Η πανδημία κατέγραψε εγκληματικές επιλογές αλλά και απρόβλεπτες προκλήσεις

Η πανδημία κατέγραψε εγκληματικές επιλογές αλλά και απρόβλεπτες προκλήσεις

  • |

Στόχος τους η συρρίκνωση του ΕΣΥ και η ενίσχυση της ιδιωτικής υγείας

Είναι γε­γο­νός ότι η κυ­βέρ­νη­ση απέ­τυ­χε πα­τα­γω­δώς να πε­ριο­ρί­σει δρα­στι­κά τον αριθ­μό των θα­νά­των από την παν­δη­μία (έχου­με πάνω από 1.600 νε­κρούς ανά εκα­τομ­μύ­ριο πλη­θυ­σμού τον τε­λευ­ταίο χρόνο, πο­σο­στό που είναι το υψη­λό­τε­ρο στο δυ­τι­κό κόσμο), αλλά και να πεί­σει το 35% της κοι­νω­νί­ας που πα­ρα­μέ­νει ακόμα ανεμ­βο­λί­α­στο.

Νίκος Ποταμίτης

Το χει­ρό­τε­ρο όμως είναι ότι με τους αντι­φα­τι­κούς και υπο­ταγ­μέ­νους μόνο στα επι­χει­ρη­μα­τι­κά-του­ρι­στι­κά συμ­φέ­ρο­ντα χει­ρι­σμούς, που υπο­τί­θε­ται ότι προ­έρ­χο­νταν από εξει­δι­κευ­μέ­νους επι­στή­μο­νες σε  συλ­λο­γι­κές δια­δι­κα­σί­ες, η κοι­νω­νία ει­σέ­πρα­ξε μια τε­ρά­στια αμ­φι­σβή­τη­ση όχι μόνο για τα μέτρα αλλά και για την ίδια την επι­στη­μο­νι­κή και ορ­θο­λο­γι­κή θε­ώ­ρη­ση των πραγ­μά­των. Για πε­ρί­που δύο χρό­νια, οι άν­θρω­ποι ανη­συ­χού­σαν πε­ρισ­σό­τε­ρο για τα μέτρα ανά­σχε­σης της παν­δη­μί­ας παρά για τον  κίν­δυ­νο νό­ση­σης ή θα­νά­του από τον ιό, ενώ θύ­μω­ναν πε­ρισ­σό­τε­ρο για την οι­κο­νο­μι­κή δυ­σπρα­γία παρά για την αδυ­να­μία και απο­δό­μη­ση του ΕΣΥ που εκτυ­λισ­σό­ταν μπρο­στά στα μάτια τους. Είναι ίσως η πρώτη φορά στον σύγ­χρο­νο κόσμο και όχι μόνο στη χώρα μας που η επι­στη­μο­νι­κή γνώση και η αλή­θεια δέ­χο­νται  -χω­ρίς αυτό να τους αξί­ζει- τέ­τοιο πλήγ­μα αξιο­πι­στί­ας, με ανυ­πο­λό­γι­στες συ­νέ­πειες σε κοι­νω­νι­κό, ηθικό, πο­λι­τι­κό έως και ιδε­ο­λο­γι­κό επί­πε­δο.

Αν τα πά­ρου­με από την αρχή, θα δούμε ότι η κρίση βρήκε το ΕΣΥ στη χώρα μας με ήδη δρο­μο­λο­γη­μέ­νη  την απο­δό­μη­σή του, μέσα από την υπο­χρη­μα­το­δό­τη­ση τόσο της Πρω­το­βάθ­μιας όσο και της Δευ­τε­ρο­βάθ­μιας Υγεί­ας (μόνο για τα νο­σο­κο­μεία η χρη­μα­το­δό­τη­ση το 2019 είχε κα­τέλ­θει στο 40% αυτής του 2012) και την ορια­κή στε­λέ­χω­ση με ια­τρι­κό και πα­ραϊ­α­τρι­κό προ­σω­πι­κό, αφού υπη­ρε­τού­σε μόνο το 60% των για­τρών και το 45% των νο­ση­λευ­τών που προ­βλέ­πο­νταν στους ορ­γα­νι­σμούς των νο­σο­κο­μεί­ων.    Από την αρχή της δε­κα­ε­τί­ας του 2010 οι για­τροί είχαν ξε­κι­νή­σει να απο­χω­ρούν από το ΕΣΥ, με πρό­ω­ρες απο­χω­ρή­σεις, με πάνω από 20.000 να έχουν απο­δη­μή­σει για το εξω­τε­ρι­κό, συν τον αριθ­μό των για­τρών (πε­ρί­που 2-5% ετη­σί­ως) που συ­ντα­ξιο­δο­τού­νται αλλά δεν αντι­κα­θί­στα­ται. Επί­σης είναι γε­γο­νός ότι, ήδη από πριν την παν­δη­μία, το 20% του νο­ση­λευ­τι­κού και πα­ραϊ­α­τρι­κού προ­σω­πι­κού των νο­σο­κο­μεί­ων ήταν  με ελα­στι­κές σχέ­σεις ερ­γα­σί­ας, που υπη­ρε­τού­σαν σαν επι­κου­ρι­κό προ­σω­πι­κό με συμ­βά­σεις ορι­σμέ­νου χρό­νου (ΚΕ­ΕΛ­ΠΝΟ, ΟΑΕΔ, ΕΣΠΑ κ.ά), όμη­ροι πάντα των εκά­στο­τε κυ­βερ­νή­σε­ων και των το­πι­κών πα­ρα­γό­ντων, σε συν­θή­κη από­λυ­της ανα­σφά­λειας.

