East Med: Όχι αίμα για το φυσικό αέριο

East Med: Όχι αίμα για το φυσικό αέριο

Η υπογραφή της συμφωνίας για τον East Med, από τους Μητσοτάκη-Νετανιάχου και Αναστασιάδη, είναι μια μεγάλη και εξαιρετικά επικίνδυνη εξέλιξη για όλη την ανατολική Μεσόγειο.

Η πιο ου­σια­στι­κή εί­δη­ση σχε­τι­κά με αυτήν τη συμ­φω­νία είναι η σύν­θε­ση των εταί­ρων που συ­να­σπί­ζο­νται σε αυτήν και πίσω από αυτήν: το υπερ­φί­α­λο σχέ­διο για μια μοι­ρα­σιά των κοι­τα­σμά­των υδρο­γο­ναν­θρά­κων της ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου απο­κλει­στι­κά με­τα­ξύ των «πι­στών» στις δυ­τι­κές Με­γά­λες Δυ­νά­μεις κρα­τών, όπως και η φα­ρα­ω­νι­κή ιδέα ενός τε­ρά­στιου υπο­θα­λάσ­σιου αγω­γού που θα συν­δέ­ει τη Μέση Ανα­το­λή με τις αγο­ρές της Ευ­ρώ­πης (υπό τον απο­κλει­στι­κό έλεγ­χο του ίδιου συ­να­σπι­σμού των «πι­στών» στη Δύση), είναι πράγ­μα­τα συ­ζη­τή­σι­μα μόνο υπό τρεις προ­ϋ­πο­θέ­σεις: α) τη στρα­τιω­τι­κή «ασφά­λεια» του σχε­δί­ου να ανα­λά­βει επί τόπου η κο­ρυ­φαία πο­λε­μι­κή μη­χα­νή της πε­ριο­χής, το κρά­τος-χα­σά­πης του Ισ­ρα­ήλ. β) Τη στρα­τιω­τι­κή και δι­πλω­μα­τι­κή υπο­στή­ρι­ξη του σχε­δί­ου να ανα­λά­βουν σε διε­θνές επί­πε­δο οι ΗΠΑ του Ντό­ναλντ Τραμπ και το κρά­τος-στρα­τιω­τι­κή ρα­χο­κοκ­κα­λιά της ΕΕ, η Γαλ­λία του Μα­κρόν. γ) Την οι­κο­νο­μι­κή και τε­χνο­λο­γι­κή υπο­στή­ρι­ξη του σχε­δί­ου να ανα­λά­βει ο συ­να­σπι­σμός των κο­ρυ­φαί­ων (και αδη­φά­γων) εξο­ρυ­κτι­κών εται­ριών, υπό την ηγε­σία της αμε­ρι­κα­νι­κής Exxon Mobil και της γαλ­λι­κής Total, που θα πλη­ρω­θούν στο πολ­λα­πλά­σιο για κάθε σέν­τσι που θα «επεν­δύ­σουν» στην πε­ριο­χή. 

Αντώνης Νταβανέλος

Η μα­κρό­χρο­νη πρόσ­δε­ση της χώρας μέσα σε αυτήν τη σφη­κο­φω­λιά δεν πρέ­πει να υπο­τι­μη­θεί. Όσοι σή­με­ρα τά­ζουν ανα­πτυ­ξια­κούς λα­γούς και πε­τρα­χή­λια μέσα από αυτήν τη στρα­τη­γι­κή, ας ρί­ξουν μια ματιά στο το τι έχει συμ­βεί στις χώρες της Μέσης Ανα­το­λής και της Αφρι­κής, που εγκλώ­βι­σαν το μέλ­λον τους στην εξο­ρυ­κτι­κή στρα­τη­γι­κή «ανά­πτυ­ξης», ακόμα και όταν είχαν την υπο­στή­ρι­ξη του δυ­τι­κού ιμπε­ρια­λι­στι­κού συ­να­σπι­σμού: το απο­τέ­λε­σμα ήταν, πα­ντού, τε­ρά­στια κοι­νω­νι­κή ανι­σό­τη­τα, μα­ζι­κή φτώ­χεια και πα­ρακ­μή, πο­λι­τι­κά κα­θε­στώ­τα δι­κτα­το­ρι­κής κα­τα­πί­ε­σης και αι­μα­τη­ροί πό­λε­μοι.

