Κάτω τα χέρια από τα Προσφυγικά

Τα Προσφυγικά αποτέλεσαν και αποτελούν διαχρονικά χώρο κατοικίας λαϊκών και προσφυγικών στρωμάτων από την κατασκευή τους την περίοδο 1933-1936 για τη στέγαση μικρασιατών προσφύγων, μέχρι σήμερα όπου εξακολουθούν να στεγάζουν πρόσφυγες από τα πεδία των πολέμων, μετανάστες και ντόπιους από λαϊκά και μαχόμενα στρώματα της κοινωνίας.

Κυ­ρί­ως όμως απο­τέ­λε­σαν και απο­τε­λούν έναν τόπο συλ­λο­γι­κής ζωής με ισχυ­ρούς δε­σμούς ανά­με­σα στους κα­τοί­κους. Έναν τόπο αγώνα ήδη από τα Δε­κεμ­βρια­νά, έναν τόπο αυ­το­ορ­γά­νω­σης και συλ­λο­γι­κο­ποί­η­σης που σή­με­ρα εκ­φρά­ζε­ται μέσα από την ζωή της Κοι­νό­τη­τας των Κα­τει­λημ­μέ­νων Προ­σφυ­γι­κών. 

Βάσω-Ρουμπίνη Αργύρη*

Δε­δο­μέ­νης της κομ­βι­κής τους θέσης στο κέ­ντρο της πόλης, της έκτα­σης που κα­τα­λαμ­βά­νουν και της ιστο­ρι­κό­τη­τάς τους, βρί­σκο­νταν μέσα στα χρό­νια στο επί­κε­ντρο του εν­δια­φέ­ρο­ντος τόσο θε­σμι­κών πα­ρα­γό­ντων, του κρά­τους και της το­πι­κής αυ­το­διοί­κη­σης όσο και του κα­τα­σκευα­στι­κού κε­φα­λαί­ου. Το εν­δια­φέ­ρον αυτό εκ­φρα­ζό­ταν με δια­φο­ρε­τι­κό τρόπο σε κάθε συ­γκυ­ρία. Είτε με προ­τά­σεις κα­τε­δά­φι­σης για την αξιο­ποί­η­ση της έκτα­σής τους κατά την πε­ρί­ο­δο της χού­ντας, είτε με τα σχέ­δια της δι­πλής ανά­πλα­σης και του ευ­ρύ­τε­ρου εξευ­γε­νι­σμού ολό­κλη­ρης της γει­το­νιάς των Αμπε­λο­κή­πων, καθώς και με σχέ­δια μου­σειο­ποί­η­σης από την Ανά­πλα­ση ΑΕ την πε­ρί­ο­δο της Κυ­βέρ­νη­σης ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, μέχρι τις ση­με­ρι­νές βλέ­ψεις ανά­πλα­σης με το πρό­σχη­μα της δη­μιουρ­γί­ας κοι­νω­νι­κών κα­τοι­κιών από Κυ­βέρ­νη­ση και πε­ρι­φέ­ρεια.

