Γιατί Ουκρανία και Ρωσία είναι τόσο διαφορετικές;

Γιατί Ουκρανία και Ρωσία είναι τόσο διαφορετικές;

  • |
Το ζήτημα του ριζοσπαστικού εθνικισμού, οι οικονομικοί παράγοντες και οι ολιγχάρχες. Μένει να δούμε τη συνέχεια του δράματος, το οποίο δεν προδιαγράφεται αισιόδοξο.

Μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ, η Ουκρανία και η Ρωσία αρχικά ακολούθησαν παρόμοιους δρόμους: ξεπούλημα σε ολιγάρχες, διάλυση του κοινωνικού ιστού, απαξίωση του παραγωγικού δυναμικού. Οι δύο χώρες έχουν μακρά πολιτισμική σύνδεση (το Κίεβο είναι κοιτίδα των Ρως), τα ουκρανικά μόνο οριακά μπορούν να χαρακτηριστούν διακριτή γλώσσα και όχι ρώσικη διάλεκτος (όπως και τα λευκορωσικά, με τα οποία συγγενεύουν πολύ), σημαντικό κομμάτι του πληθυσμού μιλάει μόνο ρωσικά, τα οποία είναι και η μητρική γλώσσα του Ζελένσκι και όλοι οι Ουκρανοί τα καταλαβαίνουν. Γιατί οι δύο χώρες είναι τόσο διαφορετικές;

Μια πρώτη διαίρεση είναι φυσικά το ζήτημα του ριζοσπαστικού εθνικισμού και στις δύο χώρες, που ειδικά από την ουκρανική μεριά είναι ιδιαίτερα βίαιο με καθαρές φασιστικές συνδηλώσεις. Βέβαια, και στη Ρωσία υπάρχουν ριζοσπάστες εθνικιστές και φασιστικά ρεύματα. Το θέμα βέβαια, είναι ότι σε αυτή τη φάση οι Ρώσοι φασίστες είναι πλέον ενσωματωμένοι στο σύστημα, όπως συμβαίνει παντού κάτω από σχετικά ομαλές συνθήκες.

Ο επιθετικός εθνικισμός μπορεί να ενσωματώνεται στον λόγο της κυρίαρχης «κεντροδεξιάς» παράταξης, είτε αυτή είναι ο Όρμπαν, είτε ο Τραμπ, είτε ο Βορίδης και αύριο-μεθαύριο και ο Βελόπουλος. Έτσι λ.χ. και ο γνωστός Ρώσος ακροδεξιός θεωρητικός Αλεξάντερ Ντουγκίν, τη δεκαετία του 90 ήταν ανοιχτά εθνομπολσεβίκος αυτονομημένος από το σύστημα, αλλά όταν η κατάσταση κανονικοποιήθηκε κάπως, βρέθηκε στη δεξιά πτέρυγα του χώρου της κυβερνώντος κόμματος της Ενιαίας Ρωσίας. Το πρόβλημα προκύπτει ακριβώς σε «ανώμαλες» συνθήκες όπως της Ουκρανίας, όταν οι ναζί βρίσκουν ευκαιρία να αυτονομηθούν, κάτι που συνέβηκε κατά τη διάρκεια της κρίσης και στην Ελλάδα.

(Εδώ βέβαια υπάρχει μια πορεία αμοιβαίας προσέγγισης. Το καθεστώς Πούτιν για χρόνια έτεινε χείρα φιλίας στη Δύση. Άνοιξε με μεγάλες και ειλικρινείς προσπάθειες τον πετρελαϊκό τομέα για δυτικές επενδύσεις, έδωσε χώρο στους Αμερικανούς να κινηθούν στο Αφγανιστάν, μέχρι που τους επέτρεψε να χρησιμοποιούν τον εναέριο χώρο της Ρωσίας για τις επιχειρήσεις τους. Ζήτησε «μόνο» ότι ζητάει και η Κίνα, τον δικό της ζωτικό χώρο. Οι ΗΠΑ προφανώς δεν μπορούν να δεχτούν τέτοιους διακανονισμούς ειρηνικά: το ΝΑΤΟ έχει εντάξει 14 χώρες μετά την πτώση του Τείχους. Η Ρωσία ένιωθε σχετικά αδύναμη στην αρχή, μέχρι και την ένταξη των Βαλτικών Δημοκρατιών, αλλά πάτησε πόδι στην περίπτωση της Γεωργίας, όταν η εσωτερική ανασυγκρότηση στον οικονομικό και στρατιωτικό τομέα της επέτρεψε να επέμβει).

