COP 30: Βάθεμα της κρίσης της κλιματικής πολιτικής

Καθώς καταλαγιάζει η σκόνη μετά την COP 30 στο Μπελέμ, η κλίμακα της αποτυχίας γίνεται αδύνατο να αγνοηθεί.

Ο πλα­νή­της κι­νεί­ται στο μο­νο­πά­τι της κα­τα­στρο­φι­κής υπερ­θέρ­μαν­σης, τα οι­κο­λο­γι­κά συ­στή­μα­τα κα­ταρ­ρέ­ουν και εκα­τομ­μύ­ρια άν­θρω­ποι στον πα­γκό­σμιο Νότο βρί­σκο­νται αντι­μέ­τω­ποι με την εξό­ντω­ση, όχι σε κά­ποιο μα­κρι­νό μέλ­λον αλλά σή­με­ρα. Οι πα­γκό­σμιες πο­λι­τι­κές και οι­κο­νο­μι­κές ελίτ έφτα­σαν στον Αμα­ζό­νιο για να δια­πραγ­μα­τευ­τούν, όταν ο στό­χος του 1.5o C έχει ήδη κα­τα­στεί ανέ­φι­κτος, και απο­χώ­ρη­σαν με ελά­χι­στα πα­ρα­πά­νω από συμ­βο­λι­κές χει­ρο­νο­μί­ες. Χωρίς δε­σμευ­τι­κές μειώ­σεις στις εκ­πο­μπές ρύπων. Χωρίς σο­βα­ρό σχέ­διο για την κα­τάρ­γη­ση των ορυ­κτών καυ­σί­μων. Χωρίς ου­σια­στι­κή κλι­μα­τι­κή χρη­μα­το­δό­τη­ση για την προ­σαρ­μο­γή [στις συ­νέ­πειες της κλι­μα­τι­κής κρί­σης]. Χωρίς λο­γο­δο­σία για τον όλε­θρο που είναι ήδη σε εξέ­λι­ξη.

Μπράιαν Άσλεϋ | μετάφραση Ελένη Πελέκη

Το κενό ανά­με­σα στην επί­ση­μη διε­θνή κλι­μα­τι­κή πο­λι­τι­κή και την βιω­μέ­νη πραγ­μα­τι­κό­τη­τα ενός πλα­νή­τη που θερ­μαί­νε­ται δεν έχει υπάρ­ξει ποτέ με­γα­λύ­τε­ρο. Στο Μπε­λέμ, αυτό το κενό έγινε χάσμα.

Ο πλα­νή­της οδεύ­ει προς αύ­ξη­ση πε­ρί­που 2.8o C μέχρι το τέλος του αιώνα. Αυτό το σε­νά­ριο δεν είναι συμ­βα­τό με την αξιο­πρε­πή αν­θρώ­πι­νη ύπαρ­ξη –ή ακόμα και με την ίδια την αν­θρώ­πι­νη ζωή για την πλειο­ψη­φία. Η άνο­δος της στάθ­μης της θά­λασ­σας, η ακραία ζέστη, η ξη­ρα­σία και οι πλημ­μύ­ρες υπο­νο­μεύ­ουν την επι­σι­τι­στι­κή ασφά­λεια, εκτο­πί­ζουν κοι­νό­τη­τες και οδη­γούν την ανι­σό­τη­τα σε ιστο­ρι­κά υψηλά επί­πε­δα. Το οι­κο­νο­μι­κό κό­στος των κλι­μα­τι­κών κα­τα­στρο­φών εκτο­ξεύ­ε­ται, αλλά το κοι­νω­νι­κό και αν­θρώ­πι­νο κό­στος είναι ανυ­πο­λό­γι­στο: ζωές χά­νο­νται, μέσα δια­βί­ω­σης δια­λύ­ο­νται, η ζημιά στα οι­κο­συ­στή­μα­τα είναι ανε­πα­νόρ­θω­τη.

Αυτές οι επι­δει­νού­με­νες κρί­σεις συ­ντε­λού­νται σε ένα κόσμο δια­μορ­φω­μέ­νο από την νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη λι­τό­τη­τα και την εξάρ­τη­ση από το χρέος. Οι χώρες που αντι­με­τω­πί­ζουν κλι­μα­τι­κές ανα­τα­ρά­ξεις έχουν εξα­να­γκα­στεί σε πε­ρι­κο­πές των κοι­νω­νι­κών δα­πα­νών, ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις δη­μό­σιων αγα­θών και σε πα­ρα­χώ­ρη­ση της αυ­το­νο­μί­ας τους στους πι­στω­τές. Οι κυ­βερ­νή­σεις εξα­κο­λου­θούν να ρί­χνουν δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια σε στρα­τούς, στη χρη­μα­το­δό­τη­ση ορυ­κτών καυ­σί­μων και για την ενί­σχυ­ση των επι­χει­ρη­μα­τι­κών ελίτ. Η ση­με­ρι­νή πο­λι­τι­κή οι­κο­νο­μία επι­τα­χύ­νει και την υπερ­θέρ­μαν­ση και τον πό­λε­μο.