Κοι­νός τόπος σε όλες αυτές τις πα­ρα­πά­νω φά­σεις προ­τά­σε­ων επέμ­βα­σης, ήταν εξά­λει­ψη της συλ­λο­γι­κής μνή­μης που φέ­ρουν τα Προ­σφυ­γι­κά και η είτε ρητή, είτε η εν­νο­ού­με­νη θε­ώ­ρη­σή τους ως άδεια κε­λύ­φη, και η αγνό­η­ση της ύπαρ­ξης κα­τοί­κων, ζωής και συλ­λο­γι­κο­ποί­η­σης εντός τους. Η αδειο­δο­τη­μέ­νη (Α/Α οικ. Άδειας 36956/2019) με­λέ­τη της ΑΝΑ­ΠΛΑ­ΣΗΣ ΑΕ που έγινε επί κυ­βέρ­νη­σης ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ με δωρεά από τα ΕΛΠΕ, προ­έ­βλε­πε μου­σειο­ποί­η­ση των 2 ολό­κλη­ρων από τα 8 κτι­ρια­κά συ­γκρο­τή­μα­τα και δη­μιουρ­γία κα­τοι­κιών στα υπό­λοι­πα μη λαμ­βά­νο­ντας υπ’ό­ψη τους κα­τοί­κους. Αντι­στοί­χως, η ση­με­ρι­νή πρό­τα­ση που δια­τυ­πώ­νε­ται με τη μορφή μιας προ­γραμ­μα­τι­κής σύμ­βα­σης ανά­με­σα στην Πε­ρι­φέ­ρεια Ατ­τι­κής, το Υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού και τη ΔΥΠΑ (πρώην ΟΑΕΔ) που αναρ­τή­θη­κε στη διαύ­γεια το κα­λο­καί­ρι του 2025 (Από­φα­ση υπ’ αριθμ. 864/2025), ανα­φέ­ρε­ται σε “μέ­ρι­μνα για την απο­μά­κρυν­ση όσων κι­νη­τών ευ­ρί­σκο­νται επί του χώρου που θα υλο­ποι­η­θεί το έργο”, απο­κρύ­πτο­ντας πλή­ρως το γε­γο­νός ότι στον εν λόγω χώρο ζουν 400 άν­θρω­ποι. Η συ­γκε­κρι­μέ­νη πρό­τα­ση ανά­πλα­σης, εξευ­γε­νι­σμέ­νη σε σχεση με την προη­γού­με­νη αδειο­δο­τη­μέ­νη με­λέ­τη την οποία χρη­σι­μο­ποιεί ως βάση, κάνει ανα­φο­ρά στη δυ­σμε­νή κα­τά­στα­ση που βρί­σκε­ται η στέγη σή­με­ρα λόγω της βρα­χυ­χρό­νιας μί­σθω­σης και ει­σά­γει ένα σχέ­διο εκ­κέ­νω­σης και ανά­πλα­σης, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας ως δού­ρειο ίππο τη δη­μιουρ­γία κοι­νω­νι­κής κα­τοι­κί­ας όπου “Ωφε­λού­με­νοι θα είναι εν γένει το ερ­γα­τι­κό δυ­να­μι­κό και οι οι­κο­γέ­νειές του, όπως προ­βλέ­πε­ται από το υφι­στά­με­νο νο­μι­κό πλαί­σιο (Ν.4921/2022, άρθρο 3, παρ.3)”.

Είναι ση­μα­ντι­κό να διευ­κρι­νι­στούν κά­ποια σκιώ­δη ση­μεία που κα­θι­στούν την προ­σπά­θεια αυτή όχι απλά αντι­δρα­στι­κή αλλά και έωλη. Πρώ­τον, η σύμ­βα­ση ανα­φέ­ρε­ται στα 4 μόνο πρώτα μπλοκ καθώς εκεί θε­ω­ρεί πως έχει το 100% της ιδιο­κτη­σί­ας, κάτι το οποίο σύμ­φω­να με στοι­χεία από το κτη­μα­το­λό­γιο δεν ισχύ­ει. Υπάρ­χουν ακόμα 13 ιδιο­κτή­τες διε­σπαρ­μέ­νοι σε αυτά τα κτί­ρια. Το γε­γο­νός αυτό είτε απο­κρύ­πτε­ται σκο­πί­μως είτε αγνο­εί­ται από την πε­ρι­φέ­ρεια και απο­τε­λεί τρο­χο­πέ­δη στα σχέ­δια αυτά καθώς είναι πα­ρά­νο­μη η επέμ­βα­ση χωρίς τη συ­ναί­νε­ση όλων των ιδιο­κτη­τών. Δεύ­τε­ρον, η ΔΥΠΑ από την οποία θα προ­έ­κυ­πτε η χρη­μα­το­δό­τη­ση των 12 εκα­τομ­μυ­ρί­ων ευρώ σύμ­φω­να με τη σύμ­βα­ση του 2025, δεν ανα­φέ­ρε­ται πλέον ως φο­ρέ­ας χρη­μα­το­δό­τη­σης στην τε­λευ­ταία ανα­κοί­νω­ση της πε­ρι­φέ­ρειας στις 28/04. Σύμ­φω­να με την εκτός πραγ­μα­τι­κό­τη­τας ανα­κοί­νω­ση αυ­τή-που δεν απα­ντά στην ουσία κα­νε­νός από τα αι­τή­μα­τα που θέτει η κοι­νό­τη­τα, παρά ανα­φέ­ρε­ται σε μη κα­τε­δά­φι­σή τους, ζή­τη­μα το οποίο έχει φύγει από τη συ­ζή­τη­ση ήδη για πάνω από μια δε­κα­ε­τία όταν τα κτί­ρια κη­ρύ­χθη­καν δια­τη­ρη­τέα-για το έργο αυτό έχει εξα­σφα­λι­στεί χρη­μα­το­δό­τη­ση 15 εκα­τομ­μυ­ρί­ων από ευ­ρω­παϊ­κούς πό­ρους της Πε­ρι­φέ­ρειας Ατ­τι­κής, μέσω του Πε­ρι­φε­ρεια­κού ΕΣΠΑ 2021-2027. Πώς μπο­ρεί να ισχύ­ει σε αυτή την πε­ρί­πτω­ση οποια­δή­πο­τε σύμ­βα­ση και χρο­νο­διά­γραμ­μα τέ­θη­κε πέρσι το κα­λο­καί­ρι σε τε­λεί­ως άλλη βάση;

