Ο πόλεμος στην Ουκρανία, το ΝΑΤΟ και οι προοπτικές\\του Αντώνη Νταβανέλου

Ο πόλεμος στην Ουκρανία, το ΝΑΤΟ και οι προοπτικές\\του Αντώνη Νταβανέλου

  • |

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία βρίσκεται σε ένα επικίνδυνο βάλτωμα, που μοιάζει με την προσωρινή νηνεμία πριν το ξέσπασμα μιας καταιγίδας. Είναι σαφές ότι όλες οι πλευρές ζυγίζουν τα υπέρ και τα κατά μπροστά σε κρίσιμες αποφάσεις, που αφορούν την κλιμάκωση, αλλά και τον κίνδυνο επέκτασης του πολέμου.

Η Ρωσία του Πού­τιν, όπως συχνά συμ­βαί­νει σε πο­λέ­μους, υπο­τί­μη­σε το πο­λι­τι­κό στοι­χείο, θε­ω­ρώ­ντας ότι η αναμ­φι­σβή­τη­τη στρα­τιω­τι­κή υπε­ρο­πλία θα της επέ­τρε­πε μια γρή­γο­ρη και σαφή νίκη, που δεν θα άφηνε χρο­νι­κά πε­ρι­θώ­ρια στους δυ­τι­κούς ιμπε­ρια­λι­στές για να αντι­δρά­σουν απο­τε­λε­σμα­τι­κά.

Υπο­τί­μη­σε το γε­γο­νός, που στους 3 μήνες του πο­λέ­μου απο­δεί­χθη­κε ως αναμ­φι­σβή­τη­το, ότι η με­γά­λη πλειο­ψη­φία του ου­κρα­νι­κού λαού θε­ω­ρεί την ανε­ξαρ­τη­σία της Ου­κρα­νί­ας απέ­να­ντι στη Ρωσία ως αξία για την οποία δέ­χε­ται να αγω­νι­στεί και μά­λι­στα σκλη­ρά. Η κυ­βέρ­νη­ση Ζε­λέν­σκι δεν κα­τέρ­ρευ­σε όταν τα ρω­σι­κά τανκς έφτα­σαν λίγα χι­λιό­με­τρα από το Κίεβο, οι Ου­κρα­νοί είχαν την επι­λο­γή της αι­μα­τη­ρής άμυ­νας μέσα στις πό­λεις τους, το ΝΑΤΟ απέ­κτη­σε τα ανα­γκαία χρο­νι­κά πε­ρι­θώ­ρια για να «τα­κτο­ποι­ή­σει» τις εσω­τε­ρι­κές αντι­φά­σεις του και να ορ­γα­νώ­σει μα­ζι­κές απο­στο­λές σύγ­χρο­νων δυ­τι­κών όπλων προς τον ου­κρα­νι­κό στρα­τό. Ακόμα και στο πεδίο των μαχών, ο συ­σχε­τι­σμός δύ­να­μης άλ­λα­ξε, σε σύ­γκρι­ση με αυτά που προ­ϋ­πο­λό­γι­ζε η «ει­δι­κή στρα­τιω­τι­κή επι­χεί­ρη­ση» που εξα­πέ­λυ­σε ο Πού­τιν στις 24 Φε­βρουα­ρί­ου. Μετά από 3 μήνες ανε­λέ­η­του πο­λέ­μου, ο ρω­σι­κός στρα­τός –ένας από τους ισχυ­ρό­τε­ρους στον κόσμο– δεν έχει κα­τορ­θώ­σει να κα­το­χυ­ρώ­σει τα σαφή κέρδη που θα επέ­τρε­παν στον Πού­τιν να δη­λώ­σει μια «ικα­νο­ποι­η­τι­κή νίκη» και να ανα­ζη­τή­σεις τις συ­νέ­χειες μέσω δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων με τους ευ­ρω­α­τλα­ντι­στές.