Η πα­ρα­πά­νω ζο­φε­ρή συν­θή­κη του ΕΣΥ όχι μόνο δεν βελ­τιώ­θη­κε αλλά επι­δει­νώ­θη­κε σο­βα­ρά με την παν­δη­μία, όπου η κρίση με­τα­τρά­πη­κε σε ευ­και­ρία ενί­σχυ­σης του Ιδιω­τι­κού Τομέα Υγεί­ας. Η κυ­βέρ­νη­ση από την αρχή  της παν­δη­μί­ας χει­ρί­στη­κε την κα­τά­στα­ση με κα­θα­ρά επι­κοι­νω­νια­κό τρόπο δί­νο­ντας το βάρος: α) Άλ­λο­τε στον πε­ριο­ρι­σμό των επα­φών σε επί­πε­δο ψυ­χα­γω­γί­ας και όχι πα­ρα­γω­γι­κής δια­δι­κα­σί­ας και ΜΜΜ. β) Άλ­λο­τε στις μά­σκες, που αρ­χι­κά «δεν βοη­θού­σαν αλλά μάλ­λον έβλα­πταν» όταν δεν είχε μά­σκες, ενώ αρ­γό­τε­ρα έγι­ναν υπο­χρε­ω­τι­κές, όταν υπήρ­χαν πια μά­σκες στο εμπό­ριο.  Ση­μειω­τέ­ον ότι πότε δεν δια­τέ­θη­καν δω­ρε­άν στους πο­λί­τες οι μά­σκες και ότι πότε δεν ει­σα­κού­στη­κε το αί­τη­μα των υγειο­νο­μι­κών για δω­ρε­άν συ­ντα­γο­γρά­φη­ση των μο­ρια­κών (PCR) τεστ για όλους. γ) Άλ­λο­τε με τους μα­θη­τές «να κολ­λά­νε» όταν έκλει­σε τα σχο­λεία και μετά «να μην κολ­λά­νε» ή «να κολ­λά­νε λι­γό­τε­ρο  οι πε­ρισ­σό­τε­ροι μα­θη­τές στην τάξη από ότι οι λι­γό­τε­ροι»! Στην αρχή μά­λι­στα της του­ρι­στι­κής πε­ριό­δου  του 2020 -και όταν έπρε­πε να προ­βά­λει θε­τι­κό υγειο­νο­μι­κό υπό­δειγ­μα στην του­ρι­στι­κή αγο­ρά- άνοι­ξε τα σχο­λεία έστω και για 12 ημέ­ρες. δ) Άλ­λο­τε στα από­λυ­τα lock down που πάντα αί­ρο­νταν κοντά στην του­ρι­στι­κή πε­ρί­ο­δο. ε) Άλ­λο­τε στο εμ­βό­λιο, που στην αρχή κα­θυ­στε­ρού­σε, και που όταν ήρθε θα έπρε­πε οι πο­λί­τες να απο­φα­σί­ζουν οι ίδιοι (!) για το ποιο να κά­νουν. στ) Άλ­λο­τε στους «ήρωες» με τα άσπρα που τους χει­ρο­κρο­τού­σαν από τα μπαλ­κό­νια αλλά που επέ­με­ναν ούτε διο­ρι­σμούς υγειο­νο­μι­κών να κά­νουν,  ούτε τις απο­δο­χές τους να βελ­τιώ­νουν, ούτε στα ΒΑΕ να τους εντάσ­σουν και  ζ) Στην ανα­χρο­νι­στι­κή και αντιε­πι­στη­μο­νι­κή  άποψη, όπως εκ­φρά­στη­κε μά­λι­στα από τα πιο επί­ση­μα κυ­βερ­νη­τι­κά χείλη, ότι οι δια­σω­λη­νω­μέ­νοι ασθε­νείς δέ­χο­νται την ίδια φρο­ντί­δα εντός ή εκτός ΜΕΘ (!), ακρι­βώς επει­δή δεν δια­θέ­του­με παρά μόνο το 1/3 των ΜΕΘ που προ­βλέ­πο­νται. Ενώ έφτα­σαν να ισχυ­ρί­ζο­νται ότι με την «Ο»  χρειά­ζο­νται πλέον μόλις (5) πέντε ημέ­ρες κα­ρα­ντί­να μετά τη μό­λυν­ση και όχι δέκα, χωρίς αυτό να πα­τά­ει  που­θε­νά επι­στη­μο­νι­κά και χωρίς που­θε­νά στην Ευ­ρώ­πη να μην προ­βλέ­πε­ται κάτι τέ­τοιο.