Κί­νη­μα συ­μπα­ρά­στα­σης

Στις 5 Φλε­βά­ρη 2026 ο Αρι­στο­τέ­λης Χαν­τζής, κά­τοι­κος και μέλος της Κοι­νό­τη­τας κα­τει­λημ­μέ­νων προ­σφυ­γι­κών, ξε­κί­νη­σε απερ­γία πεί­νας διαρ­κεί­ας. Την Πρω­το­μα­γιά, προ­στέ­θη­κε στον αγώνα αυτό δεύ­τε­ρη απερ­γός πεί­νας, η Suzon Doppagne. Ο Αρί­στος, η Suzon και η κοι­νό­τη­τα, μά­χο­νται για την υπε­ρά­σπι­ση και δια­τή­ρη­σή της ενά­ντια στα σχέ­δια της Πε­ρι­φέ­ρειας Ατ­τι­κής και της Κυ­βέρ­νη­σης Μη­τσο­τά­κη, μέσω του υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού, για εκ­κέ­νω­ση και ανά­πλα­ση της ιστο­ρι­κής γει­το­νιάς των προ­σφυ­γι­κών.

Η Κοι­νό­τη­τα Κα­τει­λημ­μέ­νων Προ­σφυ­γι­κών, η Επι­τρο­πή για την ανά­δει­ξη και υπε­ρά­σπι­ση της Κοι­νό­τη­τας των Κα­τει­λημ­μέ­νων προ­σφυ­γι­κών και τις Συλ­λο­γι­κής τους μνή­μης, μαζί με πλή­θος αλ­λη­λέγ­γυων κοι­νω­νι­κών και πο­λι­τι­κών ομά­δων, κα­θη­γη­τών της αρ­χι­τε­κτο­νι­κής, μη­χα­νι­κών, δι­κη­γό­ρων και άλλων, έχουν προ­βεί σε σειρά από ενέρ­γειες από την αρχή του χρό­νου, προ­κει­μέ­νου να πα­λέ­ψουν ενά­ντια και να κά­νουν γνω­στό το ζή­τη­μα της επερ­χό­με­νης εκ­κέ­νω­σης των προ­σφυ­γι­κών. Με πα­ρεμ­βά­σεις σε μέσα ενη­μέ­ρω­σης, στον προ­αύ­λιο χώρο της Βου­λής, στο Δη­μο­τι­κό Συμ­βού­λιο του Δήμου Αθη­ναί­ων, όπου το ζή­τη­μα τέ­θη­κε στην ημε­ρή­σια διά­τα­ξη κα­τό­πιν αι­τή­μα­τος και συλ­λο­γής του απαι­τού­με­νου αριθ­μού υπο­γρα­φών. Το ΔΣ πα­ρό­λα αυτά παρά τις δια­φω­νί­ες από την Ανα­τρε­πτι­κή Συμ­μα­χία για την Αθήνα και την Λαϊκή Συ­σπεί­ρω­ση, οι οποί­ες στή­ρι­ξαν τα βα­σι­κά αι­τή­μα­τα της Κοι­νό­τη­τας και των κα­τοί­κων, υπερ­ψή­φι­σε την πρό­τα­ση Δούκα, η οποία ου­σια­στι­κά απο­πει­ρά­ται να δια­σφα­λί­σει τα συμ­φέ­ρο­ντα του Δήμου πάνω στο έργο και λαμ­βά­νει θέση υπέρ των σχε­δί­ων της Πε­ρι­φέ­ρειας. Με πα­ρέμ­βα­ση στη συ­νε­δρί­α­ση του Πε­ρι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λί­ου Ατ­τι­κής, που αρ­νεί­ται να συ­ζη­τή­σει το ζή­τη­μα και απα­ντά με κα­τα­στο­λή των συ­γκε­ντρω­μέ­νων ατό­μων και κα­τά­πτυ­στες ανα­κοι­νώ­σεις. Όλες οι πα­ρα­πά­νω ενέρ­γειες συ­στη­μα­τι­κά και συ­ντο­νι­σμέ­να απο­κρύ­πτο­νται από τα με­γά­λα ΜΜΕ.

