«Την 3η Φεβρουαρίου του 2019, το Ελ Σαλβαδόρ άλλαξε σελίδα στη μεταπολεμική του ιστορία», ήταν η πρώτη δήλωση του Ναγίμπ Μπουκέλε, μετά τη συντριπτική του νίκη από τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών. Ο θρίαμβός του σηματοδοτεί ένα βαθύ ρήγμα στον δικομματισμό που κυριάρχησε στη μικρή κεντροαμερικανική χώρα: από την υπογραφή των ειρηνευτικών συμφωνιών του 1992, που έδωσαν τέλος στον εμφύλιο, το Ελ Σαλβαδόρ κυβερνήθηκε από το δεξιό κόμμα Arena και, από το 2009, από το πρώην αντάρτικο FMLN.
Χριστίνα Πάντζου
Ο Μπουκέλε, που μετά την αποπομπή του από το FMLN, με το οποίο πολιτεύτηκε τα τελευταία επτά χρόνια, κατέβηκε ως υποψήφιος του συντηρητικού κόμματος GANA, σάρωσε με ένα 53%, αφήνοντας μακράν πίσω του τον υποψήφιο του Arena (του κόμματος που ίδρυσε ο Ρομπέρτο ντε Αμπουισόν, ο στρατιωτικός που διέταξε τη δολοφονία του αρχιεπισκόπου Οσκαρ Αρνούλφο Ρομέρο), με 31,7%. Αλλά και συνθλίβοντας το κυβερνών FMLN, το οποίο κατέκτησε μόλις 14,4%, γνωρίζοντας τη μεγαλύτερη ήττα του από τότε που μετατράπηκε σε πολιτικό κόμμα.
Ο 37χρονος Ναγίμπ Μπουκέλε, με τον «μη ιδεολογικό» λόγο που υιοθέτησε, κατάφερε να προσελκύσει πλήθη απογοητευμένα από τα κόμματα εξουσίας. Κεφαλαιοποίησε αυτή τη δυσαρέσκεια, έχοντας ως κεντρικό άξονα της προεκλογικής του εκστρατείας το αξίωμα ότι «για όλα τα δεινά της χώρας ευθύνονται αυτοί που μας κυβέρνησαν επί 27 χρόνια» και υποσχόμενος μια μεγάλη, πλην ασαφή «αλλαγή», χωρίς καμιά σε βάθος συζήτηση ή σχέδιο για τα καίρια προβλήματα που απασχολούν τη χώρα, όπως η εγκληματικότητα, η φτώχεια, η έλλειψη ευκαιριών.
Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι. Το 2018, σημειώθηκαν 3.340 βίαιοι θάνατοι (εννέα την ημέρα) και με 51 δολοφονίες ανά 100.000 κατοίκους, το Ελ Σαλβαδόρ παραμένει ανάμεσα στις πιο βίαιες μη εμπόλεμες χώρες του πλανήτη, κυρίως λόγω της δράσης συμμοριών που έχουν περισσότερα από 70.000 ενεργά μέλη κι άλλα 17.000 στη φυλακή.
Η φτώχεια πλήττει τον έναν στους τρεις (34%) από τα 6,6 εκατομμύρια των κατοίκων του, ενώ η ανεργία φτάνει στο 7% επίσημα και το κατά κεφαλήν ΑΕΠ δεν ξεπερνά τα 3.650 δολάρια.
Αυτές είναι οι βασικές αιτίες που κάθε χρόνο χιλιάδες Σαλβαδοριανοί αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τη χώρα με προορισμό τις ΗΠΑ.
Ο Μπουκέλε είναι γιος του εκλιπόντος παλαιστινιακής καταγωγής επιχειρηματία Αρμάντο Μπουκέλε, ενός από τους πλουσιότερους πολίτες της χώρας, με μια αυτοκρατορία που δραστηριοποιείται από την αγορά ακινήτων και φαρμάκων μέχρι τη νηματουργία.