Ει­δι­κό­τε­ρα όσοι μέσα στην Αρι­στε­ρά βα­φτί­ζουν την μοι­ρα­σιά των υδρο­γο­ναν­θρά­κων και των ΑΟΖ ως «κυ­ριαρ­χι­κά δι­καιώ­μα­τα» της (κάθε) χώρας, ως «δι­καιώ­μα­τα» για τα οποία θα πρέ­πει –αν χρεια­στεί- να πο­λε­μή­σου­με, οφεί­λουν, έστω την τε­λευ­ταία στιγ­μή, να συ­νει­δη­το­ποι­ή­σουν ότι μέσω αυτής της λο­γι­κής οδη­γού­νται αντι­κει­με­νι­κά στην ουρά των Νε­τα­νιά­χου, των Τραμπ και των Μα­κρόν.

Οι­κο­νο­μι­κό σκο­τά­δι

Η υπο­γρα­φή της συμ­φω­νί­ας για τον East Med είναι κυ­ρί­ως μια γε­ω­πο­λι­τι­κή δή­λω­ση πρό­θε­σης για κυ­ριαρ­χία στην πε­ριο­χή.

Τα οι­κο­νο­μι­κά στοι­χεία του υπερ­φί­α­λου σχε­δί­ου πα­ρα­μέ­νουν εξαι­ρε­τι­κά σκο­τει­νά.

Η ορι­στι­κή από­φα­ση για την επέν­δυ­ση έχει πα­ρα­πεμ­φθεί στο… μέλ­λον, ένα του­λά­χι­στον χρόνο μετά την υπο­γρα­φή της συμ­φω­νί­ας. Μέχρι τότε, τα ποσά που θα «ενερ­γο­ποι­η­θούν» είναι (απο­κλει­στι­κά!) τα ερευ­νη­τι­κά κον­δύ­λια (της ΕΕ και των εμπλε­κό­με­νων κρα­τών) που θα «αξιο­ποι­η­θούν» από τις εξο­ρυ­κτι­κές εται­ρεί­ες, προ­κει­μέ­νου αυτές να απο­κτή­σουν κα­θα­ρό­τε­ρη ει­κό­να τόσο ως προς τα κοι­τά­σμα­τα όσο και ως προς τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις βιω­σι­μό­τη­τας του αγω­γού.

Με εξαί­ρε­ση το κοί­τα­σμα Λε­βιά­θαν στην ισ­ραη­λι­νή ΑΟΖ, σχε­τι­κά με τα κοι­τά­σμα­τα στα κυ­πρια­κά «οι­κό­πε­δα» και ακόμα πε­ρισ­σό­τε­ρο με τα πο­λυ­θρύ­λη­τα νο­τί­ως της Κρή­της, δεν θε­ω­ρεί­ται ακόμα ως δε­δο­μέ­νο ότι έχουν δια­στά­σεις οι­κο­νο­μι­κά αξιο­ποι­ή­σι­μες. Το με­γά­λο κοί­τα­σμα Zohr, στην αι­γυ­πτια­κή ΑΟΖ, δεν είναι (ή δεν είναι ακόμα) μέσα στις προ­ο­πτι­κές του East Med. Η Αί­γυ­πτος έχει επι­λέ­ξει δική της δια­δι­κα­σία αξιο­ποί­η­σης (υγρο­ποί­η­ση και θα­λάσ­σια με­τα­φο­ρά), στη δια­δι­κα­σία αυτή εμπλέ­κο­νται με­γά­λες ρω­σι­κές εται­ρί­ες και η ιτα­λι­κή ΕΝΙ, ενώ το κα­θε­στώς του δι­κτά­το­ρα Σίσι –παρά το στα­θε­ρό του προ­σα­να­το­λι­σμό προς τις ΗΠΑ- έχει ακόμα προ­βλή­μα­τα σχε­τι­κά με μια στρα­τη­γι­κή και μα­κρό­χρο­νη συ­νερ­γα­σία με το Ισ­ρα­ήλ.

