30 χρόνια μετά: Από την κρίση των Ιμίων στη σημερινή ελληνοτουρκική ένταση

Πριν από 30 χρόνια ακριβώς ο ελληνικός και ο τουρκικός καπιταλισμός βρέθηκαν πιο κοντά από ποτέ σε πολεμική σύρραξη μετά το 1974.

Η λε­γό­με­νη «κρίση των Ιμίων» απο­τέ­λε­σε την κο­ρω­νί­δα των ελ­λη­νο­τουρ­κι­κών αντα­γω­νι­σμών στο Αι­γαίο πάνω στην οποία δο­μή­θη­καν εκα­τέ­ρω­θεν εθνι­κι­σμοί για δε­κα­ε­τί­ες. Μο­να­δι­κοί ζη­μιω­μέ­νοι αυτής της έντα­σης δεν ήταν άλλοι από τους λαούς και στις δύο πλευ­ρές του Αι­γαί­ου που παρά λίγο να γί­νουν κρέας σε μια πα­ρα­νοϊ­κή πο­λε­μι­κή μη­χα­νή του κιμά. Μέχρι σή­με­ρα, η κρίση των Ιμίων απο­τε­λεί ένα με­λα­νό ση­μείο στη σύγ­χρο­νη ιστο­ρία και των δύο χωρών, που όμως προ­σφέ­ρει χρή­σι­μες επι­ση­μάν­σεις για το σή­με­ρα και το αύριο.

Νικόλας Κολυτάς

Έναρ­ξη της κρί­σης

Όλα ξε­κί­νη­σαν όταν τα Χρι­στού­γεν­να του 1995, ένα τουρ­κι­κό φορ­τη­γό πλοίο προ­σα­ρά­ζει σε αβαθή ύδατα κοντά στα Ίμια. Ο πλοί­αρ­χός του αρ­νεί­ται τη βο­ή­θεια του ελ­λη­νι­κού Λι­με­νι­κού ισχυ­ρι­ζό­με­νος ότι βρι­σκό­ταν σε τουρ­κι­κή πε­ριο­χή. Όσο τρελό κι αν ακού­γε­ται σή­με­ρα, το γε­γο­νός αυτό απο­τέ­λε­σε το έναυ­σμα μιας αντι­πα­ρά­θε­σης που έφτα­σε στα πρό­θυ­ρα του πο­λέ­μου. Δύο ημέ­ρες αρ­γό­τε­ρα δύο ελ­λη­νι­κά ρυ­μουλ­κά τε­λι­κώς απο­κολ­λούν το τουρ­κι­κό φορ­τη­γό, όμως η κρίση έχει ήδη ξε­κι­νή­σει με την ανταλ­λα­γή εκα­τέ­ρω­θεν ρη­μα­τι­κών δια­κοι­νώ­σε­ων των ΥΠΕΞ Ελ­λά­δας και Τουρ­κί­ας σχε­τι­κά με την κυ­ριό­τη­τα των νη­σί­δων. Πρό­κει­ται για μια πε­ρί­ο­δο αστά­θειας και στις δύο χώρες καθώς στην Ελ­λά­δα η κυ­βέρ­νη­ση του ΠΑΣΟΚ βιώ­νει κρίση αφε­νός λόγω των πο­λι­τι­κών λι­τό­τη­τας που εφάρ­μο­ζε, αφε­τέ­ρου λόγω της επι­δεί­νω­σης της υγεί­ας του Αν­δρέα Πα­παν­δρέ­ου, και στην Τουρ­κία η κυ­ρί­αρ­χη τάξη βίωνε τις αντι­φά­σεις της αφε­νός λόγω των ερ­γα­τι­κών αγώ­νων της πε­ριό­δου και του κουρ­δι­κού ζη­τή­μα­τος, αφε­τέ­ρου λόγω της αδυ­να­μί­ας της Ταν­σού Τσι­λέρ επί τρεις μήνες να σχη­μα­τί­σει κυ­βέρ­νη­ση.