Ου­κρα­νι­κή αυ­το­διά­θε­ση

Σε αυτήν την αρ­χι­κή φάση των μαχών ανα­δεί­χθη­κε μια πρώτη και βα­σι­κή πτυχή αυτού του πο­λέ­μου: η ρω­σι­κή ει­σβο­λή είναι μια επι­θε­τι­κή-ιμπε­ρια­λι­στι­κή από­πει­ρα επι­βο­λής, σε βάρος ενός ασθε­νέ­στε­ρου αλλά απο­φα­σι­σμέ­νου να αντι­στα­θεί γει­το­νι­κού λαού. Η Αρι­στε­ρά διε­θνώς, όφει­λε και οφεί­λει να κα­ταγ­γεί­λει χωρίς επι­φυ­λά­ξεις και δι­σταγ­μούς την ει­σβο­λή, να απαι­τή­σει την άμεση απο­χώ­ρη­ση του ρω­σι­κού στρα­τού από το ου­κρα­νι­κό έδα­φος, να ανα­γνω­ρί­σει στον ου­κρα­νι­κό λαό το δι­καί­ω­μα της αυ­το­διά­θε­σης, τη δυ­να­τό­τη­τα να απο­φα­σί­σει ο ίδιος ανε­μπό­δι­στα για το μέλ­λον του. Η συ­ντρι­βή της ου­κρα­νι­κής εθνι­κι­στι­κής ακρο­δε­ξιάς (που είναι ισχυ­ρή όχι μόνο στην Ου­κρα­νία, αλλά και στη Ρωσία και αλλού…), αλλά και η δια­μόρ­φω­ση μιας δη­μο­κρα­τι­κής λύσης στα ζη­τή­μα­τα κα­τα­πί­ε­σης των ρω­σό­φω­νων μειο­νο­τή­των στην ανα­το­λι­κή Ου­κρα­νία, δεν είναι ζη­τή­μα­τα/κα­θή­κο­ντα που μπο­ρούν να επι­λυ­θούν με αυ­θε­ντι­κό και αν­θε­κτι­κό τρόπο υπό την απει­λή των όπλων ενός ει­σβο­λέα. Οι (μειο­ψη­φι­κές, αλλά υπαρ­κτές) δυ­νά­μεις της Αρι­στε­ράς που μά­ση­σαν τα λόγια τους μπρο­στά στη ρω­σι­κή ει­σβο­λή και –χει­ρό­τε­ρα!– όσοι/ες προ­σπά­θη­σαν να την δι­καιο­λο­γή­σουν προ­βάλ­λο­ντας αλ­λο­πρό­σαλ­λα «γε­ω­πο­λι­τι­κά» σκε­πτι­κά, πήραν/παίρ­νουν έναν επι­κίν­δυ­νο δρόμο πρόσ­δε­σης στην ουρά ενός «πει­να­σμέ­νου» ιμπε­ρια­λι­στι­κού πόλου, στη σύ­γκρου­σή του με το συ­να­σπι­σμό των «χορ­τά­των» ιμπε­ρια­λι­στών του ΝΑΤΟ.

Σε αυτή την εφη­με­ρί­δα, θε­ω­ρού­με ότι έχου­με κα­λύ­ψει αυτά τα κα­θή­κο­ντα, με τις θέ­σεις που πή­ρα­με αμέ­σως μετά τη ρω­σι­κή ει­σβο­λή στην Ου­κρα­νία.

Όμως, στη σύγ­χρο­νη εποχή –δη­λα­δή στην εποχή του ιμπε­ρια­λι­σμού, του «ανώ­τα­του στά­διου ανά­πτυ­ξης του κα­πι­τα­λι­σμού»– οι με­γά­λες πο­λε­μι­κές συ­γκρού­σεις σπα­νί­ως κα­θο­ρί­ζο­νται από μία και μόνο πτυχή.

