Δημόσιο Χρέος: η μεγάλη ανατροπή | του Κ. Λαμπρόπουλου

Δημόσιο Χρέος: η μεγάλη ανατροπή | του Κ. Λαμπρόπουλου

Την Πέμπτη 3 Νοεμβρίου 2016, μια μόλις ημέρα πριν την ανακοίνωση του ανασχηματισμού, μια μεγάλη ανατροπήσυντελέστηκε στη Βουλή: η Κυβέρνηση -δια του στόματος του αρμόδιου Υπουργού Αναπληρωτή Οικονομικών κου. Γ. Χουλιαράκη- ανακοίνωσε στην Υποεπιτροπή με θέμα «το χρέος και η απομείωσή του» της Διαρκούς Επιτροπής ΟικονομικώνΥποθέσεωντην αλλαγή του ορισμού της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους.

  • του Κώστα Λαμπρόπουλου | ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΙ - ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ | red line

Ο κ. Χουλιαράκης -σύμφωνα με τα Πρακτικά της συνεδρίασης- δήλωσε ευθύς εξαρχής στα μέλη της Υποεπιτροπής ότι «Θα αρχίσω από τον ορισμό του δημόσιου χρέους. Πρώτον, ένας νέος ορισμός του τι σημαίνει βιώσιμο δημόσιο χρέος. Εγκαταλείπεται η παραδοσιακή αναφορά στο στοκ του χρέους ως μερίδιο του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος και υιοθετείται ο ορισμός του ετήσιου κόστους χρηματοδότησης, εξυπηρέτησης του χρέους. Είναι ένας σαφής ορισμός, λειτουργικός ορισμός, που η δική μου γνώμη είναι ότι διευκολύνει τις ελληνικές θέσεις.».

Η υιοθέτησηεκ μέρους της Ελληνικής Κυβέρνησης αυτής της ορθότερης εκδοχής του λειτουργικού ορισμού της βιωσιμότητας, ο οποίος -ειρήστω εν παρόδῳ- πρωτοδιατυπώθηκε διεθνώς και επικαιροποιήθηκε ειδικά για την περίπτωση της Ελλάδας από τον Κ. Λαμπρόπουλο[i], έχει πολυποίκιλες συνεπαγωγές, που η κάθε μια τους είναι σημαντικότερη από την άλλη.

Πρώτο: αποσύρει από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων οριστικά, αμετάκλητα και πρακτικά κάθε κυβερνητικό αίτημα για διαγραφή χρέους εκ μέρους των δανειστών.

Δεύτερο: συμφύει πλέονοριστικά και αμετάκλητα τη θέση υπέρ της διαγραφής χρέους με τη θέση υπέρ της «εξόδου από την ευρωζώνη / επιστροφή σε εθνικό νόμισμα». Συνεπώς, καθιστάδομικάαυτή την ενιαία πιά θέση εξαιρετικά μειοψηφική στο εκλογικό σώμα.

Τρίτο: περιορίζει υποχρεωτικά την άσκηση της οικονομικής πολιτικής στο αποκλειστικό πλαίσιο «εξόδου στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές για τη συνεχή αναχρηματοδότηση των χρεολυσίων του χρέους».

Τέταρτο: αποδεσμεύει τη συμμετοχή του ΔΝΤ στο όποιο πρόγραμμα διάσωσης της Ελλάδας από τον όρο της προηγούμενης «ελάφρυνσης του χρέους» που -στα λόγια- έθετε.

Με δυο λόγια, η ελληνική κυβέρνηση -και εν προκειμένων σχεδόν ολόκληρο πλέον το εγχώριο πολιτικό σύστημα- ευθυγραμμίζεται πλέον πλήρως και δομικά με την πολιτική των εταίρων – δανειστών.

Οι συνεπαγωγές αυτής της (μνημονιακής) ευθυγράμμισης είναι επίσης σαφείς και απλές:

Πρώτο: τίθεται οριστικό και αμετάκλητο τέλος στα πάσης φύσεως «ισοδύναμα μέτρα» και τα «παράλληλα προγράμματα».

Δεύτερο: ο κεντρικός στόχος της ασκούμενης οικονομικής πολιτικής είναι από τούδε και στο εξής η επίτευξη ή / και διατήρηση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους.

Ωστόσο, ο κ. Χουλιαράκης δεν εγκαταλείπει το κυβερνητικό σχέδιο διαπραγμάτευσης της διαγραφής μέρους του χρέους. Ο κ. Χουλιαράκης ισχυρίζεται ότι «Το όριο βιωσιμότητας με όρους ετήσιου κόστους εξυπηρέτησης είναι το 15% του ΑΕΠ. Ο ορισμός του ΟΟΣΑ για όλες  τις αναπτυγμένες οικονομίες είναι το 20 %.» και, στη συνέχεια, διαπιστώνει ότι το χρέος καθίσταται μη βιώσιμο κάπου ανάμεσα στο 2025 – 2030: «Βλέπετε, λοιπόν, στο δεξί πάνελ ότι το ποσοστό του 15% το ξεπερνά πια -μιλάω πάντα για τις Ακαθάριστες Ανάγκες Εξυπηρέτησης- από το έτος 2025 και μετά, ενώ το ποσοστό του 20% το ξεπερνά από το έτος 2030 και μετά. Καθαρά μη βιώσιμο χρέος.».