Πο­λε­μι­κή απει­λή

Το κα­λύ­τε­ρο απο­κού­μπι και των δύο πλευ­ρών απο­δεί­χθη­κε ο φθη­νός εθνι­κι­σμός. Τις τα­ραγ­μέ­νες ημέ­ρες του Γε­νά­ρη του 1996 τε­λέ­στη­κε μια φαρ­σο­κω­μω­δία πάνω στις δύο ακα­τοί­κη­τες βρα­χο­νη­σί­δες. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό­τε­ρη στιγ­μή ήταν η πρω­το­βου­λία του δη­μάρ­χου Κα­λύ­μνου Δ.Δια­κο­μι­χά­λη συ­νο­δεία του αστυ­νο­μι­κού διευ­θυ­ντή Κα­λύ­μνου, ενός ιερέα και δύο κα­τοί­κων του νη­σιού να το­πο­θε­τή­σουν την ελ­λη­νι­κή ση­μαία στη Με­γά­λη Ίμια, σε μια κί­νη­ση πα­τριω­τι­κής αυ­το­εκ­πλή­ρω­σης χωρίς κα­νέ­να απο­λύ­τως νόημα. Η στιγ­μή μά­λι­στα απο­τέ­λε­σε δη­μο­σιο­γρα­φι­κή επι­τυ­χία του με­τέ­πει­τα βου­λευ­τή της ΝΔ Αρ­γύ­ρη Ντι­νό­που­λου, που κά­λυ­ψε το γε­γο­νός. Γιατί πάνω στα «εθνι­κά ιδε­ώ­δη» χτί­ζο­νται οι «κα­λύ­τε­ρες» κα­ριέ­ρες. Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι πολλά χρό­νια αρ­γό­τε­ρα, όχι κά­ποιος αρι­στε­ρι­στής, αλλά ο αντι­ναύ­αρ­χος ε.α. Γιάν­νης Εγ­γολ­φό­που­λος, που ήταν τότε κυ­βερ­νή­της της φρε­γά­τας Αδρί­ας, πα­ρα­δέ­χθη­κε σε τη­λε­ο­πτι­κή συ­νέ­ντευ­ξη την «αυ­θαι­ρε­σία» εκεί­νης της κί­νη­σης, που αν δεν είχε γίνει θα μπο­ρού­σε να έχει απο­φευ­χθεί ολό­κλη­ρη η κρίση των Ιμίων.

Όμως, το γαϊ­τα­νά­κι της εθνι­κι­στι­κής πα­ρα­φρο­σύ­νης είχε ανοί­ξει και δεν φαι­νό­ταν στον ορί­ζο­ντα γυ­ρι­σμός. Μία μόλις ημέρα αρ­γό­τε­ρα δη­μο­σιο­γρά­φοι της Χου­ριέτ απο­βι­βά­ζο­νται με ελι­κό­πτε­ρο στα Ίμια για να υψώ­σουν την τουρ­κι­κή ση­μαία. Πο­λε­μι­κά πλοία ξε­κι­νούν από τη Σα­λα­μί­να και τη Σμύρ­νη προς την επί­μα­χη πε­ριο­χή. Συ­νο­λι­κά εννιά ελ­λη­νι­κά και πέντε τουρ­κι­κά πλοία βρί­σκο­νται σε από­στα­ση ανα­πνο­ής κοι­τά­ζο­ντας το ένα το άλλο. Έλ­λη­νες και Τούρ­κοι κο­μά­ντος τις τε­λευ­ταί­ες ημέ­ρες του Γε­νά­ρη του 1996 ανε­βο­κα­τε­βαί­νουν στις βρα­χο­νη­σί­δες σε μια μάχη εντυ­πώ­σε­ων που όμως ήταν ξε­κά­θα­ρα τα προ­ε­όρ­τια μιας επι­κεί­με­νης σύρ­ρα­ξης. Ο τότε αρ­χη­γός ΓΕΕΘΑ Χρή­στος Λυ­μπέ­ρης ει­ση­γεί­ται την έναρ­ξη (!) του πο­λέ­μου ισχυ­ρι­ζό­με­νος ότι η Ελ­λά­δα είχε το πλε­ο­νέ­κτη­μα από θα­λάσ­σης. Ένα ελι­κό­πτε­ρο του Ελ­λη­νι­κού Πο­λε­μι­κού Ναυ­τι­κού απο­γειώ­νε­ται για να επι­βε­βαιώ­σει την ύπαρ­ξη Τούρ­κων κο­μά­ντος στη μία από τις δύο βρα­χο­νη­σί­δες. Λόγω των δυ­σμε­νών και­ρι­κών συν­θη­κών ο πι­λό­τος χάνει τον έλεγ­χο και τα τρία μέλη του πλη­ρώ­μα­τος σκο­τώ­νο­νται λόγω της πτώ­σης του ελι­κο­πτέ­ρου.

