Ο πίθηκος και η εμπιστοσύνη στον άνθρωπο

Ο πίθηκος και η εμπιστοσύνη στον άνθρωπο

  • |

Θλίβεται κανείς μερικές φορές και αναθεματίζει την ώρα και τη στιγμή που ο άνθρωπος σηκώθηκε όρθιος και ξέφυγε από τον πίθηκο. Είναι τότε που επικρατεί η βία σε όλες της τις μορφές, από την ψυχολογική και λεκτική έως τις δολοφονίες συνανθρώπων και βεβαίως ώς την κορύφωσή της: τον πόλεμο και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Τα χάνει ο μέσος άνθρωπος βλέποντας τη φρίκη της πολεμικής μηχανής, μην μπορώντας να κατανοήσει πώς άνθρωποι προβαίνουν σε τόσο ανατριχιαστικές πράξεις, πόσο εύκολα υπακούν σε άνωθεν εντολές, χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να διαφωνήσουν ή να αρνηθούν. Ετσι και τολμήσει κάποιος να λιποτακτήσει, να πετάξει το όπλο του τέλος πάντων, τον έφαγε η μαρμάγκα – ποιες μανάδες που κλαίνε, ποιοι πατεράδες, που ούτε να βλαστημήσουν δεν μπορούν, ποια ειρήνη.

Γιώργος Σταματόπουλος

Αλλος βέβαια θα πει ότι υπάρχουν τα αγαθά της ειρήνης, για τα οποία αξίζει να ζει κανείς, εάν είναι τυχερός, και να τα απολαμβάνει, όσο αυτό είναι δυνατό. Δεν είναι εφικτό να απαριθμήσεις όλα αυτά τα αγαθά σε καιρό πολέμου και όταν μεγάλος πόνος έχει φωλιάσει στην ψυχή σου, αλλά να, τινά: οι τέσσερις εποχές του έτους, οι καρποί της γης και οι ατελείωτοι ορίζοντες, ο έρωτας-χορός-ποίηση-μουσική, ο Διόνυσος, οι φίλοι και οι παρέες, τα παιδιά και… Ως εδώ.

Εγραψε ο Ηράκλειτος ότι ο ωραιότερος από τους πιθήκους είναι άσχημος, αν συγκριθεί με τους ανθρώπους (Πιθήκων ο κάλλιστος αισχρός ανθρώπων γένει συμβάλλειν). Με αυτά που συμβαίνουν γύρω μας, αναρωτιέσαι μήπως εδώ έσφαλε ο μέγας φιλόσοφος, μήπως ανάποδα έπρεπε να τα πει [υπερβολή ασφαλώς, αλλά έτσι που καταντήσαμε…]. Ναι, ναι, υπερβολές, ο άνθρωπος δεν πρέπει να πάψει να πιστεύει στον άνθρωπο, στις [θετικές, υπέροχες και ανατατικές] δυνατότητές του, διαφορετικά οι επιτήδειοι θα του παίρνουν εύκολα τη ζωή μέσα από τα χέρια [ο λόγος εδώ για εκείνους που μπορούν και την κρατάνε στα χέρια τους ή στο σώμα τους ή στον νου τους ή στην ψυχή τους ή όπου θέλουν τέλος πάντων]. Χρειάζεται όμως τεράστια προσπάθεια για να επιτύχει κάτι τέτοιο, να μην πάψει δηλαδή να πιστεύει στο είδος άνθρωπος. Χρειάζεται επιπροσθέτως και κάποια συμφωνία μεταξύ των κοινοτήτων των ανθρώπων, κάποια ομοφωνία, ένα είδος συνομολόγησης για τη διατήρηση της έννοιας άνθρωπος· δεν είναι σίγουρο όμως ότι είμαστε ικανοί για μια τέτοιου εύρους και σθένους συμφωνία – γιατί οπωσδήποτε χρειάζεται σθένος.

Δεν γίνεται και διαφορετικά. Χωρίς αυτή τη συμφωνία πάει κατά διαόλου η ανθρωπότητα, σταματάει κάθε μορφής αντίσταση και δίδεται άπλετος χώρος στους επιτήδειους να ασκούν την παράλογη εξουσία τους. Από κάτι όμως πρέπει να ενισχύεται κάτι τέτοιο, από μια επικοινωνία, έστω και υπόγεια, διότι αν είναι τυφλή πίστη στον άνθρωπο και μόνο δεν γίνεται ενεργή η αντίσταση. Εάν δεν επιμείνει ο άνθρωπος στο θαύμα τού ότι είναι άνθρωπος, εάν δεν εμπιστευθεί τον εαυτό του σε συνάρτηση με τον διπλανό του, καλύτερα να κατισχύσει ο πίθηκος, ή η κατσαρίδα ή ξέρω γω ποιος άλλος ζων οργανισμός. Το μόνο που μπορούμε, κόντρα στους πολέμους, είναι η εμπιστοσύνη στον άνθρωπο.

.efsyn.gr