Εν­δοϊ­μπε­ρια­λι­στι­κή αντι­πα­ρά­θε­ση

Η πα­ρέμ­βα­ση του ΝΑΤΟ στο εσω­τε­ρι­κό της Ου­κρα­νί­ας έχει πάρει τόσο ση­μα­ντι­κές δια­στά­σεις που δεν είναι δυ­να­τόν να υπο­τι­μά­ται. Οι ΗΠΑ έχουν πλέον δια­θέ­σει στα εξο­πλι­στι­κά προ­γράμ­μα­τα προς τον ου­κρα­νι­κό στρα­τό κον­δύ­λια που αθροι­στι­κά προ­σεγ­γί­ζουν τα 100 δισ. δο­λά­ρια. Ξε­περ­νούν δη­λα­δή το άθροι­σμα των πόρων που η κυ­βέρ­νη­ση Μπάι­ντεν δια­θέ­τει για την πε­ρί­θαλ­ψη, την εκ­παί­δευ­ση, την κοι­νω­νι­κή προ­στα­σία στο εσω­τε­ρι­κό των ΗΠΑ. Στις απο­στο­λές όλο και πιο «εξε­λιγ­μέ­νων» (δη­λα­δή κα­τα­στρε­πτι­κών) πυ­ραυ­λι­κών συ­στη­μά­των, η προ­σπά­θεια να δια­κρί­νει κα­νείς με­τα­ξύ «αμυ­ντι­κών» και «επι­θε­τι­κών» όπλων, είναι απλώς γε­λοία. Στην κλι­μά­κω­ση των να­τοϊ­κών εξο­πλι­σμών προς τις ου­κρα­νι­κές δυ­νά­μεις, ο Πού­τιν βρί­σκει το άλ­λο­θι για να κλι­μα­κώ­σει τα ρω­σι­κά όπλα που εμπλέ­κο­νται ήδη στην ει­σβο­λή στην Ου­κρα­νία, ρί­χνο­ντας βα­ρύ­τε­ρες και πολύ πιο κα­τα­στρε­πτι­κές απει­λές προς τους Ου­κρα­νούς και αφή­νο­ντας Ρώ­σους επι­σή­μως να επα­να­λαμ­βά­νουν τις απει­λές για χρήση πυ­ρη­νι­κών όπλων. Για άλλη μια φορά στην ιστο­ρία βρι­σκό­μα­στε μπρο­στά στην από­δει­ξη ότι η κλι­μά­κω­ση των εξο­πλι­σμών οδη­γεί στην κλι­μά­κω­ση του πο­λέ­μου.

Ο κίν­δυ­νος της κλι­μά­κω­σης πάντα συν­δέ­ε­ται με τον κίν­δυ­νο της επέ­κτα­σης. Τα ρω­σι­κά χτυ­πή­μα­τα σε γραμ­μές με­τα­φο­ράς να­τοϊ­κών όπλων στο εσω­τε­ρι­κό της Ου­κρα­νί­ας, αν επε­κτα­θούν σε χτυ­πή­μα­τα πχ στο πο­λω­νι­κό έδα­φος μπο­ρούν να δώ­σουν τη «σπίθα» για την πο­λε­μι­κή ανά­φλε­ξη σε μια ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή, με ανυ­πο­λό­γι­στες διε­θνείς συ­νέ­πειες. Εμπλέ­κο­ντας χώρες του ανα­πτυγ­μέ­νου κα­πι­τα­λι­σμού, που δια­θέ­τουν στρα­τούς με με­γά­λες κα­τα­στρε­πτι­κές δυ­νά­μεις, η ρω­σι­κή ει­σβο­λή στην Ου­κρα­νία μπο­ρεί να εξε­λι­χθεί σε ένα μεί­ζο­να πό­λε­μο στο κέ­ντρο της Ευ­ρώ­πης, φέρ­νο­ντας τον πλα­νή­τη πιο κοντά στον εφιάλ­τη ενός Τρί­του Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου.