Το γε­γο­νός σο­κά­ρει τους πά­ντες και λει­τουρ­γεί ως συ­να­γερ­μός κιν­δύ­νου κυ­ρί­ως για τις ΗΠΑ που έβλε­παν δύο συμ­μα­χι­κές τους δυ­νά­μεις στη νο­τιο­α­να­το­λι­κή Με­σό­γειο να βρί­σκο­νται στα πρό­θυ­ρα πο­λέ­μου. Δια του Υφυ­πουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών Ρί­τσαρντ Χόλ­μπρουκ επι­βάλ­λουν και στις δύο πλευ­ρές τη θέ­λη­σή τους, χωρίς καμία αντί­δρα­ση. Το τρι­πλό δόγμα «no ships, no troops, no table-flags» εφαρ­μό­ζε­ται αμέ­σως με την από­συρ­ση των στρα­τιω­τι­κών δυ­νά­με­ων και των δύο πλευ­ρών. Ελ­λά­δα και Τουρ­κία ως το­πι­κοί υποϊ­μπε­ρια­λι­σμοί στην ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή, που διεκ­δι­κούν για δε­κα­ε­τί­ες το ρόλο του πι­στού «φίλου» των ΗΠΑ υπα­κούν στα κε­λεύ­σμα­τα του Χόλ­μπουρκ και του Κλί­ντον και η κρίση εκτο­νώ­νε­ται. Λίγες ημέ­ρες αρ­γό­τε­ρα ο Κώ­στας Ση­μί­της έχο­ντας ανα­λά­βει πλέον τα κα­θή­κο­ντα του πρω­θυ­πουρ­γού στη θέση του Αν­δρέα Πα­παν­δρέ­ου, θα ευ­χα­ρι­στή­σει από το βήμα της Βου­λής την κυ­βέρ­νη­ση των ΗΠΑ για την απο­σό­βη­ση του κιν­δύ­νου, δεί­χνο­ντας ότι τα πε­ρί­φη­μα «εθνι­κά ιδε­ώ­δη» με τα οποία γα­λου­χού­νται γε­νιές και γε­νιές τε­λειώ­νουν εκεί που αρ­χί­ζουν τα ιμπε­ρια­λι­στι­κά συμ­φέ­ρο­ντα.

Κοι­νω­νι­κές αντι­δρά­σεις

Τις δε­κα­ε­τί­ες που ακο­λού­θη­σαν, τα γε­γο­νό­τα των Ιμίων, αξιο­ποι­ή­θη­καν για την οι­κο­δό­μη­ση των πιο ακρο­δε­ξιών και εθνι­κι­στι­κών αφη­γη­μά­των. Οι νε­κροί των Ιμίων, αντί για θύ­μα­τα των εκα­τέ­ρω­θεν εθνι­κι­σμών και υποϊ­μπε­ρια­λι­σμών στο Αι­γαίο πα­ρου­σιά­στη­καν ως ήρωες που έπε­σαν γεν­ναία για την πα­τρί­δα. Γιατί πάντα τα εθνι­κά πα­ρά­ση­μα είναι η πιο εύ­κο­λη πα­ρη­γο­ριά στους συγ­γε­νείς των νε­κρών. Πλή­θος ρε­πορ­τάζ και αφιε­ρω­μά­των μι­λά­ει για την αυ­τα­πάρ­νη­ση των Ελ­λή­νων ναυ­τών στις φρε­γά­τες και τη θέ­λη­σή τους ακόμη και να πε­θά­νουν εκεί­νη τη νύχτα της 31ης Ια­νουα­ρί­ου. Πάνω σε αυτά τα εθνι­κι­στι­κά μυ­θεύ­μα­τα δο­μή­θη­καν τα επό­με­να χρό­νια πο­λι­τι­κά τε­ρα­τουρ­γή­μα­τα. Από την πρώτη ανά­δυ­ση της θε­σμι­κής ακρο­δε­ξιάς στη με­τα­πο­λί­τευ­ση με την εί­σο­δο του ΛΑΟΣ του Κα­ρα­τζα­φέ­ρη λίγα χρό­νια αρ­γό­τε­ρα στη βουλή, μέχρι τις φα­σι­στο­συ­νά­ξεις της Χρυ­σής Αυγής κάθε χρόνο στην επέ­τειο των Ιμίων. Η κυ­ρί­αρ­χη τάξη και η πο­λι­τι­κή της εκ­προ­σώ­πη­ση θέ­λο­ντας να απο­κρύ­ψει τις εγκλη­μα­τι­κές ευ­θύ­νες της για την κρίση των Ιμίων, επέν­δυ­σε στην πα­τριω­τι­κή ρη­το­ρι­κή, δί­νο­ντας άπλε­το πο­λι­τι­κό χώρο ανά­πτυ­ξης στην ακρο­δε­ξιά.