Όμως εκτός από τον εθνικισμό, υπάρχουν και σημαντικότεροι οικονομικοί παράγοντες. Η Ρωσία, και μεγαλύτερη είναι και πέρασε τις μεγάλες κρίσεις νωρίς. Την πολιτική κρίση την πέρασε με το πραξικόπημα του «Μαύρο Οκτώβρη» του 93 (όταν ο Γιέλτσιν βομβάρδισε το κοινοβούλιο) και την οικονομική κρίση την πέρασε το ’98· η δεύτερη ήταν μια κρίση που οφειλόταν εξ ολοκλήρου στις εντελώς καταστρεπτικές πολιτικές που ακολούθησε το γελτσινικό καθεστώς ύστερα από συμβουλές αμερικανικών συμβουλευτικών εταιριών και του ΔΝΤ που υπόσχονταν ό,τι συνήθως υπόσχονται αυτοί οι τυχάρπαστοι τύποι: ότι με λιγότερο κράτος και ιδιωτικοποιήσεις, θα γίνει εξυγίανση, θα έρθει ανάπτυξη, θα γίνουν επενδύσεις, ο κόσμος θα βρει δουλειά, νέες τεχνολογίες κ.ο.κ. Φυσικά, οι ιδιωτικοποιήσεις ήταν ένα πλιάτσικο των φίλων του Γιέλτσιν, που τους λέμε «ολιγάρχες» για να τους ξεχωρίζουμε από τους δυτικούς «επιχειρηματίες» (θα μπορούσε όμως να ισχύει και το αντίστροφο). Όσο για τα μέτρα που πρότειναν οι Αμερικανοί, εφαρμόστηκαν μία και έξω. Η εγχείρησις μεν επέτυχε, ο δε ασθενής απέθανε.

Δεν χρειάζεται να συνεχίσουμε, όσοι ζουν στην Ελλάδα ξέρουν πολύ καλά ότι πρόκειται για τις ίδιες πολιτικές που σταθερά εφαρμόζουν και οι δικοί μας κυβερνώντες με εμμονικό τρόπο· πολιτικές που παλιότερα δημιούργησαν την ανάγκη για να υποστούμε κι εμείς τη δική μας εγχείριση, αυτή του μνημονίου (η οποία δυστυχώς απέτυχε παταγωδώς και είναι βέβαιο ότι θα χρειαστούμε κι άλλη θεραπεία στο μέλλον), αλλά πιο πρόσφατα έφεραν και το ρεύμα εκεί που το έφεραν, προς όφελος των δικών μας αετονύχηδων ολιγαρχών φίλων του Μωυσή – συγνώμη, των σοβαρών Ελλήνων επιχειρηματιών του φυσικού αερίου, επιχειρηματιών που φέρνουν επενδύσεις, ανάπτυξη, δουλειές κοκ.