Η αυ­ξα­νό­με­νη αση­μα­ντό­τη­τα της COP

Η COP30 δεν προ­σέ­φε­ρε κα­νέ­να μη­χα­νι­σμό επι­βο­λής, κα­νέ­να αυ­στη­ρό χρο­νο­διά­γραμ­μα και κα­νέ­να ξε­κά­θα­ρο δρόμο ώστε να πε­ριο­ρι­στεί η θέρ­μαν­ση του πλα­νή­τη στον 1.5ο C. Ούτε συ­μπε­ριέ­λα­βε κά­ποια απο­μά­κρυν­ση από τα ορυ­κτά καύ­σι­μα. Οι πε­τρε­λαιο­πα­ρα­γω­γι­κές χώρες μπλό­κα­ραν κάθε δε­σμευ­τι­κή φρα­σε­ο­λο­γία και η τε­λι­κή συμ­φω­νία εστί­α­σε αντί­θε­τα σε εθε­λο­ντι­κά σχέ­δια. Αυτό που προ­σέ­φε­ρε όντως ο COP30 ήταν ένας διευ­ρυ­μέ­νος χώρος για εται­ρι­κούς πα­ρά­γο­ντες, εμπό­ρους διο­ξει­δί­ου του άν­θρα­κα και εξο­ρυ­κτι­κά συμ­φέ­ρο­ντα που επι­χει­ρούν ένα «πρά­σι­νο ξέ­πλυ­μα» των εξο­ρυ­κτι­κών δρα­στη­ριο­τή­των τους.

Αυτό που στέ­κε­ται μπρο­στά στα μάτια της κοι­νω­νί­ας -και που λίγοι επι­στή­μο­νες είναι δια­τε­θει­μέ­νοι να πα­ρα­δε­χτούν- είναι ότι το κα­θε­στώς κλι­μα­τι­κής κρί­σης δεν μπο­ρεί να δια­χω­ρι­στεί από την λο­γι­κή του κα­πι­τα­λι­σμού. Οι επο­νο­μα­ζό­με­νες «πρά­σι­νες με­τα­βά­σεις» απλώς ανοί­γουν νέα πεδία κερ­δο­φο­ρί­ας ενώ πα­ρα­μέ­νουν εν­σω­μα­τω­μέ­νες στο ίδιο πα­γκό­σμιο σύ­στη­μα συσ­σώ­ρευ­σης. Οι ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας αυ­ξά­νο­νται μεν αλλά δεν αντι­κα­θι­στούν τα ορυ­κτά καύ­σι­μα. Απλώς λει­τουρ­γούν προ­σθε­τι­κά στην επέ­κτα­ση της πα­ρα­γω­γής ενέρ­γειας αντί να προ­ω­θούν μια πραγ­μα­τι­κή με­τά­βα­ση.

Οι σύ­νο­δοι για το κλίμα έχουν γίνει μια «βαλ­βί­δα ασφα­λεί­ας» για το κε­φά­λαιο. Προ­σφέ­ρουν την ψευ­δαί­σθη­ση της δρά­σης ενώ επι­τρέ­πουν τη διαιώ­νι­ση των βα­σι­κών σχέ­σε­ων εκ­με­τάλ­λευ­σης. Για τον κόσμο της ερ­γα­σί­ας και τις  κοι­νό­τη­τες που ήδη υπο­φέ­ρουν από την κλι­μα­τι­κή κα­τάρ­ρευ­ση, είναι αδιαμ­φι­σβή­τη­το πως η COP έχει απο­τύ­χει.

