Εθνική νομισματική κυριαρχία και οικονομική ανάπτυξη | του Κώστα Λαμπρόπουλο

Εθνική νομισματική κυριαρχία και οικονομική ανάπτυξη | του Κώστα Λαμπρόπουλο

Οι πολυποίκιλης πολιτικής ταυτότητας (αριστεροί, δεξιοί, κεντρώοι) οπαδοί της επιστροφής στο εθνικό νόμισμα ισχυρίζονται ότι η ανάκτηση της εθνικής νομισματικής κυριαρχίας, δηλαδή -εν προκειμένω- η επιστροφή στη Δραχμή, αποτελεί αυτή καθ’ εαυτή όρο της επιστροφής της οικονομίας στην ανάπτυξη, σε μια ανάπτυξη που επιπλέον θα ‘χει έναν ρυθμό ικανό να απορροφήσει την τεράστια ανεργία, κυρίως των νέων, προτού αυτοί φτάσουν σε ηλικία συνταξιοδότησης.

  • του Κώστα Λαμπρόπουλου | red line

Θα εξετάσουμε τον ισχυρισμό αυτό σε δύο σκέλη: το πρώτο αφορά τη σχέση μεταξύ νομίσματος και ανάπτυξης, το δεύτερο αφορά την σχέση μεταξύ ανάπτυξης και ανεργίας[i].

Η εξέταση του πρώτου σκέλους του φιλοδραχιμού ισχυρισμού θα γίνει εντελώςεμπειριστικά χρησιμοποιώνταςεμπειρικά, χωρίς δυσνόητες μαρξιστικές ή άλλες προσεγγίσεις, τα διαθέσιμα στοιχεία της διαχρονικής εξέλιξης του ΑΕΠ ορισμένων χωρών που έχουν νομισματική κυριαρχία, δηλαδή εθνικό νόμισμα.

Οι χώρες αυτές είναι οι ακόλουθες: Ρωσία, Βραζιλία, Βολιβία και Βενεζουέλα.

Τι μας δείχνουν τα διαθέσιμα στοιχεία για τη μεταβολή του ΑΕΠ την τελευταία δεκαετία;

Ρωσία

Η Ρωσία, κληρονόμος του ελληνορθόδοξου Βυζαντίου και πατρίδα του σοσιαλισμού, από το 2008 και μετά πορεύεται καθοδικά. Συγκεκριμένα, το 2008-9 υπέστη μία σημαντική ύφεση την οποία στη συνέχεια δεν μπορεί να υπερβεί. Η ρωσική νομισματική κυριαρχία δεν επέτρεψε στον Πούτιν να φέρει την πολυπόθητη ανάπτυξη που οι οπαδοί της Δραχμής υπόσχονται στους Έλληνες για την Ελλάδα.

Βραζιλία

Η πορεία της Βραζιλίας είναι παρόμοια με εκείνη της Ρωσίας. Πάλι η ύφεση 2008-9, πάλι η αδυναμία υπέρβασής της. Πάλι άχρηστη η εθνική νομισματική κυριαρχία.

Βολιβία

Η έφηβη επαναστάτρια της Λατινικής Αμερικής είναι πολύ νευρική και δικαιολογημένα. Σημειώνει μια κολοσσιαία ύφεση το 2008-9 (-15%), ανακάμπτει δυναμικά και στη συνέχεια ευμεγέθη θετικά και αρνητικά πρόσημα διαδέχονται το ένα το άλλο. Η ισχυρή κρατική παρέμβαση στην οικονομία που υποδηλώνει το μεγάλο εύρος των συνεχών διαδοχικών διακυμάνσεων αδυνατούν και να σταθεροποιήσουν την ανάπτυξη και να τις προσδώσουν θετική τάση. Διαχρονικά, οι ρυθμοί ανάπτυξης γίνονται όλο και περισσότερο αρνητικότεροι.

Η περίπτωση της Βολιβίας δείχνει ότι και οι προηγούμενες περιπτώσεις, δηλαδή την αδυναμία της εθνικής νομισματικής κυριαρχίας, να διασφαλίσει αυτή καθ’ εαυτή θετικό ρυθμό ανάπτυξης και, επιπλέον, ότι η ισχυρή κρατική παρέμβαση προκαλεί διευρυμένη αστάθεια η οποία τελικά καταλήγει σε αρνητική τάση, δηλαδή την επίτευξη αρνητικής ανάπτυξης.

Βενεζουέλα

Ας δούμε, τέλος, τι συμβαίνει στην θεωρούμενη από ορισμένους ατμομηχανή της «επανάστασης” στη Λατινική Αμερική, τη Βενεζουέλα.