Η Ρώσικη Κρίση του ’98 θα μπορούσε εύκολα να είχε αποτραπεί ή μετριαστεί, αλλά επίτηδες οξύνθηκε από τη ηγεσία που, χωρίς ιδιαίτερη ανάγκη, εφάρμοσε μια ιδιαίτερα σκληρή λιτότητα. Τα άσχημα επακόλουθα, δηλαδή η κοινωνική αποσταθεροποίηση, ανάγκασαν την άρχουσα τάξη της χώρας να βρει έναν τρόπο κάπως να ισορροπήσει την χαώδη κατάσταση, ενώ ταυτόχρονα την απομάκρυναν από τον τυφλό φιλοατλαντισμό που την διέκριναν μέχρι τότε. Ξέρουμε σήμερα ότι ήδη πριν την κρίση, στις εκλογές του ’96 ήταν τέτοια η δυσθυμία των Ρώσων, που στις κάλπες δεν είχε κερδίσει ο Γιέλτσιν αλλά ο Ζιουγκάνοφ με το (κατ’ όνομα μόνον) Κομμουνιστικό Κόμμα Ρωσίας, γεγονός που τελευταία στιγμή μόνο πρόλαβαν οι αρμόδιες αρχές να το «διορθώσουν», προς μεγάλη ανακούφιση της Ουάσινγκτον. Από αυτήν την ανάγκη μιας συντηρητικής σταθεροποίησης, ξεπήδησε ο Πούτιν. Αυτός, έχοντας μια ιδιαίτερα συντηρητική πολιτική ατζέντα και μια μεγαλορώσικη εθνικιστική γραμμή, κατάφερε να ακολουθήσει μια σχετικά βοναπαρτιστική πολιτική, ρυθμίζοντας (ακόμα και δια της βίας όταν χρειάστηκε, όπως στην περίπτωση του Μιχαήλ Χοντορόφσκι, που η αυτοκρατορία του κρατικοποιήθηκε σε μια νύχτα και ο ίδιος έγινε παράνομος), τις χαώδεις σχέσεις των πλουτοκρατών αναμεταξύ τους και με το κράτος, φέρνοντας ένα είδος πολιτικής ειρήνης και οικονομικής ανάκαμψης στη χώρα. Το καθεστώς έχει στοιχεία αυταρχισμού, αλλά όταν αυτό το λένε οι Τόρηδες του Μπόρις Τζόνσον που θέλουν να περάσουν νομοσχέδιο που απαγορεύει όσες διαδηλώσεις προκαλούν θόρυβο από συνθήματα είναι κάπως γελοίο: Κατά τα φαινόμενα η ψήφιση του νομοσχεδίου καθυστερεί επειδή θα «δυσκολέψει διαδηλώσεις κατά της ρώσικης εισβολής»…

Τα περί δικτατορίας είναι αστεία: οι εκλογές είναι τόσο δημοκρατικές στη Ρωσία όσο και στη Δύση, όπου λ.χ. ένας πρόεδρος των ΗΠΑ μπορεί λόγω του συστήματος να εκλέγεται από την μειονότητα των ψηφοδελτίων. Οι κατηγορίες της λογοκρισίας, παρακολουθήσεων κλπ. είναι και αυτές για τα σκουπίδια. Η Ρωσία ολόκληρη έχει λιγότερες κάμερες ασφαλείας από το Λονδίνο. Με άλλα λόγια, το καθεστώς Πούτιν είναι μια σκληρή δεξιά συγκεντρωτική και αυταρχική κυβέρνηση που κανείς δεν την θέλει, με τον ίδιο περίπου τρόπο που κανείς δεν θέλει να ζει κάτω από σκληρές δεξιές αυταρχικές κυβερνήσεις. Το επιχείρημα ότι εμείς τις ψηφίζουμε δεν ισχύει: και οι Ρώσοι ψηφίζουν τον Πούτιν.

Και μάλιστα, με μεγάλα πραγματικά ποσοστά (αν και χαμηλή προσέλευση), γεγονός που εξηγείται από τη σταθερότητα που έφερε ο Πούτιν και με τη σειρά του εξηγεί και την απόλυτη ανυποληψία που έχουν στη Ρωσία όλες οι γελοίες μορφές που κατά καιρούς αναδεικνύουν τα δυτικά (κυρίως τα βρετανικά) μέσα ως φιλελεύθερους αντιπάλους του Κρεμλίνου και υποψήφιους σωτήρες της Ρωσίας: πρόκειται για μορφές τύπου Ζελένσκι, εξαρτήματα κάποιου ολιγάρχη, πολιτικά μηδενικά μιας χρήσης σαν αυτά που πάντα, συστηματικά επιλέγει η συλλογική Δύση όταν πιστεύει ότι έχει την ευκαιρία να κάνει μια πορτοκαλί επανάσταση. Δεν έχετε να σκεφτείτε παρά εκείνο το γλοιώδες καθαρματίδιο, τον Γουαϊδό.

