Στη δίνη του Brexit

Στη δίνη του Brexit

Η πολιτική κρίση στο Ηνωµένο Βασίλειο έχει χτυπήσει «κόκκινο».

Παρά τις δη­µό­σιες δια­βε­βαιώ­σεις του για το αντί­θε­το, όταν πρω­το­κυ­κλο­φό­ρη­σαν οι σχε­τι­κές φήµες, ο Τζόν­σον αξιο­ποί­η­σε τη δυ­να­τό­τη­τα να κλεί­σει τη Βουλή, ώστε να στε­ρή­σει χρόνο από την αντι­πο­λί­τευ­ση και τους εσω­κο­µµα­τι­κούς του αντι­πά­λους.

Πάνος Πέτρου

Αυτή η ενέρ­γεια ωστό­σο επι­τά­χυ­νε δρα­µα­τι­κά τις πο­λι­τι­κές εξε­λί­ξεις τη βδο­µά­δα που είχαν στη διά­θε­σή τους οι βου­λευ­τές. Μια κοι­νο­βου­λευ­τι­κή πλειο­ψη­φία (αντι­πο­λί­τευ­ση + «αντάρ­τες» Τό­ρη­δες) πήρε τον έλεγ­χο του κοι­νο­βου­λί­ου, δη­λα­δή τη δυ­να­τό­τη­τα να κα­θο­ρί­ζει την ηµε­ρή­σια διά­τα­ξη, κι έπει­τα πρό­λα­βε να ψη­φί­σει νο­µο­σχέ­διο που απο­τρέ­πει το άτα­κτο Brexit, το οποίο έγινε νόµος του κρά­τους πριν κλεί­σει η Βουλή.

Σύ­µφω­να µε αυτόν το νόµο, ο Μπό­ρις Τζόν­σον πρέ­πει είτε να κα­τα­φέ­ρει να πε­ρά­σει από το κοι­νο­βού­λιο τη συ­µφω­νία που θα έχει κλεί­σει µε την ΕΕ, είτε να κερ­δί­σει την κοι­νο­βου­λευ­τι­κή πλειο­ψη­φία στην πρό­τα­ση για «άτα­κτο Brexit». Αν δεν συ­µβεί κάτι από τα δύο ως τις 19 Οκτώ­βρη, είναι υπο­χρε­ω­µέ­νος να ζη­τή­σει από την ΕΕ κα­θυ­στέ­ρη­ση του Brexit ως τις 31 Γε­νά­ρη του 2020.

Ο Τζόν­σον απά­ντη­σε δια­γρά­φο­ντας τους «αντάρ­τες». Ήταν πρω­το­φα­νής κί­νη­ση για τα βρε­τα­νι­κά δε­δο­µέ­να (καθώς υπάρ­χουν κοι­νο­βου­λευ­τι­κές δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις ακόµα και σε κρί­σι­µα ζη­τή­µα­τα) και ήταν αυ­το-ακρω­τη­ρια­σµός, καθώς η κυ­βέρ­νη­ση Τζόν­σον έχασε την κοι­νο­βου­λευ­τι­κή πλειο­ψη­φία. Η επό­µε­νη κί­νη­ση του Τζόν­σον –να ζη­τή­σει πρό­ω­ρες εκλο­γές– σκό­ντα­ψε στη βρε­τα­νι­κή νο­µο­θε­σία, που απαι­τεί πλειο­ψη­φία 2/3 από τη Βουλή, την οποία δεν είχε η δεξιά κυ­βέρ­νη­ση.

Αδιέ­ξο­δο

Από τις 10 Σε­πτέ­µβρη ως τις 14 Οκτώ­βρη το κοι­νο­βού­λιο θα πα­ρα­µεί­νει κλει­στό, αφή­νο­ντας το Ηνω­µέ­νο Βα­σί­λειο µε µια κυ­βέρ­νη­ση της οποί­ας ο επι­κε­φα­λής δη­λώ­νει «κα­λύ­τε­ρα να πε­θά­νει παρά να ζη­τή­σει πα­ρά­τα­ση» και έναν νόµο του κρά­τους που τον δε­σµεύ­ει να ζη­τή­σει πα­ρά­τα­ση. Περ­νά­ει συχνά στα «ψιλά» και αξί­ζει να ση­µειω­θεί ότι έχει απέ­να­ντι και µια ΕΕ της οποί­ας αρ­κε­τοί αξιω­µα­τού­χοι δη­λώ­νουν για το εν­δε­χό­µε­νο πα­ρά­τα­σης ότι «δεν θα το κά­νου­µε αυτό κάθε 3 µήνες»…