Στην αρχή της ει­σβο­λής, ο Πού­τιν έθετε ως στόχο την «ανά­σχε­ση» του ΝΑΤΟ, μετά τα χρό­νια της διεύ­ρυν­σής του προς την Ανα­το­λι­κή Ευ­ρώ­πη. Τρεις μήνες μετά, το ΝΑΤΟ –που ένα μόλις χρόνο πριν χα­ρα­κτη­ρι­ζό­ταν από τον Μα­κρόν ως «κλι­νι­κά νεκρό»– έχει επα­να­συ­σπει­ρω­θεί. Η Σου­η­δία και η Φιν­λαν­δία, οι χώρες που έζη­σαν όλη την πε­ρί­ο­δο του Ψυ­χρού Πο­λέ­μου ως «ου­δέ­τε­ρες», κα­τέ­θε­σαν επι­σή­μως την αί­τη­ση έντα­ξής τους στην ευ­ρω­α­τλα­ντι­κή συμ­μα­χία. Θα είναι μια αντι­δρα­στι­κή, προ­κλη­τι­κή και επι­κίν­δυ­νη εξέ­λι­ξη. Προς το παρόν όλες οι πλευ­ρές δεί­χνουν να προ­σα­να­το­λί­ζο­νται σε ένα «ήπιο» σε­νά­ριο. Η Φιν­λαν­δία και η Σου­η­δία δη­λώ­νουν ότι η έντα­ξή τους στο ΝΑΤΟ δεν θα συ­νο­δευ­τεί με ανά­πτυ­ξη στρα­τιω­τι­κών βά­σε­ων και «στρα­τη­γι­κών» ευ­ρω­α­τλα­ντι­κών όπλων στο έδα­φός τους. Ο Πού­τιν και ο Λα­βρόφ αντα­πα­ντούν ότι, υπό αυτές τις 2 προ­ϋ­πο­θέ­σεις, δεν θα θε­ω­ρή­σουν αυτή τη «διεύ­ρυν­ση» ως απει­λή για την ασφά­λεια της Ρω­σί­ας. Όμως ζώ­ντας σε μια χώρα με μακρά πικρή πείρα για το τι ση­μαί­νει έντα­ξη στο ΝΑΤΟ, γνω­ρί­ζου­με ότι κρί­σι­μες απο­φά­σεις ενί­ο­τε επι­βάλ­λο­νται από τις πραγ­μα­τι­κές ηγε­σί­ες του ευ­ρω­α­τλα­ντι­κού στρα­το­πέ­δου και ότι καμιά εμπι­στο­σύ­νη στις αρ­χι­κές δε­σμεύ­σεις τους δεν είναι δι­καιο­λο­γη­μέ­νη. Με την έντα­ξη της Σου­η­δί­ας και της Φιν­λαν­δί­ας, το ΝΑΤΟ έρ­χε­ται σε άμεση επαφή με τα ρω­σι­κά σύ­νο­ρα, και αυτό από μόνο του συ­νι­στά ιδιαί­τε­ρα επι­κίν­δυ­νη εξέ­λι­ξη.

Αυτή η βαθιά εμπλο­κή του ΝΑΤΟ θα απο­δει­χθεί κρί­σι­μη και στο πεδίο των δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων για το μέλ­λον της Ου­κρα­νί­ας. Εάν και όταν φτά­σει η ώρα της απο­φα­σι­στι­κής δια­πραγ­μά­τευ­σης, είναι σαφές ότι αυτή θα διε­ξα­χθεί κυ­ρί­ως με­τα­ξύ της Ρω­σί­ας και της ευ­ρω­α­τλα­ντι­κής ηγε­σί­ας. Και η ιστο­ρία των σχέ­σε­ων με­τα­ξύ των Με­γά­λων Δυ­νά­με­ων απο­δει­κνύ­ει ότι είναι πι­θα­νό­τα­το να επι­φυ­λά­ξουν πι­κρές λύ­σεις στον ου­κρα­νι­κό λαό.