(Άσχετο: Το εθνικό μας αιλουροειδές, ο Μωυσής, ακόμα σήμερα συνεχίζει να τον αναγνωρίζει ως ηγέτη της Βενεζουέλας, τη στιγμή που οι Αμερικάνοι τον έχουν πια πετάξει στον κάλαθο αχρήστων και συνεννοούνται πια με τον Μαδούρο

Ο Φτωχός Συγγενής

Η Ουκρανία δεν είχε την ίδια «τύχη» με τη Ρωσία. Ούτε παράδοση ισχυρής κεντρικής εξουσίας είχε (η εξουσία ήταν στη Μόσχα) ούτε απεμπόλησε αρχικά το κοινοβούλιο, που στη Ρωσία, από το πραξικόπημα του ’93 και μετά είναι διακοσμητικό στοιχείο. Σε συνθήκες πρωταρχικής συσσώρευσης, όπως αυτή της μετάβασης στον καπιταλισμό, η διατήρηση του κοινοβουλίου αποδείχτηκε τελικά πρόβλημα, γιατί στην χώρα δεν υπήρχε σταθερός κεντρικός πολιτικός πόλος που να μπορεί να δρα ως ισορροπιστής. Στη Ρωσία το ρόλο αυτού του πόλου τον έπαιξε η αυταρχική προεδρία, στην Ουκρανία όμως η προεδρία περιοριζόταν από την Βουλή, που ήταν όμως εξ αρχής τόσο μοιρασμένη όσο και η ίδια η χώρα. Η Βουλή γρήγορα μετατράπηκε σε χώρο παζαριών μεταξύ ρωσόφωνης Ανατολής και ουκρανόφωνης Δύσης από τη μία και ταυτόχρονα πεδίο σκληρής αντιπαράθεσης διαφόρων ομάδων συμφερόντων και μαφιών που άρπαζαν κομμάτια κρατικής περιουσίας και τσακώνονταν για το μοίρασμα της λείας. Σε τέτοιες περιπτώσεις δεν υπάρχει τρόπος συμβιβασμού, η πολιτική σκηνή έφτανε σε διαρκή αδιέξοδα και αντιθέσεις που ήταν αδύνατο να συμβιβαστούν παρά μόνο δια της βίας, γεγονός που αποτέλεσε το έναυσμα δημιουργίας ιδιωτικών στρατών από τους ολιγάρχες. Οι πυρήνες των πρώτων ναζιστικών συμμοριών είχαν φτιαχτεί.

Στο αρχικό δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία το ’91, οι Ουκρανοί είχαν ψηφίσει κατά 90% υπέρ της ανεξαρτησίας, περιμένοντας ότι η μεγάλη αγροτική παραγωγή μαζί με την σημαντική βιομηχανική βάση στα ανατολικά, θα επέτρεπαν στη χώρα να πάει καλύτερα από τη Ρωσία· φρούδες οι ελπίδες τους. Η βιομηχανική βάση ξεπουλήθηκε και απαξιώθηκε, ειδικά σε τομείς υψηλής σχετικά τεχνολογίας, όπως αεροναυπηγική και στρατιωτικές τεχνολογίες. Ορισμένοι πυρήνες «αριστείας», όπως λέμε στην πολιτισμένη Δύση, περέμειναν, π.χ. εργαστήρια βιοτεχνολογίας για πολεμικούς σκοπούς, τα οποία τα χρηματοδότησε το ΝΑΤΟσύμφωνα με τα λεγόμενα της γνωστής μας Βικτόρια Νούλαντ. Αλλά αυτά είναι η εξαίρεση. Η αεροναυπηγική και διαστημική τεχνολογία για παράδειγμα απαξιώθηκαν σε μεγάλο βαθμό, ειδικά η δεύτερη. Αυτό με τη σειρά του αποτέλεσε και έναν βασικό λόγο για την εξέγερση των ρωσόφωνων στις ανατολικές επαρχίες, οι οποίες ήταν και οι πιο βιομηχανοποιημένες. Αλλά και η αγροτική παραγωγή διαλύθηκε λόγω της ευρείας ιδιωτικοποίησης αρχικά και του εξαγωγικού προσανατολισμού μετά, γεγονός που αυξάνει το κόστος των τροφίμων για τους ντόπιους. Τα εισοδήματα κατάρρευσαν. Το κατά κεφαλήν εισόδημα του 2021 έφτασε να είναι λιγότερο από το μισό του ρωσικού. Οι Ουκρανοί είναι κάτω ακόμα και από τη Λευκορωσία.