Η πα­ρα­πά­νω δια­χεί­ρι­ση κα­θό­λου θε­τι­κά δεν συ­νέ­βα­λε στο να κα­τα­νο­ή­σουν οι πο­λί­τες τη σο­βα­ρό­τη­τα της κα­τά­στα­σης και να στρα­φούν στον εμ­βο­λια­σμό, ο οποί­ος είναι μεν το ση­μα­ντι­κό­τε­ρο ίσως μέσο αντι­με­τώ­πι­σης του ιού αλλά κα­θό­λου δεν είναι το από­λυ­το ερ­γα­λείο για ανε­ξέ­λεγ­κτο «ξε­σά­λω­μα» τόσο των ντό­πιων αλλά κυ­ρί­ως των του­ρι­στών που επι­σκέ­πτο­νταν τον τόπο μας εμ­βο­λια­σμέ­νοι μεν αλλά ανέ­λεγ­κτοι δε στην πλειο­ψη­φία τους. Πα­ράλ­λη­λα η αμ­φι­ση­μία των απο­φά­σε­ων για τα μέτρα, μαζί με την έλ­λει­ψη συ­στη­μα­τι­κής ενη­μέ­ρω­σης, έδωσε τροφή για συ­νο­μω­σιο­λο­γι­κές θε­ω­ρί­ες που ήταν έτσι μοι­ραίο να ανα­δυ­θούν.

Για ενά­μι­ση χρόνο η ηγε­σία του Υπουρ­γεί­ου Υγεί­ας αρ­νού­νταν πει­σμα­τι­κά την οποια­δή­πο­τε συ­νά­ντη­ση με την ΟΕΝΓΕ, ενώ βέ­βαια έκλει­νε τα αυτιά στις εκ­κλή­σεις και τα αι­τή­μα­τα του ια­τρι­κού κό­σμου και της ΟΕΝΓΕ για: α) του­λά­χι­στον δι­πλα­σια­σμό των ΜΕΘ (2.000), β) προ­κη­ρύ­ξεις θέ­σε­ων για­τρών ή του­λά­χι­στον πρό­σλη­ψη  όλων των 2.500 για­τρών που είχαν από διε­τί­ας βάλει χαρ­τιά για 984 θέ­σεις, γ)  αυ­ξή­σεις μι­σθών σύμ­φω­να με την από­φα­ση του ΣΤΕ (2018), δ) μο­νι­μο­ποί­η­ση των 2.000 επι­κου­ρι­κών για­τρών και των πάνω από 20.000 λοι­πού προ­σω­πι­κού, ε)  ΒΑΕ σε όλους τους υγειο­νο­μι­κούς, στ) συ­στη­μα­τι­κή ιχνη­λά­τι­ση με PCR όλων των υγειο­νο­μι­κών και των επαγ­γελ­μα­τι­κών ομά­δων υψη­λού κιν­δύ­νου και ενί­σχυ­ση της ΠΦΥ, ζ) πε­ριο­ρι­σμό και ασφά­λεια των μα­θη­τών στις σχο­λι­κές αί­θου­σες με νέους διο­ρι­σμούς εκ­παι­δευ­τι­κών και συ­στή­μα­τα κα­θα­ρι­σμού του αε­ρο­λύ­μα­τος και στ) πε­ριο­ρι­σμού των επι­βα­τών στα αστι­κά λε­ω­φο­ρεία και γε­νι­κά μέτρα για απο­στά­σεις στους ερ­γα­σια­κούς χώ­ρους και τα ΜΜΜ   που απο­δε­δειγ­μέ­να απο­τε­λούν τα εκ­κο­λα­πτή­ρια της νόσου.