Η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, όμως ήταν τε­λεί­ως δια­φο­ρε­τι­κή εκεί­νες τις ημέ­ρες. Η πλειο­ψη­φία της ερ­γα­τι­κής τάξης και της νε­ο­λαί­ας πα­ρα­κο­λου­θού­σε με αγω­νία και φόβο τις εξε­λί­ξεις. Ήξερε ότι μια εκτρο­πή της κα­τά­στα­σης θα οδη­γού­σε εκεί­νη στον πο­λε­μι­κό ολε­τή­ρα και όχι όσους κρύ­βο­νταν στη βουλή και στο Υπουρ­γείο Εθνι­κής Άμυ­νας. Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι σε πα­νελ­λα­δι­κή δη­μο­σκό­πη­ση της VPRC για λο­γα­ρια­σμό του ΕΛΙΑ­ΜΕΠ δύο μόλις μήνες μετά την κρίση των Ιμίων, το 69,4% των ερω­τη­θέ­ντων απα­ντού­σε ΟΧΙ στον πό­λε­μο. Την ίδια στιγ­μή, πλή­θος φα­ντά­ρων που υπη­ρε­τού­σε εκεί­νη την πε­ρί­ο­δο, έστελ­νε επι­στο­λές σε Μέσα της επο­χής δη­λώ­νο­ντας το φόβο τους ότι δεν θα γύ­ρι­ζαν στις οι­κο­γέ­νειές τους και ότι εκεί­νες τις στιγ­μές δεν σκε­φτό­ντου­σαν καμία βρα­χο­νη­σί­δα, αλλά ποιους θα άφη­ναν πίσω τους. Εμ­βρό­ντη­τη η πλειο­ψη­φία της κοι­νω­νί­ας πα­ρα­κο­λου­θού­σε δια τη­λε­ο­ρά­σε­ως έναν πό­λε­μο εντυ­πώ­σε­ων ανά­με­σα σε δαι­μό­νιους ρε­πόρ­τερς, το­πι­κούς πα­ρά­γο­ντες και στρα­τιω­τι­κά στε­λέ­χη, που φλέρ­τα­ραν με τον από­λυ­τα πραγ­μα­τι­κό πό­λε­μο.

Όμως, αυτή η πα­γω­μά­ρα δεν επι­κρα­τού­σε, μόνο στην ελ­λη­νι­κή ερ­γα­τι­κή τάξη, αλλά και στην τουρ­κι­κή. Σε ρε­πορ­τάζ του Νι­κό­λα Βα­φειά­δη από την Κων­στα­ντι­νού­πο­λη για τον ΑΝΤ1, ενός κα­να­λιού που είχε πρω­το­στα­τή­σει στην όξυν­ση της κα­τά­στα­σης με­τα­ξύ των δύο χωρών δη­μο­σιο­ποιώ­ντας τις «απόρ­ρη­τες» ρη­μα­τι­κές δια­κοι­νώ­σεις με­τα­ξύ των δύο κρα­τών λίγες ημέ­ρες νω­ρί­τε­ρα, το­νί­ζε­ται ότι με­γά­λη με­ρί­δα των Τούρ­κων δεν συμ­με­ρί­ζε­ται τον εθνι­κι­στι­κό πα­ρο­ξυ­σμό. Συ­γκε­κρι­μέ­να, ο ίδιος δη­μο­σιο­γρά­φος ανέ­φε­ρε ότι η εφη­με­ρί­δα της τουρ­κι­κής Αρι­στε­ράς «Γενί Γιου­σγίλ» είχε τίτλο εκεί­νες τις ημέ­ρες για την κρίση στο Αι­γαίο «Πνι­γό­μα­στε σε ένα πο­τή­ρι νερό» δεί­χνο­ντας τα αδιέ­ξο­δα μιας στρα­τιω­τι­κής εμπλο­κής για ασή­μα­ντη αφορ­μή, ενώ συ­νέ­χι­σε λέ­γο­ντας ότι σε βόλτα του στην πλα­τεία Ταξίμ στο κέ­ντρο της πόλης ένα δι­σκο­πω­λείο έπαι­ζε ελ­λη­νι­κά τρα­γού­δια σε έν­δει­ξη αντί­θε­σης στις εξε­λί­ξεις εκεί­νων των ημε­ρών.