Αλλά τα πράγματα έμελλε να χειροτερέψουν ακόμα περισσότερο μετά από το πραξικόπημα-πορτοκαλί επανάσταση του 2014, που τόσο πολύ η Δυτική προπαγάνδα το πέρασε ως επανάσταση και ελπίδα των λαών. Προφανώς και υπήρχαν σε αυτό το κίνημα και αυθεντικά λαϊκά στοιχεία που διαμαρτύρονταν κατά μιας κατάστασης που είχε γίνει αβίωτη για μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού. Οι πραγματικοί νικητές, όμως, ήταν οι ολιγάρχες και οι ναζιστικές συμμορίες που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στο πραξικόπημα και που βασικά νομιμοποιήθηκαν και ενσωματώθηκαν στον στρατό οξύνοντας τα προβλήματα, κάτι που η Δύση, που τώρα λέει ότι πρόβλημα δεν υπάρχει, το ήξερε από παλιά (το λινκ λ.χ. είναι άρθρο του 2018). Και όταν λέμε Δύση, εννοούμε τις ΗΠΑ που έκαναν και κάνουν κουμάντο στη χώρα και που χρηματοδότησαν δύο πορτοκαλί επαναστάσεις (το 2004 και το 2014). Ας μην ξεχνάμε επίσης τα προσωπικά οφέλη μερικών Αμερικάνων, όπως ο υιός Μπάιντεν ο οποίος προσλήφθηκε ως «σύμβουλος» σε ουκρανική εταιρία πετρελαίων. Υπάρχει μάλιστα και μια ολόκληρη θεωρία συνωμοσίας που ισχυρίζεται ότι οι Αμερικάνοι απέλυσαν έναν Ουκρανό εισαγγελέα που ήθελε να διερευνήσει σκοτεινές πτυχές της υπόθεσης. Η σχετική σελίδα της Wikipedia ισχυρίζεται ότι ολόκληρη η θεωρία είναι «φυτεμένη» από τις μυστικές υπηρεσίες των Ρώσων σε συνεργασία με τον Τραμπ. Ας αφήσουμε στην άκρη το γεγονός ότι αυτή η περιβόητη συνεργασία είναι η ίδια μια τεράστια και ανόητα κατασκευασμένη από το κόμμα του Μπάιντεν θεωρία συνωμοσίας. Ο καλοπροαίρετος αναγνώστης του άρθρου της Wikipedia δεν μπορεί παρά να νιώσει κάποιες αμφιβολίες για το αφήγημα αυτό διαβάζοντας την ίδια τη σελίδα. Εξάλλου το γεγονός που δεν αμφισβητείται από κανέναν είναι η ίδια η λήψη μισθού του Μπάιντεν τζούνιορ από Ουκρανούς την περίοδο που ο μπαμπάς ήταν αντιπρόεδρος. Αυτό από μόνο του θα έφτανε…

Όσο για τους Ευρωπαίους, όπως, πολύ σωστά, είχε πει και η τότε απεσταλμένη του Ομπάμα στο Κίεβο (και νυν υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ), Βικτόρια Νούλαντ: «Fuck the EU!». Οι Ευρωπαίοι, αδύναμοι και πολυδιασπασμένοι (ευτυχώς…) δεν είναι σε θέση να παίξουν παιχνίδι αυτόνομης ιμπεριαλιστικής δύναμης, κάνοντας (δυστυχώς…) ό,τι τους πει η μεγάλη δυτική αδελφή, οι ΗΠΑ.