Το τελευταίο διαθέσιμο στοιχείο για to AEΠ της Βενεζουέλας δημοσιεύτηκε – από την δήθεν σοσιαλιστική- κυβέρνησή  της τον Ιανουάριο 2014 δίνοντας μια ετήσια αύξηση του ΑΕΠ κατά 6,8%. Μετά την συγκλονιστική αυτή αναπτυξιακή επιτυχία ήρθε το χάος και η καταστροφή …

Ποιο είναι το συμπέρασμα;

Το συμπέρασμα που προκύπτει από την πραγματική συμπεριφορά την τελευταία δεκαετία μιας ομάδας οικονομιών με εθνική νομισματική κυριαρχία είναι ότι αυτήδεν εγγυάται αυτή καθ’ εαυτή την οικονομική ανάπτυξη. Η ανάπτυξη χρειάζεται και άλλες επιπλέον εισροές που δεν σχετίζονται με το χρησιμοποιούμενο νόμισμα. Ποιες είναι αυτές;

Κατά τους αριστερούς οπαδούς της δραχμικής επιστροφής η σημαντικότερη απ’ αυτές είναι η κρατικοποίηση του τραπεζικού συστήματος επειδή αυτή διασφαλίζει μέσω του πιστωτικού πληθωρισμού την υποτίμηση του νομίσματος και, επομένως, τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, άρα και την ανάπτυξή της.

Οι περιπτώσεις, όμως, πρωτίστως της Βενεζουέλας και επικουρικώς της Βολιβίας και της Ρωσίας διαψεύδουν εμπειρικά και αυτόν τον ισχυρισμό χωρίς πολλά λόγια και μακροσκελείς θεωρητικές αναλύσεις.

Προκατάληψη;

Είναι, βεβαίως, πέρα από κάθε αμφιβολία ότι το πρώτο αντεπιχείρημα που θα επινοήσουν αστραπιαίαοι οπαδοί της δραχμικής επιστροφής για να υπερασπίσουν την πρότασή τους είναι η προκατειλημμένη επιλογή των ενδεικτικών περιπτώσεων που σχολιάστηκαν.

Βεβαίως, το αντεπιχείρημα είναι κούφιο! Ακόμα και έτσι να είναι, οι ενδεικτικές περιπτώσεις που παρουσιάστηκαν αποδεικνύουν ότι η εθνική νομισματική κυριαρχία με / ή δίχως κρατική διαχείριση της οικονομίας ακόμα και με όρους βαρέως και υπερβαρέως κρατισμού δεν είναι ανυπερθέτως αναπτυξιακή παντού και πάντα.

Εν πάση περιπτώσει, και για να μην μείνει η παραμικρή αμφιβολία ως προς την εγκυρότητα αυτού του συμπεράσματος, ας εξετάσουμε και μια άλλη ομάδα χωρών με εθνική νομισματική κυριαρχία οι οποίες είναι περισσότερο προσανατολισμένες προς τη διαχείριση της οικονομίας μέσω της αγοράς. Οι χώρες αυτές είναι: Αργεντινή, Δανία, Ηνωμένο Βασίλειο και αθροιστικά οι χώρες της Ευρωζώνης.

Αργεντινή

Στην Αργεντινή η κατάσταση είναι και χειρότερη και καλύτερη σε σχέση με τις προηγούμενες περιπτώσεις. Επιπλέον της αρχικής ύφεσης 2008-9, το 2012 σημειώνεται και δεύτερη μεγάλη ύφεση (χειρότερα) η οποία, ωστόσο, επακολουθείται από την σταθεροποίηση (θετική και αρνητική) της τάσης γύρω από το μηδέν (καλύτερα).

Πάλι η εθνική νομισματική κυριαρχία δεν οδήγησε σε ραγδαίους ρυθμούς ανάπτυξης.

Δανία

Στη Δανία επιπλέον της αρχικής ύφεσης 2008-9, το 2011 σημειώνεται και δεύτερη μεγάλη ύφεση καθώς και τρίτη μικρότερη ύφεση το 2015. Μεταξύ των διαδοχικών υφέσεων της περιόδου 2011 -2016 η οικονομία σταθεροποιείται στην αναπτυξιακή ζώνη μεταξύ 0 και +1.

Το συμπέρασμα που προκύπτει από την περίπτωση της Δανίας είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον: η οικονομία ακολουθεί μια κλασσική κυκλική συμπεριφορά με τη συνεχή διαδοχή υφέσεων και ανακάμψεων κατά μήκος μιας διαχρονικά μακροπρόθεσμης ήπιας αναπτυξιακής τάσης. Ακόμα και στην καλύτερη για τους οπαδούς της δραχμικής επιστροφής περίπτωση, διαπιστώνεται ότι η υποσχόμενη απ’ αυτούς ραγδαία απορρόφηση της ανεργίας μέσω της εξίσου ραγδαίας οικονομικής ανάπτυξης είναι όνειρο θερινής νυκτός.