Ελ­λη­νο­τουρ­κι­κά στο σή­με­ρα

Η συ­μπλή­ρω­ση 30 χρό­νων από την κρίση των Ιμίων είναι μια πολύ ση­μα­ντι­κή υπεν­θύ­μι­ση για την επι­κίν­δυ­νη τροπή που έχουν πάρει οι ελ­λη­νο­τουρ­κι­κές σχέ­σεις στο σή­με­ρα. Βιώ­νου­με μια πε­ρί­ο­δο πα­ρα­τε­τα­μέ­νης αντι­πα­ρά­θε­σης με­τα­ξύ των δύο κρα­τών τόσο σε δι­πλω­μα­τι­κό, όσο και σε στρα­τιω­τι­κό επί­πε­δο. Αφορ­μή μπο­ρεί να είναι τα λε­γό­με­να «εθνι­κά συμ­φέ­ρο­ντα» όπως προ­βάλ­λο­νταν άλ­λω­στε και το 1996, όμως βα­θύ­τε­ρη αιτία είναι τα συμ­φέ­ρο­ντα των εκα­τέ­ρω­θεν κυ­ρί­αρ­χων τά­ξε­ων και των διε­θνών τους συμ­μά­χων. Αυτά στην πα­ρού­σα χρο­νι­κή συ­γκυ­ρία απο­τυ­πώ­νο­νται στον έλεγ­χο των ενερ­γεια­κών πόρων της νο­τιο­α­να­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου και στις γε­ω­πο­λι­τι­κές συμ­μα­χί­ες που δια­μορ­φώ­νο­νται στην ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή.

Αυτό φά­νη­κε εξό­φθαλ­μα κατά τη 10η Τρι­με­ρή Σύ­νο­δο Ελ­λά­δας-Κύ­πρου-Ισ­ρα­ήλ στην Ιε­ρου­σα­λήμ στα τέλη Δε­κεμ­βρί­ου. Τα τρία κράτη αφού δή­λω­σαν πλήρη πίστη στον αμε­ρι­κά­νι­κο ιμπε­ρια­λι­σμό στη συ­νέ­χεια προ­χώ­ρη­σαν σε μια επί­δει­ξη δύ­να­μη εις βάρος της Τουρ­κί­ας. Η ατάκα του γε­νο­κτό­νου Νε­τα­νιά­χου ότι δεν θα επι­τρέ­ψει στην Τουρ­κία να «επα­να­φέ­ρει την αυ­το­κρα­το­ρία της» ήταν πραγ­μα­τι­κά κω­μι­κο­τρα­γι­κή. Στην Τρι­με­ρή απο­φα­σί­στη­κε η εμ­βά­θυν­ση των σχέ­σε­ων των τριών κρα­τών σε θέ­μα­τα ασφά­λειας, ενέρ­γειας και τε­χνο­λο­γί­ας, ενώ την επο­μέ­νη της Τρι­με­ρούς έγινε γνω­στό ότι υπε­γρά­φη το «Κοινό Σχέ­διο Δρά­σης Ελ­λά­δας-Κύ­πρου-Ισ­ρα­ήλ» και το «Πρό­γραμ­μα Αμυ­ντι­κής Συ­νερ­γα­σί­ας Ελ­λά­δας-Ισ­ρα­ήλ» για το έτος 2026. Με βάση το τε­λευ­ταίο προ­βλέ­πε­ται διε­ξα­γω­γή δια­κλα­δι­κών ασκή­σε­ων, συ­νεκ­παι­δεύ­σεις Δυ­νά­με­ων Ει­δι­κών Επι­χει­ρή­σε­ων, επι­τε­λι­κές συ­να­ντή­σεις, καθώς και συ­νο­μι­λί­ες σε θέ­μα­τα αμοι­βαί­ου εν­δια­φέ­ρο­ντος με το κρά­τος-τρο­μο­κρά­τη του Ισ­ρα­ήλ. Με την υπο­γρα­φή των νέων μνη­μο­νί­ων άμυ­νας ενι­σχύ­ε­ται δη­λα­δή ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρο η στρα­τιω­τι­κή συ­νερ­γα­σία με­τα­ξύ των τριών κρα­τών και ο ρόλος τους απο­κτά νέα δυ­να­μι­κή.