Το σχέ­διο του Τζόν­σον

Οι «αγα­ρµπο­σύ­νες» του Τζόν­σον δεί­χνουν ότι είναι απο­φα­σι­σµέ­νος να λήξει ορι­στι­κά τη δια­χρο­νι­κή έριδα στο εσω­τε­ρι­κό της βρε­τα­νι­κής Δε­ξιάς όσον αφορά τη σχέση µε την ΕΕ, µε­τα­τρέ­πο­ντας τους Συ­ντη­ρη­τι­κούς σε οµοιο­γε­νές ευ­ρω­σκε­πτι­κι­στι­κό κόµµα, ακόµα κι αν αυτό ση­µαί­νει τον εκτο­πι­σµό/πα­ρα­γκω­νι­σµό πρώην πρω­θυ­πουρ­γών, βε­τε­ρά­νων βου­λευ­τών κι υπουρ­γών, εµβλη­µα­τι­κών προ­σω­πι­κό­τη­των κ.ο.κ.

Σε αυτό έχει ισχυ­ρές πλά­τες. Μέσα στον κοι­νο­βου­λευ­τι­κό χαµό είχε συ­νά­ντη­ση µε τον αντι­πρό­ε­δρο των ΗΠΑ, ενώ πλέον δεν απο­τε­λεί  «κοινό µυ­στι­κό», αλλά δια­κη­ρυ­γµέ­νη πρό­θε­ση το ότι οι δε­ξιοί Μπρέ­ξι­τερς υπο­λο­γί­ζουν στην «αµε­ρι­κα­νι­κή βο­ή­θεια».

Αυτό που πα­ρα­µέ­νει θολό είναι αν όντως προ­σπα­θεί -µε τον εκ­βια­σµό του άτα­κτου Μπρέ­ξιτ- να επι­βά­λει (στην ΕΕ και στο βρε­τα­νι­κό κοι­νο­βού­λιο) µια «κα­λύ­τε­ρη συ­µφω­νία», όπως ισχυ­ρί­ζε­ται. Εξί­σου αµφί­βο­λο είναι αν θα την πε­τύ­χει.

Πά­ντως, σε πεί­σµα αρ­κε­τών «φι­λε­λεύ­θε­ρων συ­να­γε­ρµών», ο Τζόν­σον δεν είναι ένας πα­ντο­δύ­να­µος οδο­στρω­τή­ρας που οι­κο­δο­µεί ένα «ηγε­µο­νι­κό µπλοκ» γύρω από το δεξιό Brexit. Σί­γου­ρα το επι­χει­ρεί. Αλλά σε µε­γά­λο βαθµό κάνει αυ­το­σχε­δια­σµούς και δια­χεί­ρι­ση κρί­σης. Μιας βα­θιάς κρί­σης που σπα­ράσ­σει τους Τό­ρη­δες ανε­ξέ­λεγ­κτα.

Απέ­να­ντι σε αυτή την ιστο­ρι­κή κρίση του αντι­πά­λου του, το Ερ­γα­τι­κό Κόµµα δεν δεί­χνει ικανό να δώσει απα­ντή­σεις. Η κυ­ριαρ­χία της πό­λω­σης µε­τα­ξύ οπα­δών της εξό­δου κι οπα­δών της πα­ρα­µο­νής έχει απο­νευ­ρώ­σει το ορµη­τι­κό ρεύµα που είχε κα­τα­γρα­φεί την πε­ρί­ο­δο που ο Κό­ρµπιν είχε κα­τα­φέ­ρει να µε­τα­το­πί­σει την αντι­πα­ρά­θε­ση πάνω στο ζή­τη­µα της λι­τό­τη­τας. Οι διαρ­κείς αµφι­ση­µί­ες στη θέση του κό­µµα­τος (που εξα­κο­λου­θεί να δη­λώ­νει ότι σέ­βε­ται το δη­µο­ψή­φι­σµα, αλλά διο­λι­σθαί­νει από τη θε­µι­τή ενα­ντί­ω­ση στο «άτα­κτο Brexit µε Δεξιά» προς µια στάση που κλεί­νει το µάτι στην «πα­ρα­µο­νή στην ΕΕ») του κο­στί­ζουν και προς τις δύο κα­τευ­θύν­σεις.