Τώρα, παρά τη σημαντικότατη επίδραση των συμμοριών, η χώρα δεν έγινε ξαφνικά χιτλερική Γερμανία, όπως υποστηρίζει η ρώσικη προπαγάνδα: τα καθαυτό ναζιστικά κόμματα δεν έχουν αξιόλογα ποσοστά στις εκλογές (γύρω στο 2 με 3%), όμως η εθνικιστική ατζέντα διαπερνά πολύ ευρύτερους χώρους. Στην Ουγγαρία το καθαυτό φασιστικό Jobbik που είχε φτάσει να διεκδικεί κυβέρνηση, έχασε το εκλογικό του ακροατήριο από την άνοδο του Όρμπαν, που είναι «απλώς» δεξιός. To Jobbik έμαθε ότι είναι διαφορετικά πράγματα η επιτυχία στο στρατιωτικό κομμάτι και η επιτυχία στο εκλογικό-πολιτικό. Επίσης, η έλλειψη υποστήριξης ενός πολιτικού χώρου από τον πληθυσμό δεν σημαίνει καθόλου ότι ο χώρος δεν έχει σημαντική επιρροή στα πράγματα: αν ήταν έτσι, δεν θα υπήρχαν δικτατορίες…

Στην Ουκρανία τα ναζιστικά τάγματα αυτά είναι η πραγματική αστυνομία που κάνει τις βρώμικες δουλειές των πλουτοκρατών. Από τη στιγμή που απόκτησαν πραγματική στρατιωτική δύναμη, απόκτησαν και έναν ορισμένο βαθμό αυτονομίας. Αν η Χρυσή Αυγή είχε στρατό με βαρύ οπλισμό, δεν θα χρειαζόταν τις εκλογές για να ελέγχει σε σημαντικό βαθμό τις εξελίξεις – ακριβώς το αντίθετο, τις δουλειές της θα είχε άλλους τρόπους να τις κάνει. Επίσης, με εκλογές ή χωρίς, όποιος έχει κανονικό στρατό με όπλα, σε δικαστήριο κατηγορούμενος δεν μπαίνει. Οι εκλογές για τους ναζί είναι μόνο δευτερεύουσα μέθοδος πάλης, πρωτεύουσα είναι η εδαφική εξάπλωση με χρήση βίας. Οι ναζιστικές συμμορίες ενσωματώθηκαν στην ουκρανικό Εθνοφυλακή και απέκτησαν εξοπλισμό, χρηματοδότηση και υποστήριξη από το κράτος, ενώ τους επιτράπηκε να έχουν ευρείες εδαφικές βάσεις στις πόλεις, ειδικά στην Ανατολή, απ’ όπου μπορούν να διεξάγουν εθνικιστικό πόλεμο κατά των μισητών ρωσόφωνων συμπολιτών τους που είχαν αυτονομηθεί. Αυτό δείχνει την επέκταση της επιρροής τους στο πολιτικό-στρατιωτικό σύστημα, ενδεχομένως μάλιστα ενάντια στη λαϊκή βούληση.

Όμως σε συνθήκες διαρκούς πολιτικής και οικονομικής κρίσης του διεφθαρμένου καθεστώτος τα λαϊκά στρώματα διακρίνονται από έλλειψη πυξίδας και πίστης στο σύστημα, κάτι που φαίνεται από την πολιτική ευμεταβλητότητα. Όλοι οι προηγούμενοι σωτήρες της χώρας, εκλεκτοί κάθε φορά όποιων ολιγαρχών έκαναν κουμάντο, ψηφίζονταν για να πραγματοποιήσουν μεγάλες, αόριστα διατυπωμένες υποσχέσεις, αλλά γρήγορα βούλιαζαν στο λαϊκό μίσος, όταν έκαναν τα αντίθετα. Αλλά η έλλειψη οποιασδήποτε αισιοδοξίας και η κοινωνική απόγνωση φαίνεται και από τους δημογραφικούς δείκτες. Κατά τη δεκαετία του ’90 όλες οι χώρες της πρώην σοβιετικής Κοινοπολιτείας είχαν χαμηλότατη γεννητικότητα και μεγάλα ποσοστά μετανάστευσης. Τα πράγματα λίγο βελτιώθηκαν στις περισσότερες περιοχές και ειδικά στη Ρωσία τη δεκαετία του 2000. Και η Ουκρανία από το 2007 και μετά είδε μια μικρή αύξηση του πληθυσμού και σχετική βελτίωση των οικονομικών δεικτών. Το 2014 με την πορτοκαλί εξέγερση που, σύμφωνα με τη δυτική προπαγάνδα, ήταν «λαϊκή επανάσταση» που «χάρισε ελπίδα» κλπ. κλπ., η δειλή αυτή τάση ανόδου αντιστράφηκε βίαια και η Ουκρανία ήταν, μέχρι την ρωσική εισβολή, μια από τις χώρες του κόσμου με τα χαμηλότερα ποσοστά γεννητικότητας, γύρω στο ένα παιδί ανά γυναίκα. Το διάστημα Ιανουαρίου-Νοεμβρίου 2021 υπήρξαν 400000 περισσότεροι θάνατοι από γεννήσεις στη χώρα. Ο πληθυσμός μειώνεται διαρκώς και από τη συνεχιζόμενη όλα αυτά τα χρόνια μετανάστευση, τόσο προς τη Δύση όσο και προς τη Ρωσία.

