Υπερτερεί συντριπτικώς…\\ του Ηρακλή Λογοθέτη

Υπερτερεί συντριπτικώς…\\ του Ηρακλή Λογοθέτη

  • |

Ο πόλεμος εκτός από τα υλικά ερείπια, τους νεκρούς και τους σακατεμένους, αφήνει πίσω του ηθικά, αισθητικά και διανοητικά μπάζα για τα οποία δεν έχει ακόμα επινοηθεί το κατάλληλο απορριμματοφόρο.

Η συμφορά, αποτελώντας το χειρότερο είδος νουθεσίας, εγγυάται την έντοκη επανάληψή της, γιατί οι άνθρωποι γυρίζουν από τα πεδία των μαχών με λιγότερες διαστάσεις. Πιο φτενοί από χαρτόνι, πιο φτηνοί στην εξαγορά της απελπισίας τους, πιο χειραγωγήσιμοι από τους φανατικούς.

Η μαθητεία στον φόνο φέρνει δυσμάθεια στον έρωτα αφού το μόνο που σε μαθαίνει ο πόλεμος είναι να ξεμαθαίνεις τη ζωή. Η εμπειρία του είναι αμετάφραστη γι αυτό οι παλιοί στρατιώτες ψελλίζουν ασυναρτησίες για το πεπρωμένο ή τις αρχαίες κατάρες.

Το κακό πού τινάζεται από τις κάνες των όπλων πετρώνει στα στόματα. Οι απόμαχοι δυσκολεύονται στα ρήματα της ειρήνης γιατί ξεσκόλισαν τη γλώσσα του πολέμου και τα εφαρμοστικά εγχειρίδια της σφαγής. Συνήθισαν τη στενωσιά όπου το παράγγελμα είναι στεγνό, η διαταγή κοφτή και το σύνθημα στακάτο.

Τούτη μάλιστα, η παρασημοφορημένη φτώχεια της εκφράσεως, μεταφέρεται στην κοινωνία. Ο αχός από τα τύμπανα φτάνει στα μετόπισθεν εκτοπίζοντας τα έγχορδα. Ο χορός της πλούσιας συνείδησης γίνεται άκαμπτος βηματισμός.

Εδώ δεν υπάρχει θέση για τις φιγούρες της αμφιβολίας, τα λυγίσματα του σκεπτικισμού, τα τσακίσματα της ανακολουθίας. Όταν ηχεί το πολεμικό προσκλητήριο η στολή καταργεί την πολυχρωμία και οι λαοί στοιχίζονται σε στάση προσοχής.

Η οριακή ύπαρξη εξορίζεται επειδή ο κόσμος συμπιέζεται στο ασφυκτικό δίπολο φίλος ή εχθρός και ο καθένας πρέπει να πάρει θέση εδώ ή εκεί. Υπό την πίεση των συνθηκών άνθρωποι ευρείας καλλιέργειας και λεπτού στοχασμού μετατρέπονται σε μουτζαχεντίν.

Ο Τόμας Μαν επικροτεί τον πρωσικό μιλιταρισμό στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο και ο Έζρα Πάουντ συντάσσεται με τον ιταλικό φασισμό στον δεύτερο. Υπάρχουν φυσικά και οι αναπόφευκτοι πόλεμοι για την κοινωνική δικαιοσύνη ή την εθνική απελευθέρωση. Και τότε ο επιτήδειος ουδέτερος ευλόγως στιγματίζεται.

Το θλιβερό όμως είναι πως ακόμα και όταν η σύρραξη αφορά τη λεία μεταξύ κρατικών συμμοριών, πολλοί αισθάνονται την ανάγκη να διαλέξουν την (κατά τη γνώμη τους) καλύτερη πλευρά. Και τούτη η ανάγκη γίνεται εκβιαστικώς επιτακτική για ακόμα περισσότερους στην περίπτωση που ένας δικτάτορας στα πρόθυρα της παραφροσύνης εξαπολύει την απειλή πυρηνικού πολέμου.