Ο ελ­λη­νι­κός κα­πι­τα­λι­σμός λει­τουρ­γώ­ντας ως εμπρο­σθο­φυ­λα­κή των επι­διώ­ξε­ων του δυ­τι­κού ιμπε­ρια­λι­σμού στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, επι­διώ­κει να επι­βά­λει τε­τε­λε­σμέ­να θε­ω­ρώ­ντας πως στην πα­ρού­σα συ­γκυ­ρία έχει την εύ­νοια των ΗΠΑ. Η ανα­κοί­νω­ση των ενερ­γεια­κών συμ­φω­νιών το Νο­έμ­βριο με τη συμ­με­το­χή διε­θνών ενερ­γεια­κών κο­λοσ­σών, η προ­σπά­θεια με­τα­τρο­πής της ελ­λη­νι­κής επι­κρά­τειας ως ενερ­γεια­κού δια­δρό­μου για το αμε­ρι­κά­νι­κο LNG στα Βαλ­κά­νια, η ντρο­πια­στι­κή συμ­μα­χία με το κρά­τος-τρο­μο­κρά­τη του Ισ­ρα­ήλ, οι εξω­φρε­νι­κές δα­πά­νες επα­νε­ξο­πλι­σμού των Ενό­πλων Δυ­νά­με­ων και οι επα­να­λαμ­βα­νό­με­νες εμπρη­στι­κές δη­λώ­σεις του Νίκου Δέν­δια, ρί­χνουν διαρ­κώς λάδι στη φωτιά, που δεν θέλει πολύ για να μπουρ­λω­τιά­σει την ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή. Η ελ­λη­νι­κή εξω­τε­ρι­κή πο­λι­τι­κή νο­μί­ζο­ντας πως έχει το πάνω χέρι επι­χει­ρεί να ανα­δια­τά­ξει το διε­θνές status quo στο Αι­γαίο και ευ­ρύ­τε­ρα στην ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο.

Εξο­πλι­σμοί-Νη­σιά

Βα­σι­κός μο­χλός σε μια τέ­τοια επι­κίν­δυ­νη κα­τεύ­θυν­ση είναι οι εξο­πλι­σμοί. Οι δη­λώ­σεις Δέν­δια είναι εν­δει­κτι­κές. Κατά τη συ­ζή­τη­ση για τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, ο ΥΕΘΑ ανα­φέρ­θη­κε διε­ξο­δι­κά από το βήμα της Βου­λής στα νέα εξο­πλι­στι­κά προ­γράμ­μα­τα που πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται στον 20ετη Μα­κρο­πρό­θε­σμο Προ­γραμ­μα­τι­σμό Αμυ­ντι­κών Εξο­πλι­σμών. Ση­μεί­ω­σε ότι οι αμυ­ντι­κές δα­πά­νες ύψους 7 δι­σε­κα­τομ­μυ­ρί­ων ευρώ (!) «είναι το τί­μη­μα απέ­να­ντι σε υπαρ­κτή απει­λή». Ο ελ­λη­νι­κός κα­πι­τα­λι­σμός δα­πα­νά δυ­σθε­ώ­ρη­τα ποσά σε εξο­πλι­σμούς όχι αμυ­ντι­κής, αλλά επι­θε­τι­κής ισχύ­ος, όμως για τον ΥΕΘΑ αυτό συ­νι­στά «αμυ­ντι­κή στρα­τη­γι­κή». Η στο­χευ­μέ­νη από­κτη­ση από την Ελ­λά­δα των 3+1 Belharra – πλω­τών στρα­τη­γεί­ων, με δυ­να­τό­τη­τα ηλε­κτρο­νι­κού ελέγ­χου ακτί­νας ρα­ντάρ και πυ­ραυ­λι­κής άμυ­νας 1000 χι­λιο­μέ­τρων γύρω από κάθε φρε­γά­τα σε συν­δυα­σμό με την «Ασπί­δα του Αχιλ­λέα» δεν θα έλεγε κα­νείς ότι συ­νι­στούν απλώς αμυ­ντι­κή θω­ρά­κι­ση, αλλά μάλ­λον επι­θε­τι­κή εν­δυ­νά­μω­ση.