Ασφα­λώς θα ήταν λάθος να κα­τα­νο­ού­με το ευ­ρω­α­τλα­ντι­κό στρα­τό­πε­δο ως από­λυ­τα ομο­γε­νο­ποι­η­μέ­νο. Οι δια­φο­ρε­τι­κές επι­πτώ­σεις της ενερ­γεια­κής κρί­σης πάνω στις ευ­ρω­παϊ­κές οι­κο­νο­μί­ες, αλλά και οι δια­φο­ρε­τι­κοί δε­σμοί των ευ­ρω­παϊ­κών κα­πι­τα­λι­στι­κών ομί­λων με τη ρω­σι­κή οι­κο­νο­μία, είναι μια βάση για ανά­πτυ­ξη «αυ­το­νο­μιών». Που είναι φα­νε­ρές στους χει­ρι­σμούς του Μα­κρόν, στις δι­χο­γνω­μί­ες της γερ­μα­νι­κής ηγε­σί­ας, στις προ­τά­σεις Ντρά­γκι για μια ευ­ρω­παϊ­κή πρω­το­βου­λία δια­πραγ­μά­τευ­σης με τον Πού­τιν κ.ο.κ. Το ΝΑΤΟ ποτέ δεν ήταν, και δεν είναι ούτε σή­με­ρα, ικανό για να εκ­μη­δε­νί­ζει τις δια­φο­ρές προ­σα­να­το­λι­σμού, ακόμα και τους αντα­γω­νι­σμούς των κρα­τών-με­λών του. Όμως το έδα­φος μιας πο­λε­μι­κής κρί­σης ενι­σχύ­ει τις δυ­να­τό­τη­τες της αμε­ρι­κα­νι­κής ηγε­σί­ας να επι­βά­λει, έστω για την ώρα, τις κα­τευ­θύν­σεις…

Αυτή η βαθιά να­τοϊ­κή εμπλο­κή, ανα­δει­κνύ­ει τη δεύ­τε­ρη πτυχή της ου­κρα­νι­κής κρί­σης, πτυχή που έχει γίνει πιο φα­νε­ρή στην πα­ρού­σα φάση του πο­λέ­μου: μιας σύ­γκρου­σης εν­δοϊ­μπε­ρια­λι­στι­κής, μιας αντι­πα­ρά­θε­σης «δι’ αντι­προ­σώ­πων» με­τα­ξύ Ρω­σί­ας και Δύσης στο ου­κρα­νι­κό έδα­φος.

Αυτή η δια­πί­στω­ση φω­τί­ζει κα­λύ­τε­ρα τα κα­θή­κο­ντα της ρι­ζο­σπα­στι­κής Αρι­στε­ράς διε­θνώς: που πρέ­πει να συ­νε­χί­ζει να κα­ταγ­γέ­λει τη ρω­σι­κή ει­σβο­λή, να δια­δη­λώ­νει την αλ­λη­λεγ­γύη της προς τον ου­κρα­νι­κό λαό, αλλά με τα μέσα, τα συν­θή­μα­τα και την τα­κτι­κή που θα δια­σφα­λί­ζουν την από­λυ­τη ανε­ξαρ­τη­σία, την αντι­πα­ρά­θε­ση και την προ­ο­πτι­κή της ρήξης τόσο σε σχέση με τις κυ­βερ­νή­σεις (ο κα­θέ­νας στη «δική του» χώρα…) όσο και σε σχέση με τις διε­θνι­κές συμ­μα­χι­κές ορ­γα­νώ­σεις τους, κυ­ρί­ως το ΝΑΤΟ και την ΕΕ.

Η επό­με­νη σύ­νο­δος κο­ρυ­φής του ΝΑΤΟ, στις 29-30 Ιούνη στη Μα­δρί­τη, θα πρέ­πει να μας βρει στους δρό­μους. Γιατί οι απο­φά­σεις της θα είναι κρί­σι­μες για το μέλ­λον της Ου­κρα­νί­ας, της Ευ­ρώ­πης, του κό­σμου. Και θα ήταν ευχής έργο το να μπο­ρού­σε να ορ­γα­νω­θεί και μια διε­θνής και διε­θνι­στι­κή αρι­στε­ρή απά­ντη­ση σε αυτή τη μά­ζω­ξη των επι­κίν­δυ­νων γε­ρα­κιών του πο­λέ­μου, που σή­με­ρα κα­μώ­νο­νται ότι νοιά­ζο­νται για την ει­ρή­νη στην Ου­κρα­νία, ενώ ερ­γά­ζο­νται για την εμπέ­δω­ση της κυ­ριαρ­χί­ας τους στον κόσμο.

rproject.gr

Σχόλια (0)

Το email σας δεν θα δημοσιευθεί.