Η απολαυστική ιστορία των Εξαρχείων

Η απολαυστική ιστορία των Εξαρχείων

Eίναι καιρός να αποκτήσουν οι βιβλιόφιλοι αλλά και τα αστυνομικά όργανα, οι ποιητές και οι βουλευτές μας [επαίτες, επισκέπτες, εκδότες, άσχετοι και όλος ο καλός ο κόσμος] το εξαιρετικό πόνημα του συγγραφέα Γιάννη Φούντα «Εξαρχείων αλφαβητάρι» (1840-1975), (Εκδόσεις των Συναδέλφων) και να πάψει επιτέλους ο καθένας να λέει ό,τι κατεβάζει η γκλάβα του για τη μυθική πλέον αυτή περιοχή του κέντρου της πρωτεύουσας, που τόσο έχει απασχολήσει την κοινωνία της χώρας ολάκερης, θετικά είτε, ως επί το πλείστον, αρνητικά.

Γιώργος Σταματόπουλος

Πώς ήταν η περιοχή αμέσως μετά την εξέγερση του 1821, ποιοι εντυπωσιάστηκαν από την αραιοκατοικημένη Νεάπολη. Πώς και πότε [το σωτήριον έτος 1881] «ο αξιοσέβαστος Βασίλειος Εξαρχος του Χρήστου, εμπορευόμενος εκ Σταρίτσιανης Κονίτσης, θα πάρει στα εξήντα του χρόνια των ομματιών του και θα ξενιτευτεί κατά το άκρον της οδού Θεμιστοκλέους κομίζοντας βούτυρον εκλεκτόν και εκ των σπανίων εκ των ορέων Παπίγκου του Ζαγορίου της Ηπείρου για να βάλει επιτέλους εκεί στο τέρμα του κακοτράχαλου δρόμου, ευτυχής, σε ιδιόκτητο οικόπεδο εις θέσιν Πινακωτά της συνοικίας Νεαπόλεως δίπλα στην μικράν Πλατείαν, ένα κεραμίδι πάνω από το κεφάλι του και μια ταμπέλα με κεφαλαία γράμματα, στο εξάγωνο συγκρότημα μαγαζείων του, η οποία έμελλε να ονοματίσει μια ολόκληρη συνοικία».

Και ούτω εγεννήθησαν τα Εξάρχεια. Απολαυστική γραφή, άμεση, ζωντανή, αποδίδουσα εντυπωσιακά τον χώρο και την ιστορία του, κινούμενη μεταξύ της μιξοκαθαρεύουσας της εποχής και της δικής του χιουμοριστικής και σκωπτικής χρήσης της νέας ελληνικής. Δεν χορταίνεις να διαβάζεις: για τις αλεπούδες, τα αλώνια, τους απόπατους, τους τσομπάνηδες, τους πλιατσικολόγους, το νταμάρι του Στρέφη· για τις μέρες του ΕΑΜ, τους νεαρούς Ιάνη Ξενάκη και Ροβήρο Μανθούλη· για τον αποστάτη Ιούλιο του 1965, για τους πρώτους σοβαρούς αναρχικούς, για τα κουτούκια, τα ταβερνεία και τα κομματικά γραφεία, για το ροκ και τα φρικιά που μαζεύονταν στον χώρο, για ελευθεριακά περιοδικά, για αντιψυχιατρική και άλλα παράξενα. Και πώς θα έλειπε «ο αξιομίσητος πλην αδιαμφισβήτητος άρχων του υποχθονίου Τύπου Λεωνίδας Χρηστάκης»; Ο Νικόλας Ασιμος;

Εχει σημασία ότι ο συγγραφέας δεν επεκτείνει την έρευνά του μετά το 1975. Προφανώς έχει τους λόγους του, κατανοητοί κάπως από όσους γνωρίζουν πρόσωπα και πράγματα. Γράφει ο ίδιος, με συστολή θα έλεγα: «Υπάρχουν κάμποσοι καθ’ ύλην αρμόδιοι ακαδημαϊκοί ενατενιστές, ντουζίνες δαιμόνιοι δημοσιογράφοι, δεκάδες οξύνοες διανοητές, αλλά και αρκετοί αρκούντως σεμνοί και γλαφυροί απομνημονευματογράφοι για να καταγράψουν, να ιστορήσουν και να αποτιμήσουν τα τεκταινόμενα της τελευταίας πεντηκονταετίας στην αναρχική Εξαρχία της μείζονος πρωτευούσης». Αφθονες και τεκμηριωμένες πληροφορίες για δρόμους, πλατείες, στενά, ονόματα, για την ιστορική και πολιτιστική ζωή, για τις μεγάλες στιγμές των Εξαρχείων. Μια πλήρης καταγραφή που εκπλήσσει. Ε, είκοσι χρόνια μελετούσε τα αρχεία του ο συγγραφέας, ο οποίος μας έχει αποδείξει με το προηγούμενο έργο του, τους δύο τόμους για το Αναρχικό Λεξικό, το εξαιρετικό είδος γραφής του και την «επιστημονική» του πληρότητα [ένας εντομολόγος της ανάγνωσης και της ερμηνείας]. Αφθονία, όπως είπα, πληροφοριών και ταυτόχρονα εμμονή στο λακωνίζειν [στην ουσία παναπεί – και μόνον στην ουσία].

Τέτοια βιβλία, μάλιστα.

efsyn.gr