Οι Ερ­γα­τι­κοί

Η άρ­νη­ση να δε­χτεί την πρό­κλη­ση Τζόν­σον για εκλο­γές –τις οποί­ες ζητά επι­τα­κτι­κά εδώ και µήνες– προ­κά­λε­σε µε­γά­λη συ­ζή­τη­ση.

Η επί­ση­µη ερµη­νεία ισχυ­ρί­ζε­ται ότι απέ­φυ­γε µια πα­γί­δα. Καθώς πρώτα η Βουλή απο­φα­σί­ζει εκλο­γές (κι άρα αυ­το­δια­λύ­ε­ται) κι έπει­τα είναι στην ευ­χέ­ρεια του πρω­θυ­πουρ­γού να ανα­κοι­νώ­σει την ηµε­ρο­µη­νία, υπήρ­ξε ο φόβος ότι ο Τζόν­σον δεν θα τη­ρού­σε τη δέ­σµευ­ση για 15 Οκτώ­βρη, αλλά θα οδη­γού­σε δια της διο­λί­σθη­σης σε άτα­κτο Brexit…

Μια άλλη ερµη­νεία αφορά εκλο­γι­κούς-κοι­νο­βου­λευ­τι­κούς τα­κτι­κι­σµούς και θε­ω­ρεί ότι οι Συ­ντη­ρη­τι­κοί θα συ­νε­χί­σουν να σπα­ράσ­σο­νται από κρί­σεις  και ο χρό­νος θα λει­τουρ­γεί προς όφε­λος των Ερ­γα­τι­κών.

Αλλά στην καρ­διά του ζη­τή­µα­τος βρί­σκε­ται κάτι πιο «βαθύ». Η προ­σπά­θεια του Κό­ρµπιν να κερ­δί­σει την ανοχή της αστι­κής τάξης ως «υπεύ­θυ­νη δύ­να­µη» που απο­τε­λεί τη µόνη δια­θέ­σι­µη εγ­γύ­η­ση απέ­να­ντι στο άτα­κτο Brexit.

Η ενα­ντί­ω­ση στο Brexit του Τζόν­σον ή στην προ­σπά­θειά του να αξιο­ποι­ή­σει ένα άτα­κτο Brexit ως «σοκ και δέος» για να εξα­πο­λύ­σει αντι­δρα­στι­κές επι­θέ­σεις είναι θε­µι­τή. Τη συ­µµε­ρί­ζο­νται και κά­ποιες αρι­στε­ρές δυ­νά­µεις που ανα­φέ­ρο­νται στο «Lexit» (κά­ποιες άλλες στα­δια­κά φαί­νε­ται να εγκα­τα­λεί­πουν το «L» στην επι­χει­ρη­µα­το­λο­γία τους).

Αλλά οι κοι­νο­βου­λευ­τι­κοί ελι­γµοί, το «συ­µπα­γές µέ­τω­πο» µε άλλες  αντι­πο­λι­τευό­µε­νες δυ­νά­µεις όπως οι Φι­λε­λεύ­θε­ροι ή οι δια­φω­νού­ντες Συ­ντη­ρη­τι­κοί κλπ λο­γο­δο­τούν πε­ρισ­σό­τε­ρο στην «εθνι­κή ευ­θύ­νη» και λι­γό­τε­ρο στην προ­στα­σία των θυ­µά­των της πο­λι­τι­κής Τζόν­σον.