Η πρώτη απερ­γία πεί­νας μετρά ήδη 87 ημέ­ρες, οι αρ­μό­διοι φο­ρείς αρ­νού­νται πει­σμα­τι­κά και προ­κλη­τι­κά να πά­ρουν θέση, από­φα­ση, ακόμα και να συ­ζη­τή­σουν το ζή­τη­μα, θέ­το­ντας σε άμεσο κίν­δυ­νο τη ζωή των απερ­γών πεί­νας και τη ζωή των 400 ατό­μων που ζούν στα προ­σφυ­γι­κά. Τα προ­σφυ­γι­κά απο­τε­λούν ένα αντι­πα­ρά­δειγ­μα συλ­λο­γι­κής κα­τοί­κη­σης και κοι­νω­νι­κής κα­τοι­κί­ας. Οι ξε­νώ­νες για τους συ­νο­δούς και ασθε­νείς από τον Άγιο Σάββα ήδη λει­τουρ­γούν με μέ­ρι­μνα της κοι­νό­τη­τας. Κάθε συ­ζή­τη­ση της Πε­ρι­φέ­ρειας για κοι­νω­νι­κή κα­τοι­κία και ξε­νώ­νες είναι προ­σχη­μα­τι­κή. Η κοι­νό­τη­τα ζη­τά­ει:

-Να ανα­κλη­θεί άμεσα η από­φα­ση (864/2025) της πε­ρι­φε­ρεια­κής επι­τρο­πής και να ακυ­ρω­θεί άμεσα η Σύμ­βα­ση από την Πε­ρι­φέ­ρεια Ατ­τι­κής.

-Να πα­ρα­μεί­νουν όλοι οι κά­τοι­κοι των προ­σφυ­γι­κών στα σπί­τια, τον τόπο και την πε­ριο­χή που δια­μέ­νουν και έχουν συν­δε­θεί κοι­νω­νι­κά-πο­λι­τι­σμι­κά και ορ­γα­νι­κά μαζί τους.

-Να δο­θούν εγ­γυ­ή­σεις για την απο­κα­τά­στα­ση των προ­σφυ­γι­κών από την Αστι­κή μη Κερ­δο­σκο­πι­κή Εται­ρεία με την επω­νυ­μία “Κά­τοι­κοι και φίλοι προ­σφυ­γι­κών Λ. Αλε­ξάν­δρας Α.Μ.Κ.Ε.” με δική της χρη­μα­το­δό­τη­ση-ού­τε ευρώ δη­μο­σί­ου χρή­μα­τος για την “ανά­πλα­ση” των προ­σφυ­γι­κών.

*Μέλος της επι­τρο­πής για την ανά­δει­ξη και την υπε­ρά­σπι­ση της κοι­νό­τη­τας κα­τει­λημ­μέ­νων προ­σφυ­γι­κών και της συλ­λο­γι­κής τους μνή­μης

https://rproject.gr/article/kato-ta-heria-apo-ta-prosfygika