Από κοντά σαν τα κο­ρά­κια βρί­σκο­νται και οι Έλ­λη­νες κα­πι­τα­λι­στές που πρό­κει­ται να λά­βουν μια ση­μα­ντι­κή με­ρί­δα της ανα­κοι­νω­θεί­σας πο­λε­μι­κής δα­πά­νης συμ­με­τέ­χο­ντας σε πο­σο­στό του­λά­χι­στον 25% στα νέα εξο­πλι­στι­κά προ­γράμ­μα­τα. Ήδη το Ελ­λη­νι­κό Κέ­ντρο Αμυ­ντι­κής Και­νο­το­μί­ας έχει προ­κη­ρύ­ξει 18 προ­γράμ­μα­τα ύψους 88 εκατ. ευρώ, ενώ για το 2026 έχουν προ­βλε­φθεί άλλα 75 εκατ. ευρώ. Πρό­κει­ται κυ­ριο­λε­κτι­κά για μια ασύλ­λη­πτη οι­κο­νο­μι­κή αφαί­μα­ξη προς όφε­λος της στρα­τιω­τι­κής βιο­μη­χα­νί­ας. Όλα τα πα­ρα­πά­νω όμως, σύμ­φω­να με τον Δέν­δια δεν απο­τε­λούν κα­τα­σπα­τά­λη­ση του υστε­ρή­μα­τος του ελ­λη­νι­κού λαού αλλά «επέν­δυ­ση στην ασφά­λειά του» και «νέο υπό­δειγ­μα οι­κο­νο­μι­κής δια­χεί­ρι­σης». Είναι ασύλ­λη­πτο το πώς οι από πάνω μπο­ρούν να ντύ­νουν με βα­ρύ­γδου­πες λέ­ξεις τα πιο φι­λο­πό­λε­μα και εγκλη­μα­τι­κά πο­λι­τι­κά τους σχέ­δια. Η πε­ρί­φη­μη Ατζέ­ντα 2030 στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα επι­χει­ρεί να ανα­δια­τά­ξει τα επί­πε­δα διε­θνούς ισχύ­ος, να στεί­λει μη­νύ­μα­τα πο­λε­μι­κής ετοι­μό­τη­τας και να κα­ταρ­ρί­ψει κάθε έν­νοια ει­ρη­νι­κού δια­λό­γου στην ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο.

Τριά­ντα χρό­νια ακρι­βώς μετά τα Χρι­στού­γεν­να του 1995, όπου ξε­κί­νη­σε η κρίση των Ιμίων, ο Νίκος Δέν­διας, στις 25 Δε­κεμ­βρί­ου του 2025, σε μια κί­νη­ση ιδιαί­τε­ρου συμ­βο­λι­σμού, απέ­στει­λε μή­νυ­μα από τη Σάμο δη­λώ­νο­ντας ότι η Ελ­λά­δα «είναι απο­φα­σι­σμέ­νη να υπε­ρα­σπι­στεί την κυ­ριαρ­χία και τα κυ­ριαρ­χι­κά δι­καιώ­μα­τά της όπως είναι η συ­νταγ­μα­τι­κή υπο­χρέ­ω­ση των Ενό­πλων Δυ­νά­με­ων» συ­μπλη­ρώ­νο­ντας ότι η χώρα δεν έχει εκ­πέμ­ψει ανα­θε­ω­ρη­τι­κό λόγο. Είναι αρ­κε­τά αντι­φα­τι­κή μια τέ­τοια δή­λω­ση θα έλεγε κα­νείς, όταν γί­νε­ται από ένα νησί που θε­ω­ρη­τι­κά σύμ­φω­να με τις συν­θή­κες της Λο­ζά­νης και του Πα­ρι­σιού θα έπρε­πε να είναι απο­στρα­τιω­τι­κο­ποι­η­μέ­νο, ή όταν η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση ανα­θε­ώ­ρη­σε μόλις λίγες ημέ­ρες πριν μο­νο­με­ρώς τον Θα­λάσ­σιο Χω­ρο­τα­ξι­κό Σχε­δια­σμό, δη­μιουρ­γώ­ντας στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα τε­τε­λε­σμέ­να στο Αι­γαίο.