Η προ­σπά­θεια να κερ­δη­θεί η εµπι­στο­σύ­νη της αστι­κής τάξης, εκτός του ότι οδη­γεί σε λάθος δρό­µους, έχει και αµφί­βο­λα απο­τε­λέ­σµα­τα. Ακόµα και στη συ­ζή­τη­ση για βρα­χύ­βια «µε­τα­βα­τι­κή κυ­βέρ­νη­ση» που θα οδη­γή­σει τη χώρα σε εκλο­γές, οι Φι­λε­λεύ­θε­ροι δη­λώ­νουν ότι αυτή θα πρέ­πει να έχει επι­κε­φα­λής κά­ποιον «λι­γό­τε­ρο δι­χα­στι­κό από τον Κό­ρµπιν». Στα οι­κο­νο­µι­κά φύλλα του σο­βα­ρού αστι­κού Τύπου µαί­νε­ται η συ­ζή­τη­ση για το ποιο είναι το «µι­κρό­τε­ρο κακό» για τον βρε­τα­νι­κό κα­πι­τα­λι­σµό –το άτα­κτο Brexit ή µια κυ­βέρ­νη­ση Κό­ρµπιν– χωρίς να µπο­ρεί να κα­τα­λή­ξει µε βε­βαιό­τη­τα. Είναι ευ­χά­ρι­στο να βλέ­πεις τον πο­νο­κέ­φα­λό τους, αλλά δεν προ­µη­νύ­ει υπο­χρε­ω­τι­κά κάτι καλό.

Το «κέρ­δι­σµα χρό­νου» και η «εξο­µά­λυν­ση της κρί­σης» που θα οδη­γή­σει σε «ήρε­µες» κάλ­πες κά­ποια στι­γµή στο µέλ­λον είναι το µόνο σχέ­διο(;) της πλειο­ψη­φί­ας της αστι­κής τάξης και γι’ αυτό και το ει­ση­γού­νται πιο έν­θε­ρµα τα µπλε­ρι­κά στοι­χεία στους Ερ­γα­τι­κούς. Σε αυτή τη δια­δρο­µή η διαιώ­νι­ση της «δια­κο­µµα­τι­κής ενό­τη­τας» των «υπεύ­θυ­νων δυ­νά­µε­ων» µόνο ζηµιά θα κάνει σε όσα εξέ­φρα­σαν οι «κο­ρµπι­νί­στας», αν δεν ακυ­ρώ­σει τε­λι­κά ακόµα και το στόχο µιας εκλο­γι­κής νίκης στο µέλ­λον.

Κί­νη­µα

Σε επί­πε­δο δρό­µου, η ενα­ντί­ω­ση στους χει­ρι­σµούς του Τζόν­σον επι­τρέ­πει την κι­νη­το­ποί­η­ση των αρι­στε­ρών-ερ­γα­τι­κών δυ­νά­µε­ων «ό,τι κι αν ψή­φι­σαν στο δη­µο­ψή­φι­σµα». Αλλά για να γίνει αυτό εφι­κτό, πρέ­πει να µην ηγε­µο­νεύ­σει η ακραιφ­νής πτέ­ρυ­γα του Bremain που θέλει να ακυ­ρώ­σει το απο­τέ­λε­σµα, απο­κλεί­ο­ντας κάθε άλλη φωνή. Δεν θα είναι εύ­κο­λο. Αρ­χί­ζει να κερ­δί­ζει έδα­φος η µπλε­ρι­κή προ­πα­γάν­δα που πα­σχί­ζει να πεί­σει ότι απέ­να­ντι στην ακρο­δε­ξιά Έξοδο, µο­να­δι­κή άµυνα είναι η Πα­ρα­µο­νή. Ακόµα και ει­λι­κρι­νείς αρι­στε­ροί αγω­νι­στές αρ­χί­ζουν να µε­τα­το­πί­ζο­νται προς αυτή την προ­σέγ­γι­ση.

Κά­ποιες φωνές στη ρι­ζο­σπα­στι­κή Αρι­στε­ρά επι­µέ­νουν ότι το απο­τέ­λε­σµα του δη­µο­ψη­φί­σµα­τος πρέ­πει να γίνει σε­βα­στό και ότι η λύση απέ­να­ντι στις αντι­δρα­στι­κές εκ­δο­χές Brexit είναι η ανα­τρο­πή της Δε­ξιάς από την κυ­βέρ­νη­ση. Είναι µια σωστή πο­λι­τι­κή πρό­τα­ση, που η υλο­ποί­η­σή της όµως εξαρ­τά­ται από τις δια­θέ­σεις πολύ µε­γα­λύ­τε­ρων δυ­νά­µε­ων…

rproject.gr