί περισσότερο. Για κάλυψη των δαπανών μιας τέτοιας πολιτικής απαιτείται η επίτευξη ικανοποιητικών ρυθμών ανάπτυξης.

Ας ελπίσουμε ότι οι προτάσεις που περιέχονται στην πρόσφατη έκθεση της επιτροπής της Βουλής για το δημογραφικό πρόβλημα δεν θα έχουν την «τύχη» που είχαν εκείνες του ομόφωνου πορίσματος του 1993.

* πρώην αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και καθηγητής της ΑΣΟΕΕ

efsyn.gr