Πέρα όμως από το ακόμα αδιευ­κρί­νι­στο ζή­τη­μα του με­γέ­θους των κοι­τα­σμά­των που θα τρο­φο­δο­τούν τον East Med, η κα­τα­σκευή του ίδιου του αγω­γού είναι ένα τε­ρά­στιο ζή­τη­μα. Πρό­κει­ται για έναν από τους με­γα­λύ­τε­ρους σε μήκος αγω­γούς στον κόσμο, που σε τε­ρά­στιο τμήμα του θα είναι υπο­θα­λάσ­σιος, δια­σχί­ζο­ντας μια θά­λασ­σα με­γά­λου βά­θους και υψη­λής σει­σμι­κό­τη­τας. Τα τε­χνι­κά και οι­κο­νο­μι­κά προ­α­παι­τού­με­να για την κα­τα­σκευή του είναι κυ­ριο­λε­κτι­κά πρω­το­φα­νών δια­στά­σε­ων. Και το απο­τέ­λε­σμα θα είναι ότι το κό­στος με­τα­φο­ράς του αε­ρί­ου μέσω του East Med (αν αυτός κα­τα­σκευα­στεί) υπο­λο­γί­ζε­ται στο πε­ντα­πλά­σιο (!!) του κό­στους με­τα­φο­ράς μέσω του επί­γειου αγω­γού που δια­σχί­ζει, όμως, το τουρ­κι­κό έδα­φος.

Στη δια­δι­κα­σία της υπο­γρα­φής της συμ­φω­νί­ας στην Αθήνα, απου­σί­α­ζε η Ιτα­λία, η χώρα κα­τά­λη­ξης του East Med. Το γε­γο­νός, παρά τις κα­θη­συ­χα­στι­κές δη­λώ­σεις που ακο­λού­θη­σαν, δεν μπο­ρεί να υπο­τι­μη­θεί. Γιατί η απου­σία της Ιτα­λί­ας από τον ιδρυ­τι­κό συ­να­σπι­σμό του East Med δεν είναι δυ­να­τόν να ερ­μη­νευ­τεί με συ­γκυ­ρια­κούς πα­ρά­γο­ντες (όπως η άρ­νη­ση των «5 Αστέ­ρων» απέ­να­ντι στους αγω­γούς). Κυ­ρί­ως οφεί­λε­ται στο ότι ο ιτα­λι­κός ενερ­γεια­κός κο­λοσ­σός ΕΝΙ δεν συμ­με­ρί­ζε­ται τις πο­λι­τι­κές ενερ­γεια­κής απο­μό­νω­σης της Ρω­σί­ας, αλλά και στον έντο­νο ιτα­λο­γαλ­λι­κό αντα­γω­νι­σμό που έχει ανα­θερ­μαν­θεί από την ώρα που η φωτιά της επέ­κτα­σης του πο­λέ­μου έχει φτά­σει στη Λιβύη.

Γε­ω­πο­λι­τι­κή κό­λα­ση

Η απο­στα­σιο­ποί­η­ση της Ιτα­λί­ας είναι μόνο η προει­δο­ποί­η­ση για τα γε­ω­πο­λι­τι­κά προ­α­παι­τού­με­να του East Med.

Η κα­τα­σκευή του αγω­γού προ­ϋ­πο­θέ­τει την κα­τά­θε­ση των συ­γκε­κρι­μέ­νων συ­ντε­ταγ­μέ­νων της δια­δρο­μής του και συ­να­κό­λου­θα τη ρύθ­μι­ση των συμ­φε­ρό­ντων όλων των εμπλε­κό­με­νων κρα­τών. Αυτό ση­μαί­νει επί­ση­μη ρύθ­μι­ση των ΑΟΖ στην ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, ενώ με βάση την ιδρυ­τι­κή συμ­φω­νία του East Med τη δια­σφά­λι­ση της γε­ω­γρα­φι­κής συ­νέ­χειας με­τα­ξύ των ΑΟΖ Ισ­ρα­ήλ-Κύ­πρου-Ελ­λά­δας, που τε­λι­κά ση­μαί­νει τον απο­κλει­σμό της Τουρ­κί­ας από την ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο.

Η κοινή γνώμη στην Ελ­λά­δα γα­λου­χεί­ται με την ιδέα ότι αυτή η δυ­να­τό­τη­τα προ­κύ­πτει από το Διε­θνές Δί­καιο.