Ηνωμένο Βασίλειο

Στην πατρίδα της βιομηχανικής επανάστασης η ανάκαμψη από την ύφεση του 2009 υπήρξε ταχύτατη με επακόλουθη σταθεροποίηση του ρυθμού ανάπτυξης, όπως και στη Δανία, στη ζώνη μεταξύ 0 και +1. Παρ’ όλα αυτά, η το 2012 σημειώθηκε μια ήπια ύφεση.

Η αναπτυξιακή επίδοση του ΗΒ δεν σχετίζεται μόνο θετικά με το εθνικό νόμισμα αλλά, επίσης και με τρία συμπληρωματικά γεγονότα: α) η στερλίνα είναι διεθνές αποθεματικό νόμισμα, β) υφίσταται η νομισματική ζώνη στερλίνας και γ) ο βαθμός διεθνούς ανοίγματος της βρετανικής οικονομίαςείναι υψηλότατος.

Δυστυχώς, για τους οπαδούς της δραχμικής επιστροφής, η Δραχμή δεν πρόκειται να γίνει στο ορατό μέλλον διεθνές αποθεματικό νόμισμα, ούτε πρόκειται να υπάρξει δραχμική νομισματική ζώνη, ούτε πρόκειται να επιδιωχθεί υψηλός βαθμός διεθνούς ανοίγματος της οικονομίας. Αντίθετα, ορισμένοι απ’ αυτούς, οι περισσότερο “επαναστάτες”, προκρίνουν ανοικτά και ξάστερα τον εγχώριο οικονομικό απομονωτισμό μέσω μιας μαλακής μη μετατρέψιμης Δραχμής.

Ευρωζώνη

Στη μισητή για τους οπαδούς της Δραχμής Ευρωζώνης, η ανάκαμψη από την ύφεση του 2008-9 υπήρξε ταχύτατη (όπως και στη Δανία και το ΗΒ). Στη συνέχεια το 2011-2 σημειώνεται μια παρατεταμένη ήπια ύφεση (την ίδια περίοδο στη Δανία η οικονομία κινούταν ραγδαίως υφεσιακά  και στο ΗΒ ηπίως αναπτυξιακά) και επακολούθως η οικονομία εισέρχεται το 2013 μέχρι και σήμερα στην αναπτυξιακή ζώνη μεταξύ 0 και +1 (όπως και στη Δανία και το ΗΒ).

Βεβαίως, κατ’ αντιδιαστολή με τη Δανία και το ΗΒ, οι επιδόσεις της Ευρωζώνης κινούνται περισσότερο κοντά στο 0 παρά στο +1.

Το μόνο πράγμα που μπορεί κανείς να προσάψει στο Ευρώ είναι ότι την περίοδο 2013-6 δεν ήταν το ίδιο αναπτυξιακό με την Κορώνα και την Στερλίνα αλλά σαφώς λιγότερο.

Είναι, ωστόσο, προφανές ότι γι’ αυτό δεν ευθύνεται το νόμισμα αυτό καθ’ αυτό αλλά η περιοριστική πιστωτική πολιτική που υιοθετήθηκε -καλώς ή κακώς- από τη Διοίκηση της ΕΚΤ (με την παρότρυνση -καλώς ή κακώς- ορισμένων εκ των μεγάλων κρατών – μελών της Ευρωζώνης).

Το να συγχέεις δομές (νόμισμα) και λειτουργίες (νομισματική πολιτική) μάλλον δεν είναι προϊόν σοφίας!

Το να επιζητάς την ισοτιμία σε έναν κόσμο κρατικής ισχύος, οικονομικής και στρατιωτικής, μάλλον είναι θεάρεστο έργο αγνών ποιητών και προσοδοφόρα επαγγελματική ενασχόληση δικηγόρων.

Συμπέρασμα

Από τη σύντομη εμπειρική επισκόπηση της σχέσης μεταξύ εθνικού νομίσματος και ανάπτυξης δεν ανιχνεύτηκε καμία απολύτως πραγματική περίπτωση που να έχει εκπληρώσει τις αναπτυξιακές προσδοκίες που οι οπαδοί της επιστροφής στη Δραχμή επενδύουν  σ’ αυτή.

[i]Η εξέταση της σχέσης ανάπτυξης και ανεργίας θα γίνει στο επόμενο άρθρο.


Πηγή γραφημάτων:http://www.tradingeconomics.com/