Η οικογένεια Μπουκέλε, παρότι ανήκε πάντα στην οικονομική ελίτ, συντάχθηκε με τα οράματα του αριστερού αντάρτικου FMLN τη δεκαετία του ’80.
Ο Ναγίμπ ακολούθησε αυτή την οικογενειακή παράδοση. Το 2011, κέρδισε ως υποψήφιος του FMLN τη δημαρχία της πολίχνης Νουέβο Κουσκατλάν, ενώ το 2014 εξελέγη και πάλι με αυτό το κόμμα δήμαρχος της πρωτεύουσας Σαν Σαλβαδόρ.
Δεν έκρυψε ποτέ τη φιλοδοξία του να είναι υποψήφιος για την προεδρία και, όταν διέβλεψε πως δεν θα ήταν η επιλογή του FMLN, πολλαπλασιάστηκαν οι δημόσιες διαφωνίες του και οι κριτικές, ενώ η σεξιστική του επίθεση κατά δημοτικής συμβούλου (για την οποία είναι υπόδικος με την κατηγορία της ανδροκρατικής βίας) ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι, οδηγώντας την Επιτροπή Ηθους του κόμματος να τον διαγράψει, τον Οκτώβριο του 2017.
Οταν το κίνημα «Νέες Ιδέες» που ίδρυσε, δεν πρόλαβε να εγγραφεί στο Ανώτατο Εκλογοδικείο ως πολιτικό κόμμα, προσέγγισε το κεντρώο Δημοκρατικό Κέντρο, αλλά ούτε και αυτό πληρούσε τις προϋποθέσεις για να μετάσχει για τις προεδρικές.
Εν τέλει, παρότι είχε δηλώσει πως ποτέ δεν θα επιδιώξει να γίνει πρόεδρος με τη συνδρομή δεξιών κομμάτων, λίγο πριν λήξει η σχετική προθεσμία, ανακοίνωσε την υποψηφιότητά του με το GANA, ένα συντηρητικό κόμμα αποτελούμενο από ομάδα που το 2010 αποσχίστηκε από το δεξιό Arena.
«Το χρήμα φτάνει, όταν κανείς δεν κλέβει» και «Επιστρέψτε τα κλεμμένα» ήταν μερικά από τα εύπεπτα συνθήματα που κυριάρχησαν στην εκστρατεία αυτού του πολιτικού που εμφανίζεται ως αντικομφορμιστής, ένας ακόμη από τους «μιλένιαλς» φανατικός των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και «πέρα και πάνω από ιδεολογίες και ιδεοληψίες».
Αλλά η σταυροφορία του κατά της διαφθοράς προσκρούει στο τείχος της διαπλοκής των υποστηρικτών του: ανάμεσα στους ιδρυτές του GANA είναι ο πρώην πρόεδρος Ελίας Σάκα (2004-2009), που βρίσκεται στη φυλακή καταδικασμένος σε κάθειρξη δέκα ετών για διαφθορά.
Πρόσφατα, η εφημερίδα El Faro αποκάλυψε ότι, επί των ημερών του, στελέχη τόσο του Arena όσο και του GANA έλαβαν μαύρο χρήμα από τα μυστικά κονδύλια της προεδρίας: ανάμεσά τους και ο επιχειρηματίας και υπό δικαστική διερεύνηση Ερμπερτ Σάκα Βίδες, ξάδελφος του πρώην προέδρου Σάκα και πολιτικός σύμβουλος που μεσολάβησε για τη μεταγραφή του Μπουκέλε στο GANA.
Η δε υπόσχεση της «αποϊδεολογικοποίησης» της πολιτικής διαψεύδεται από τις συντηρητικές και αντιδραστικές ιδεοληψίες στελεχών και βουλευτών του GANA, που αντιτάσσονται σθεναρά στο δικαίωμα στην άμβλωση, προωθούν τη θέσπιση της θανατικής ποινής και προτείνουν τη δημιουργία παραστρατιωτικών ομάδων για την αντιμετώπιση των συμμοριών.
efsyn.gr