Η συμ­φω­νία Τουρ­κί­ας-Λι­βύ­ης για τον κα­θο­ρι­σμό των θα­λάσ­σιων συ­νό­ρων και των ΑΟΖ με­τα­ξύ τους, είναι μια προει­δο­ποί­η­ση του πόσο πιο πε­ρί­πλο­κα είναι τα πράγ­μα­τα. Η συμ­φω­νία αυτή μπο­ρεί να απο­δει­χθεί θνη­σι­γε­νής (όσο θνη­σι­γε­νής απο­δει­χθεί η «κυ­βέρ­νη­ση» που έχει υπο­γρά­ψει εκ μέ­ρους της Λι­βύ­ης). Όμως έχει ήδη κα­τα­τε­θεί στον ΟΗΕ και αυτό εξ αντι­κει­μέ­νου λει­τουρ­γεί ως πρό­κλη­ση προς κάθε «δια­φω­νού­ντα» να υπο­χρε­ω­θεί να κα­τα­φύ­γει στο… Διε­θνές Δί­καιο. Η δια­δι­κα­σία του δι­κα­στη­ρί­ου της Χάγης πι­θα­νό­τα­τα θα απο­δει­χθεί ως πολύ πικρό πο­τή­ρι για όσους θε­ω­ρούν ότι έχουν όλα τα χαρ­τιά με το μέρος τους.

Γι’ αυτό άλ­λω­στε στο εσω­τε­ρι­κό της ντό­πιας κυ­ρί­αρ­χης τάξης και των κρα­τι­κών γρα­φειο­κρα­τιών έχει ανοί­ξει η έντο­νη συ­ζή­τη­ση για την αντι­με­τώ­πι­ση του… κιν­δύ­νου του Διε­θνούς Δι­καί­ου και της Χάγης. Οι «ρε­α­λι­στές», που βλέ­πουν ότι τε­λι­κά μια ρύθ­μι­ση μέσω της Χάγης είναι ανα­πό­φευ­κτη, προ­τεί­νουν μια «συ­νεν­νό­η­ση» με την Τουρ­κία, με στόχο η ρύθ­μι­ση να πε­ριο­ρι­στεί στα ζη­τή­μα­τα ΑΟΖ και υφα­λο­κρη­πί­δας και να μην πάρει δια­στά­σεις εφό­λης της ύλης των άλυ­των ζη­τη­μά­των κυ­ριαρ­χί­ας. Οι «απορ­ρι­πτι­κοί» που, υπο­λο­γί­ζο­ντας στην υπο­στή­ρι­ξη των ιμπε­ρια­λι­στι­κών δυ­νά­με­ων, προ­τεί­νουν την επι­μο­νή στο να «τα πά­ρου­με όλα» μέσω της με­θό­δου των τε­τε­λε­σμέ­νων. Οι κίν­δυ­νοι είναι προ­φα­νείς.

Ο κα­θη­γη­τής Αγγ. Συ­ρί­γος, βου­λευ­τής της ΝΔ και υπε­ρά­νω πάσης υπο­ψί­ας για διε­θνι­σμό, φρό­ντι­σε να θυ­μί­σει πρό­σφα­τα (με άρθρο «γνώ­μης» στην «Εφ.Συν.») μια σχε­τι­κά «κρυφή» διά­στα­ση της δια­χρο­νι­κής ελ­λη­νι­κής εξω­τε­ρι­κής πο­λι­τι­κής. Με υπεύ­θυ­νες δη­λώ­σεις των υπ. Εξω­τε­ρι­κών, το ελ­λη­νι­κό κρά­τος έχει υπο­γραμ­μί­σει ότι αρ­νεί­ται τη δι­καιο­δο­σία του Διε­θνούς Δι­καί­ου σε τρεις κρί­σι­μους το­μείς: α) Απο­φά­σεις που αφο­ρούν την «αμυ­ντι­κή» δυ­να­τό­τη­τα (σσ: τη στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­ση των νη­σιών). β) Απο­φά­σεις που αφο­ρούν κυ­ριαρ­χία επί εδά­φους (σσ: εθνι­κή κυ­ριαρ­χία σε νη­σί­δες και βρά­χους, που δεν έχει ρυθ­μι­στεί στη Λο­ζά­νη και στις με­τέ­πει­τα διε­θνείς συν­θή­κες). γ) Απο­φά­σεις που αφο­ρούν στη σχέση με­τα­ξύ χω­ρι­κών υδά­των και ενα­έ­ριου χώρου (σσ: το νό­μι­μο ή το πα­ρά­νο­μο της ντε­φά­κτο επέ­κτα­σης του ελ­λη­νι­κού ενα­έ­ριου χώρου στα 10 ν.μ.).