Αλλά και όταν ακόμα το σύ­στη­μα ξε­πέ­ρα­σε τα όριά του σε υγειο­νο­μι­κούς, ΜΕΘ και μο­νά­δες COVID στη Βό­ρεια Ελ­λά­δα και αρ­γό­τε­ρα στην Ατ­τι­κή, πέ­ρυ­σι αλλά και φέτος, στα­θε­ρά οι Υγειο­νο­μι­κές Πε­ρι­φέ­ρειες  προ­σπά­θη­σαν να αντι­με­τω­πί­σουν το αδιέ­ξο­δο με τις εσω­τε­ρι­κές «εφε­δρεί­ες» των φυ­σι­κά εξα­ντλη­μέ­νων υγειο­νο­μι­κών ή τις εξω­τε­ρι­κές ανα­κα­τα­τά­ξεις κλι­νι­κών και με με­τα­κι­νή­σεις ασθε­νών με­τα­ξύ νο­σο­κο­μεί­ων ή και νομών. Κα­θό­λου δεν αξιο­ποί­η­σαν σο­βα­ρά και συ­στη­μα­τι­κά το μέτρο της επί­τα­ξης του ιδιω­τι­κού τομέα, ο οποί­ος γνώ­ρι­σε «χρυ­σές επο­χές», αφού στην παν­δη­μία έγινε πολ­λα­πλά απο­δέ­κτης  τα­κτι­κών χει­ρουρ­γι­κών πε­ρι­στα­τι­κών ή ασθε­νών για εξέ­τα­ση στα ια­τρεία που δεν εξυ­πη­ρε­τού­νταν στο ΕΣΥ, με τις  πα­ρα­πά­νω υπη­ρε­σί­ες να έχουν πε­ρι­στα­λεί ακόμα και σή­με­ρα κατά 80%. Επί­σης είναι γε­γο­νός ότι -πάλι εν μέσω της υγειο­νο­μι­κής κρί­σης- δι­πλα­σί­α­σε τα επι­δο­τού­με­να νο­σή­λεια στις Ιδιω­τι­κές  ΜΕΘ, ενώ άφησε ευ­λα­βι­κά «απο­στει­ρω­μέ­να» από τα covid πε­ρι­στα­τι­κά τα ιδιω­τι­κά θε­ρα­πευ­τη­ρία σχε­δόν στο σύ­νο­λό τους. Πρό­κει­ται για μια πρω­τό­γνω­ρη επι­μο­νή της κυ­βέρ­νη­σης να «αντι­στέ­κε­ται»  στον διο­ρι­σμό για­τρών και λοι­πών υγειο­νο­μι­κών, στη χρη­μα­το­δό­τη­ση και τη θω­ρά­κι­ση του ΕΣΥ, επει­δή προ­φα­νώς δεν θέλει (και δεν το κρύ­βει, σύμ­φω­να και με πολύ πρό­σφα­τες το­πο­θε­τή­σεις κυ­βερ­νη­τι­κών στε­λε­χών) να υπάρ­χει μετά το τέλος της παν­δη­μί­ας το ΕΣΥ, του­λά­χι­στον όπως το ξέ­ρα­με μέχρι χθες. Αυτό γί­νε­ται ακρι­βώς επει­δή σχε­διά­ζουν ένα άλλο υγειο­νο­μι­κό τοπίο με κυ­ρί­αρ­χο τον ιδιω­τι­κό τομέα, τις ασφα­λι­στι­κές εται­ρί­ες και μια τε­ρά­στια ανα­κα­τα­νο­μή πλού­του σε βάρος των πολ­λών και βε­βαί­ως των  αδυ­νά­μων οι­κο­νο­μι­κά, που θα είναι έρ­μαια στα χέρια της αγο­ράς υπη­ρε­σιών υγεί­ας.