Το πολιτικό σκηνικό δεν βοηθάει την κατάσταση. Το 2019 στις εκλογές μεταξύ καταλλήλως επιλεγμένων υποψηφίων, ο «ήρωας» των δυτικών μέσων Βολοντίμιρ Ζελένσκι αφού πέρασε στον δεύτερο γύρο με αντίπαλο τον Ποροσένκο, δεν είχε πρόβλημα να εκλεγεί με μεγάλη διαφορά: όποιος κι αν ήταν αντίπαλος του Ποροσένκο θα κέρδιζε. Πόσο μάλλον που τον Ζελένκσι τον ψήφισαν με προθυμία οι ρωσόφωνοι, επειδή είχε υποσχεθεί προεκλογικά να τα «βρει» κάπως με τη Ρωσία εφαρμόζοντας τις Συμφωνίες του Μινσκ, μήπως και σταθεροποιηθεί λίγο η κατάσταση. Γρήγορα τα γύρισε, άρχισε να προκαλεί τους Ρώσους και κατάφερε μάλιστα να αποτελεί άλλοθι για τις ακροδεξιές συμμορίες: «Μα τι ναζί να έχει μια χώρα με Εβραίο πρόεδρο;» Μια χαρά ναζί μπορεί να έχει, αρκεί να υπάρχει κάποιος πρόθυμος να πληρώσει για το δικό του τάγμα εφόδου, που να μπορεί να το χρησιμοποιήσει στις «επιθετικές εξαγορές» αντίπαλων εταιριών α λα Ουκρανικά.

Το κόλπο είναι γνωστό από την μεσοπολεμική Γερμανία. Όλοι (κόμματα ή επιχειρήσεις) είχαν ένα τάγμα Freikorps στη διάθεσή τους (ακόμα και οι Σοσιαλδημοκράτες). Δεν ήταν αυτό ανακάλυψη των ναζί. Στην Ουκρανία ο «κάποιος» που χρηματοδοτεί το τάγμα Αζόφ (την πιο γνωστή ναζιστική οργάνωση) είναι ένας εβραϊκής καταγωγής ολιγάρχης, ο Ίχορ Κολομόισκι, ο ίδιος που έκανε τον Ζελένσκι πρόεδρο. Σύμφωνα με το άρθρο της Britannica: «Με την oυκρανική οικονομία σε ύφεση και τα ποσοστά του Ποροσένκο [του τότε προέδρου] σε μονοψήφια νούμερα, φαινόταν ότι οι εκλογές του 2019 θα ήταν επανάληψη του 2014, και ο εν ενεργεία πρόεδρος θα αντιμετώπιζε την βετεράνο των πορτοκαλί επαναστάσεων, Γιούλια Τιμοσένκο [η οποία όμως επίσης ήταν εντελώς ανυπόληπτη]. Αντί για αυτό, εμφανίστηκαν πάνω από τριάντα υποψήφιοι και ο Ζελένσκι ήταν ένα από τα φαβορί, ήδη από τη πρώτη στιγμή της ξαφνικής ανακοίνωσης της υποψηφιότητάς του. Η ανακοίνωση έγινε από το κανάλι «1+1» [που πρόβαλε τη δημοφιλή σειρά με πρωταγωνιστή τον Ζελένσκι] στις 31 Δεκεμβρίου 2018, λίγο πριν το πρωτοχρονιάτικο μήνυμα του Ποροσένκο. Η προκλητική κίνηση γέννησε ερωτήματα για την ανάμιξη του ιδιοκτήτη του καναλιού, του Κολομόισκι, στην προεκλογική εκστρατεία του Ζελένσκι. Ο Κολομόισκι, μέχρι πρότινος υποστηρικτής του Ποροσένκο, ζούσε σε αυτοεξορία [στο Ισραήλ, του οποίου την υπηκοότητα έχει, μαζί με την ουκρανική και την κυπριακή] από το 2017, όταν ο Ποροσένκο εθνικοποίησε την Privatbank, της οποίας ο Κολομόισκι ήταν συνιδρυτής. Ο Κολομόισκι είχε κατηγορηθεί ότι είχε κλέψει δισεκατομμύρια από την τράπεζα, που ήταν ο μεγαλύτερος δανειστής της Ουκρανίας, και η oυκρανική κυβέρνηση υποχρεώθηκε να την χρηματοδοτήσει με πάνω από 5.6 δις δολάρια, προκειμένου να συνεχίσει να λειτουργεί η «πολύ μεγάλη για να κλείσει» επιχείρηση».