Όμως οι πά­ντες γνω­ρί­ζουν ότι αν μια εξέ­λι­ξη (όπως η συμ­φω­νία για τον East Med, ή η τουρ­κο­λι­βυ­κή συμ­φω­νία για τις ΑΟΖ) οδη­γή­σει τις ελ­λη­νο­τουρ­κι­κές δια­φο­ρές στο Διε­θνές Δι­κα­στή­ριο, δεν υπάρ­χει καμιά εγ­γύ­η­ση ότι οι απο­φά­σεις του θα πε­ριο­ρι­στούν στα ζη­τή­μα­τα των ΑΟΖ και της υφα­λο­κρη­πί­δας.

Ο συ­ντο­νι­σμός των ελ­λη­νο­τουρ­κι­κών δια­φο­ρών με τους ευ­ρύ­τε­ρους διε­θνείς αντα­γω­νι­σμούς στη Μέση Ανα­το­λή (που μετά τη δο­λο­φο­νία του Σο­λεϊ­μα­νί από τους Αμε­ρι­κα­νούς είναι στα πρό­θυ­ρα της ανά­φλε­ξης) φέρ­νει τον κίν­δυ­νο του πο­λέ­μου πιο κοντά από κάθε άλλη φορά μετά το 1974.

Η κυ­βέρ­νη­ση της ΝΔ μι­ζά­ρο­ντας σε «σκλη­ρή γραμ­μή», με τις πλά­τες των ΗΠΑ και του Ισ­ρα­ήλ, ανα­λαμ­βά­νει εγκλη­μα­τι­κές ευ­θύ­νες. Η κυ­βέρ­νη­ση του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, που συ­νέ­χι­σε την πο­λι­τι­κή Σα­μα­ρά για τον «άξονα» με το Ισ­ρα­ήλ, που απο­γεί­ω­σε τη «στρα­τη­γι­κή συμ­μα­χία» με τις ΗΠΑ, που πα­ρέ­δω­σε στον Μη­τσο­τά­κη ζεστό το σχέ­διο για τον East Med είναι απο­λύ­τως συ­νέ­νο­χη. Ο Αλέ­ξης Τσί­πρας που κα­τη­γο­ρεί σή­με­ρα τον Μη­τσο­τά­κη για υπερ­βο­λι­κή «ευ­ε­λι­ξία» απέ­να­ντι στην Τουρ­κία, γρά­φει το προ­σω­πι­κό του «1914», ολο­κλη­ρώ­νο­ντας έναν κύκλο δη­μα­γω­γι­κής εξό­δου από κάθε εί­δους πο­λι­τι­κή με βάση αρχές.

Η ρι­ζο­σπα­στι­κή Αρι­στε­ρά οφεί­λει να στα­θεί συ­νο­λι­κά απέ­να­ντι. Υπε­ρα­σπί­ζο­ντας την ει­ρή­νη ως μεί­ζον αγαθό για τους ερ­γα­ζό­με­νους και τις λαϊ­κές δυ­νά­μεις. Πα­λεύ­ο­ντας ενά­ντια στους εξο­πλι­σμούς, την ανα­βάθ­μι­ση των στρα­τιω­τι­κών ιμπε­ρια­λι­στι­κών βά­σε­ων, το μι­λι­τα­ρι­σμό και τον εθνι­κι­σμό. Δη­λώ­νο­ντας ενά­ντια στη στρα­τη­γι­κή των εξο­ρύ­ξε­ων στην εποχή της απει­λής της κλι­μα­τι­κής κα­τα­στρο­φής. Λέ­γο­ντας ένα κα­θα­ρό ΟΧΙ στον East Med, σε αυτή τη σύγ­χρο­νη εκ­δο­χή της Με­γά­λης Ιδέας που μπο­ρεί να απο­δει­χθεί εξί­σου κα­τα­στρο­φι­κή με εκεί­νη του 1922.

rproject.gr