Η πα­ρα­πά­νω κα­τά­στα­ση έχει όσο ποτέ στο πα­ρελ­θόν βάλει τους ερ­γα­ζό­με­νους στο δί­λημ­μα της επι­λο­γής ανά­με­σα στη φτώ­χεια και την πείνα  (αν πε­ριο­ρί­σουν πραγ­μα­τι­κά τις δρα­στη­ριό­τη­τες τους) από τη μια  και τον σο­βα­ρό κίν­δυ­νο της νόσου ή του θα­νά­του (αν συ­νε­χί­σουν όπως πα­λιό­τε­ρα) από την άλλη, με το κρά­τος όχι μόνο να μην τους εγ­γυά­ται για τί­πο­τε αλλά να συ­νε­χί­ζει να τους μπερ­δεύ­ει με τις αμ­φί­ση­μες και αλ­λη­λο­α­ναι­ρού­με­νες απο­φά­σεις του. Το πα­ρα­πά­νω δί­λημ­μα κα­τα­γρά­φε­ται εμ­φα­τι­κά ει­δι­κά στον τομέα του του­ρι­σμού, στον οποίο έγι­ναν οι με­γα­λύ­τε­ροι συμ­βι­βα­σμοί όσον αφορά τα μέτρα για την παν­δη­μία με γνώ­μο­να μόνο τη δια­κί­νη­ση κε­φα­λαί­ων άρα και ει­σο­δη­μά­των. Πα­ράλ­λη­λα όμως  απο­κα­λύ­πτε­ται το κοι­νω­νι­κό και πο­λι­τι­κό σύ­στη­μα, όχι μόνο γιατί ανέ­χτη­κε θα­νά­τους σε πο­σο­στό 1:500 του πλη­θυ­σμού με αβέ­βαιο το τι θα ακο­λου­θή­σει, αλλά και γιατί αρ­νεί­ται επί­μο­να να ανα­κα­τα­νέ­μει πλού­το με στόχο την ενί­σχυ­ση των συ­στη­μά­των υγεί­ας, τους εκτε­τα­μέ­νους και επα­να­λαμ­βα­νό­με­νους δω­ρε­άν ελέγ­χους όλων των πο­λι­τών σε πρω­το­βάθ­μιο επί­πε­δο υγεί­ας και βε­βαί­ως τον εμ­βο­λια­σμό των φτω­χό­τε­ρων χωρών. Όσο ποτέ στο πα­ρελ­θόν, η παν­δη­μία του κο­ρο­νοϊ­ού φαί­νε­ται να είναι ένας κίν­δυ­νος με από­λυ­τα τα­ξι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά, αφού ούτε το ίδιο σο­βα­ρά νο­σούν οι ερ­γα­ζό­με­νοι και τα αφε­ντι­κά τους (είναι  πα­νά­κρι­βες και δυ­σεύ­ρε­τες οι θε­ρα­πεί­ες με αντι­σώ­μα­τα, ενώ η προ­σβα­σι­μό­τη­τα των ασθε­νών στις ΜΕΘ δεν είναι απρό­σκο­πτη), ούτε το ίδιο φτω­χο­ποιού­νται ή τυγ­χά­νουν εκ­με­τάλ­λευ­σης και απο­μό­νω­σης με την τη­λερ­γα­σία, ούτε το ίδιο μορ­φώ­νουν τα παι­διά τους μέσα από τις δια­κρί­σεις και επι­πτώ­σεις της τη­λεκ­παί­δευ­σης, που μένει να με­λε­τη­θούν.

Δια­μορ­φώ­νε­ται λοι­πόν ένα νέο, ζο­φε­ρό μεν αλλά και απρό­βλε­πτο τοπίο, όπου οι ίδιες οι αξίες στις οποί­ες θε­με­λιώ­θη­κε το σύ­στη­μα, δη­λα­δή η ατο­μι­κή ιδιο­κτη­σία και η υπό­σχε­ση για ελευ­θε­ρία και δη­μο­κρα­τία, θα γί­νο­νται όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρο ζη­τού­με­να, αφή­νο­ντας στους ερ­γα­ζό­με­νους το πε­ρι­θώ­ριο για «δεύ­τε­ρες σκέ­ψεις»,  ίσως και για μια εφ’ όλης της ύλης κρι­τι­κή. Μια κρι­τι­κή όπου αυτό που θα μπαί­νει σε αντι­πα­ρά­θε­ση αλλά και διεκ­δί­κη­ση θα είναι ο ίδιος ο ορ­θο­λο­γι­σμός, η επι­στη­μο­νι­κή θε­ώ­ρη­ση του κό­σμου και ο σχε­δια­σμός με ανα­κα­τα­νο­μή του πα­γκό­σμιου πλού­του με βάση τις ανά­γκες των κοι­νω­νιών απέ­να­ντι στο χα­ο­τι­κό, το ανορ­θο­λο­γι­κό, το άδικο και το βάρ­βα­ρο στοι­χείο του κα­τα­στρο­φι­κού κα­πι­τα­λι­σμού.

rproject.gr