Κι­νη­μα­τι­κή απά­ντη­ση

Είναι σαφές ότι οι ελ­λη­νο­τουρ­κι­κές σχέ­σεις ει­σέρ­χο­νται σε μια επι­κίν­δυ­νη κλι­μά­κω­ση. Η κρίση των Ιμίων απο­τε­λεί μια ζο­φε­ρή προει­δο­ποί­η­ση για το που μπο­ρούν να φτά­σουν τα πράγ­μα­τα ακόμη και από μια ασή­μα­ντη αφορ­μή, ή ένα «ατύ­χη­μα». Ο ελ­λη­νι­κός κα­πι­τα­λι­σμός μέσω του προ­γράμ­μα­τος Ατζέ­ντα 2030, ετοι­μά­ζε­ται να δα­πα­νή­σει δυ­σθε­ώ­ρη­τα ποσά δι­σε­κα­τομ­μυ­ρί­ων για την ανα­μόρ­φω­ση και τον επα­νε­ξο­πλι­σμό των ενό­πλων δυ­νά­με­ων. Οι συ­νο­λι­κές δα­πά­νες που έχουν ανα­κοι­νω­θεί ισού­νται με τη διορ­γά­νω­ση τριών Ολυ­μπιά­δων. Σε αυτό το με­γα­λε­πί­βο­λο και άκρως επι­κίν­δυ­νο πλάνο, το ελ­λη­νι­κό κε­φά­λαιο ακο­νί­ζει τα νύχια του, καθώς έχει πολύ ση­μα­ντι­κό λαμ­βά­νειν από τις στρα­τιω­τι­κές δα­πά­νες. Την ίδια στιγ­μή, οι ντρο­πια­στι­κές συμ­μα­χί­ες με το Ισ­ρα­ήλ και η ανα­βαθ­μι­σμέ­νη σχέση με τις ΗΠΑ, είναι βέ­βαιο ότι δεν θα επι­τρέ­ψουν στην Τουρ­κία να έχει για πολύ καιρό ακόμη το ρόλο του πα­θη­τι­κού θεατή.

Απέ­να­ντι σε όλα αυτά, το ερ­γα­τι­κό κί­νη­μα και η Αρι­στε­ρά, οφεί­λουν να βγουν μπρο­στά και να βά­λουν φρένο στα πο­λε­μο­κά­πη­λα σχέ­δια των κυ­ρί­αρ­χων τά­ξε­ων. Η ανά­πτυ­ξη ενός ισχυ­ρού και δυ­να­μι­κού αντι­πο­λε­μι­κού-διε­θνι­στι­κού κι­νή­μα­τος δεί­χνει πιο ανα­γκαία από ποτέ. Τόσο στη μία, όσο και στην άλλη πλευ­ρά του Αι­γαί­ου το αί­τη­μα για ει­ρή­νη, αλ­λη­λεγ­γύη και κοι­νούς αγώ­νες πρέ­πει να γίνει κυ­ρί­αρ­χο. Από τη σκο­πιά των ερ­γα­ζο­μέ­νων και της κοι­νω­νι­κής πλειο­ψη­φί­ας, οι συ­νε­χείς λε­ο­ντα­ρι­σμοί και οι αντι­πα­ρα­θέ­σεις των ΥΠΕΞ για τα μάτια των αμε­ρι­κά­νι­κων πο­λυ­ε­θνι­κών και των κοι­τα­σμά­των υδρο­γο­ναν­θρά­κων δεν έχουν κα­νέ­να απο­λύ­τως νόημα. Είναι ένα ακόμη τυ­ρά­κι στην εξά­πλω­ση του μι­σαλ­λό­δο­ξου, εθνι­κι­στι­κού λόγου, που θα αξιο­ποι­η­θεί κα­ταλ­λή­λως όταν το σύ­στη­μα απαι­τή­σει ανα­λώ­σι­μους σε ένα γε­νι­κευ­μέ­νο πό­λε­μο. Αυτόν τον τε­λευ­ταίο πρέ­πει να απο­φύ­γου­με με κάθε κό­στος προ­τάσ­σο­ντας τις αξίες της τα­ξι­κής πάλης και του διε­θνι­σμού απέ­να­ντι στο σο­βι­νι­σμό και το μι­λι­τα­ρι­σμό των κυ­ρί­αρ­χων τά­ξε­ων.

https://rproject.gr/article/30-hronia-meta-apo-tin-krisi-ton-imion-sti-simerini-ellinotoyrkiki-entasi