Προφανώς οι κατηγορίες κατά του Κολομόισκι έχουν πλέον ξεχαστεί, αλλά εδώ θα ήταν χρήσιμη η σύγκριση με τον Χοντορόφσκι στη Ρωσία, που αναφέρθηκε πιο πριν. Η δική του υπόθεση έληξε σε μια νύχτα, οι επιχειρήσεις του κρατικοποιήθηκαν άμεσα, παρά τις ακατανόητες κραυγές των Δυτικών μέσων περί ανελευθερίας κλπ. Το γεγονός ότι ο ίδιος ο Χοντορόφσκι βρήκε μετά την αποφυλάκισή του καταφύγιο στην Ελβετία είναι ενδεικτικό. Στη Δύση προσέχουμε πολύ να μην παραβιάσουμε τις ελευθερίες των ολιγαρχών μας, εκτός και αν το παρακάνουν. Όπως και αν έχει, μετά την περίπτωση Χοντορόφσκι, η συνεργασία των ολιγαρχών με το κράτος στη Ρωσία είναι, αντίθετα με την Ουκρανία, υποδειγματική. Λίγο καλύτερη από τη συνεργασία των δικών μας ολιγαρχών με το ελληνικό κράτος, τόσο καλή.

Όπως και αν έχει, η Ουκρανία, ήδη πριν την εισβολή, ήταν σε άθλια κατάσταση. Για ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού, ειδικά προφανώς των πιο δυναμικών τμημάτων, η μετανάστευση ήταν η καλύτερη πιθανή διέξοδος. Η ελεύθερη βίζα της Ε.Ε. για τους πρόσφυγες της Ουκρανίας σήμερα, σημαίνει ότι πάμπολλες Ουκρανές (και μαζί τους και Ουκρανοί, κάτι που τυπικά δεν επιτρέπεται, γιατί έχει κηρυχτεί αναγκαστική επιστράτευση) βρίσκουν την ευκαιρία για νόμιμη μετανάστευση κυρίως στην Πολωνία, φεύγοντας από μια χώρα που η ρώσικη εισβολή της έσβησε όποια ψήγματα ελπίδας και αισιοδοξίας της είχαν απομείνει. Η ειρωνεία είναι αρκετοί Ουκρανοί δεν θα γίνουν πρόσφυγες, είτε επειδή οι Ρώσοι σχεδιάζουν ανθρωπιστικούς διαδρόμους που οδηγούν στη Ρωσία (και αρκετοί Ουκρανοί θα αρνηθούν να πάνε εκεί), ή επειδή εκεί που οι ναζί έχουν δυνάμεις, απαγορεύουν στους κατοίκους να φύγουν.

Μένει να δούμε τη συνέχεια του δράματος, το οποίο δεν προδιαγράφεται αισιόδοξο. Ο ουκρανικός λαός έχει την ατυχία η Δύση να είναι διατεθειμένη να πολεμήσει για αυτόν μέχρι τελευταίας ρανίδος του αίματός του.

kosmodromio.gr