Η απάτη της Δί­και­ης Με­τά­βα­σης

Η COP30 υιο­θέ­τη­σε τον Μη­χα­νι­σμό Δρά­σης του Μπε­λέμ για μια Πα­γκό­σμια Δί­καιη Με­τά­βα­ση (BAM) –μια θε­σμι­κή συμ­φω­νία υπό την αι­γί­δα του  UNFCCC, σχε­δια­σμέ­νη να αντι­με­τω­πί­σει τον υφι­στά­με­νο κα­τα­κερ­μα­τι­σμό και την ανε­πάρ­κεια των πα­γκό­σμιων προ­σπα­θειών δί­και­ης με­τά­βα­σης. Οι συν­δι­κα­λι­στές/τριες και οι ερ­γα­ζό­με­νοι/ες δεν πρέ­πει να έχουν καμία αυ­τα­πά­τη για αυτό το μη­χα­νι­σμό. Δεν προ­βλέ­πει χρη­μα­το­δό­τη­ση ούτε κά­ποιο συ­γκε­κρι­μέ­νο σχέ­διο για την προ­στα­σία των ερ­γα­ζο­μέ­νων και των κοι­νο­τή­των που επη­ρε­ά­ζο­νται από την ενέρ­γεια και τις υπό­λοι­πες πρω­το­βου­λί­ες απο­μά­κρυν­σης από τον άν­θρα­κα. Δεν δια­τί­θε­νται πόροι για μια επα­να­βιο­μη­χά­νι­ση σε αρ­μο­νία με την προ­στα­σία της φύσης. Οι ερ­γα­ζό­με­νοι/ες και οι υπό­λοι­ποι  ευά­λω­τοι πλη­θυ­σμοί θα εγκα­τα­λει­φθούν στην τύχη τους. Οι υπο­σχέ­σεις και οι πο­λι­τι­κές των δια­κη­ρύ­ξε­ων της COP είναι φτη­νές. Η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα είναι σκλη­ρή.

Γιατί τα μα­ζι­κά κι­νή­μα­τα έχουν ση­μα­σία -και γιατί οι θε­σμοί δεν έχουν

Αν η COP30 δεν μπο­ρεί να προ­σφέ­ρει τους μη­χα­νι­σμούς για την κα­τάρ­γη­ση του άν­θρα­κα ή για την κοι­νω­νι­κή προ­στα­σία, τότε η ελ­πί­δα πρέ­πει να βρί­σκε­ται στα λαϊκά κι­νή­μα­τα: της ερ­γα­τι­κής τάξης, της αγρο­τιάς, των ιθα­γε­νών λαών, των γυ­ναι­κών, της νε­ο­λαί­ας, των φτω­χών των πό­λε­ων. Τα απα­ραί­τη­τα βή­μα­τα για την αντι­με­τώ­πι­ση της κλι­μα­τι­κής κρί­σης δεν θα βρε­θούν χωρίς ένα πα­γκό­σμιο μα­ζι­κό κί­νη­μα με ρίζες στις εθνι­κές/το­πι­κές πραγ­μα­τι­κό­τη­τες. Ένα τέ­τοιο κί­νη­μα όμως δεν μπο­ρεί να χτι­στεί αν απο­τύ­χει να απα­ντή­σει στις άμε­σες ανά­γκες των ερ­γα­τι­κών μαζών και των φτω­χών. Η μάχη για την προ­στα­σία του κλί­μα­τος και την οι­κο­λο­γι­κή δι­καιο­σύ­νη πρέ­πει επο­μέ­νως να ξε­κι­νή­σει με την μάχη για την ίδια τη ζωή –για κα­θα­ρό νερό, για αξιο­πρε­πή στέγη, για ερ­γα­σία, για σί­τι­ση και για προ­στα­σία από τα στοι­χεία [της φύσης].

Οι δε­ξιοί αρ­νη­τές της κλι­μα­τι­κής κρί­σης εκ­με­ταλ­λεύ­ο­νται την απελ­πι­σία των φτω­χών για να δη­μιουρ­γή­σουν ένα ρήγμα ανά­με­σα στους κα­θη­με­ρι­νούς αν­θρώ­πους και τη δράση για το κλίμα. Πα­ρου­σιά­ζουν την οι­κο­λο­γία ως μια απει­λή για τα μέσα δια­βί­ω­σης και όχι ως το δρόμο προς την επι­βί­ω­ση. Για να κερ­δί­ζου­με την πλειο­ψη­φία, το κί­νη­μά μας πρέ­πει να συν­δέ­σει τον οι­κο­λο­γι­κό με­τα­σχη­μα­τι­σμό με την κοι­νω­νι­κή δι­καιο­σύ­νη. Πρέ­πει να απαι­τή­σου­με την ανα­δια­νο­μή του πλού­του και της εξου­σί­ας από τους δι­σε­κα­τομ­μυ­ριού­χους, τις με­γά­λες εται­ρί­ες των νέων τε­χνο­λο­γιών και τις άρ­χου­σες τά­ξεις που λε­η­λα­τούν τον πλα­νή­τη για το κέρ­δος.

https://rproject.gr/article/cop-30-vathema-tis-krisis-tis-klimatikis-politikis