Στο ποσοτικό αυτό πλαίσιο, ο κ. Χουλιαράκης συμπεραίνει ότι «Το δεύτερο κύριο σημείο της απόφασης (για την αλλαγή του ορισμού της βιωσιμότητας – ΚΛ) είναι ότι αναγνωρίζεται ρητά ότι με τα σημερινά δεδομένα το ελληνικό δημόσιο χρέος δεν είναι βιώσιμο και υπάρχει ρητή δέσμευση των κρατών μελών για υιοθέτηση μέτρων απομείωσης του χρέους σε τρεις χρόνους.».

Βεβαίως, με αυτά τα δεδομένα, θέμα μη βιωσιμότητας δεν υπάρχει άμεσα, εδώ και τώρα, αλλά ύστερα από 10 – 15 χρόνια και βάλε. Ποιος ζει και ποιος πεθαίνει μέχρι τότε; Άρα και η μνημονιακή πίτα ολόκληρη και ο αριστερός σκύλος χορτάτος

Επιπλέον, ο ίδιος ο κ. Χουλιαράκης αναγνωρίζει ότι η απομείωση του χρέους δεν αποτελεί το μοναδικό μέσο επίτευξης της βιωσιμότητάς του: «Τέλος, θα ήθελα να τονίσω κάτι, το οποίο πολλές φορές σε μια συζήτηση για το χρέος παραγνωρίζεται. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η απομείωση του δημόσιου χρέους αποτελεί ένα κρίσιμο κρίκο στην πορεία εξόδου της χώρας από την κρίση. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία για αυτό. Θα ήθελα, όμως, να είμαι αρκετά προσεκτικός. Η απομείωση του δημόσιου χρέους δεν αποτελεί πανάκεια. Οι τέσσερις παράγοντες που προσδιορίζουν τη βιωσιμότητα του χρέους είναι: οι ρυθμοί μεγέθυνσης του ΑΕΠ σε σταθερές τιμές, σε πραγματικούς όρους, αν θέλετε, το ύψος των ονομαστικών επιτοκίων, με τα οποία δανείζεται η Χώρα στις διεθνείς αγορές, ο πληθωρισμός και προφανώς το ύψος των πρωτογενών πλεονασμάτων.

Και συνεχίζει ο κ. Χουλιαράκης: «Δυο από αυτούς τους παράγοντες είναι εξωγενείς. Ακόμα και αν συμφωνήσουμε ότι το ύψος των πρωτογενών πλεονασμάτων θα μειωθεί, όπως πρέπει να μειωθεί και ακόμα και αν δεχθούμε ότι ο πληθωρισμός μακροχρόνια, θα είναι στο επίπεδο των στόχων που θέτει η ΕΚΤ, δηλαδή, στο 2%, οι άλλες δύο μεταβλητές που προσδιορίζουν τη βιωσιμότητα του χρέους, ο ρυθμός μεγέθυνσης της οικονομίας και τα επιτόκια δανεισμού είναι ενδογενείς μεταβλητές.».

 

Συνεπώς, ο κ. Χουλιαράκης υποβαθμίζει εμμέσως πλην σαφώς το θέμα της μελλοντικής διαγραφής χρέους επειδή γνωρίζει ότι εντωμεταξύ θα έχουν χρησιμοποιηθεί άλλα εργαλεία που θα έχουν καταστήσει το χρέος βιώσιμο και, συνεπώς, δεν θα τίθεται κ’ αν θέμα διαγραφής μέρους του.

Ποια είναι τα εργαλεία αυτά; Μα, φυσικά, οι ιδιωτικοποιήσεις, η μείωση του δημόσιου τομέα και οι μεταρρυθμίσεις …

Αυτή είναι η οικονομική πολιτική την υλοποίηση της οποίας ο κ. Πρωθυπουργός ανέθεσε μετασυνεδριακά (!;), παρασυνεδριακά (!;) και κρυφά (!;) στην ανασχηματισθείσα επί τούτου κυβέρνηση του.


[i] Lambropoulos K., Les conséquences macroéconomiques de l’endettement extérieur roumain vis-à-vis de l’Ouest, 1950-82 (Οι Μακροοικονομικές Συνέπειες του Εξωτερικού Χρέους της Ρουμανίας προς τη Δύση, 1950-82), Doctorat de 3ème Cycle, Techniques économiques, prévision, prospectives, Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales – EHESS, Paris 1985.

ΛαμπρόπουλοςΒ.Κων/νος, Ρήτρα Ανάπτυξης ή Ρήτρα Επανεπένδυσης;Αξιολόγηση πρότασης και πρόταση οικονομικής πολιτικής, Απόρρητη Έκθεση, Αθήνα, 20141006.