Κατάρρευση των παραδοσιακών κομμάτων στη Χιλή

Κατάρρευση των παραδοσιακών κομμάτων στη Χιλή

  • |

Από το βράδυ της Κυριακής [16 Μάη], ο Χιλιανός Τύπος έχει πλημμυρίσει από χρήσεις του υπερθετικού βαθμού στις περιγραφές του πολιτικού σεισμού που συντάραξε τη χώρα, από τις Άνδεις ως την Έρημο Ατακάμα και μέχρι τα παγωμένα εδάφη της περιοχής Μαγκαγιάνες.

Ένα εκλο­γι­κό σοκ, η κα­τάρ­ρευ­ση των πα­ρα­δο­σια­κών κομ­μά­των, μια «νύχτα των με­γά­λων μα­χαι­ριών» για τη Δεξιά, η αρχή του τέ­λους για την κλη­ρο­νο­μιά του Πι­νο­σέτ, μια τε­ρά­στια ήττα για τον πρό­ε­δρο Σε­μπα­στιάν Πι­νιέ­ρα, μια νίκη των κοι­νω­νι­κών κι­νη­μά­των…

Φρανκ Γκοντισό | μετάφραση Πάνος Πέτρου

Οι Χι­λια­νοί πήγαν στις κάλ­πες το Σαβ­βα­το­κύ­ρια­κο 15-16 Μάη για 4 ταυ­τό­χρο­νες εκλο­γές: για επα­νε­κλο­γή δη­μάρ­χων, δη­μο­τι­κών συμ­βου­λί­ων, κυ­βερ­νη­τών πε­ρι­φε­ρειών και για να εκλέ­ξουν μια Συ­ντα­κτι­κή Συ­νέ­λευ­ση που θα σχε­διά­σει ένα νέο Σύ­νταγ­μα.

Κα­νέ­νας -και λι­γό­τε­ρο από όλους οι δη­μο­σκό­ποι- δεν πε­ρί­με­νε μια τέ­τοια ανα­τρο­πή, πα­ρό­τι η κυ­βέρ­νη­ση έδει­χνε απο­μο­νω­μέ­νη και η λαϊκή απόρ­ρι­ψη της «κά­στας» των πο­λι­τι­κών υπήρ­ξε ισχυ­ρή εδώ και χρό­νια. Παρά την δύ­να­μη των δια­δη­λώ­σε­ων του Οκτώ­βρη του 2019 και του αντί­κτυ­πού τους στο πο­λι­τι­κό τοπίο, όλοι ήταν αρ­κε­τά επι­φυ­λα­κτι­κοί ως προς τις πι­θα­νές αλ­λα­γές που θα μπο­ρού­σαν να προ­κύ­ψουν μέσα από αυτό τον εκλο­γι­κό κύκλο.

Το με­γα­λύ­τε­ρο εν­δια­φέ­ρον στρά­φη­κε στις εκλο­γές για τη Συ­ντα­κτι­κή Συ­νέ­λευ­ση. Μια εκλο­γή που κα­τα­κτή­θη­κε μετά από σκλη­ρούς αγώ­νες με στόχο την αντι­κα­τά­στα­ση του νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρου συ­ντάγ­μα­τος που εγκα­θι­δρύ­θη­κε στη διάρ­κεια της δι­κτα­το­ρί­ας Πι­νο­σέτ. Τα εμπό­δια στο να επι­τευ­χθεί κά­ποιος με­τα­σχη­μα­τι­σμός ήταν πολλά, με­τα­ξύ των οποί­ων:

Η από­φα­ση της Δε­ξιάς και της ακρο­δε­ξιάς να κα­τέ­βουν ενω­μέ­νες (υπό το ψη­φο­δέλ­τιο «Chile Vamos»), ένα σύμ­φω­νο που υπο­γρά­φη­κε στη Βουλή το οποίο δια­σφά­λι­ζε ότι το μελ­λο­ντι­κό Σύ­νταγ­μα θα πρέ­πει να επι­κυ­ρω­θεί από μια πλειο­ψη­φία δύο τρί­των, η οι­κο­νο­μι­κή και μι­ντια­κή κυ­ριαρ­χία των με­γά­λων κομ­μά­των που κυ­βέρ­νη­σαν τη χώρα τα τε­λευ­ταία 30 χρό­νια, οι δυ­σκο­λί­ες που αντι­με­τώ­πι­σαν οι αγω­νι­στές-τριες των κοι­νω­νι­κών κι­νη­μά­των για να ανα­γνω­ρι­στούν νο­μι­κά οι υπο­ψη­φιό­τη­τές τους, ο κα­τα­κερ­μα­τι­σμός του στρα­το­πέ­δου των ανε­ξάρ­τη­των και οι δι­σταγ­μοί της Αρι­στε­ράς, η έκτα­σης της παν­δη­μί­ας και της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης.

Πα­ρό­λα αυτά, οι εκλο­γές της Κυ­ρια­κής άλ­λα­ξαν το τοπίο.

Κα­ταρ­χήν, όσον αφορά τη Συ­ντα­κτι­κή Συ­νέ­λευ­ση, ο συ­να­σπι­σμός της Δε­ξιάς υπο­χρε­ώ­θη­κε να κα­τα­πιεί την αλα­ζο­νεία του. Οι ηγε­σί­ες του έδει­χναν σί­γου­ρες ότι θα κέρ­δι­ζαν του­λά­χι­στον το ένα τρίτο των εδρών (52 στις 155), δια­σφα­λί­ζο­ντας έτσι δι­καί­ω­μα βέτο σε όλα τα άρθρα του μελ­λο­ντι­κού Συ­ντάγ­μα­τος. Απέ­τυ­χαν. Το «Chile Vamos» θα υπο­χρε­ω­θεί να αρ­κε­στεί σε 37 έδρες, με μόλις 23% των ψήφων. Ήταν μια τι­μω­ρία και μια τα­πεί­νω­ση για τον Πρό­ε­δρο Πι­νιέ­ρα, που φέρει την ευ­θύ­νη για την κρίση που ζει η χώρα.

Μια άλλη έκ­πλη­ξη αφορά την ανα­τρο­πή του συ­σχε­τι­σμού δυ­νά­με­ων μέσα στην αρι­στε­ρή αντι­πο­λί­τευ­ση. Το κοινό ψη­φο­δέλ­τιο του Κομ­μου­νι­στι­κού Κόμ­μα­τος με το Πλατύ Με­τώ­πο (Frente Amplio, η νέα Αρι­στε­ρά που ανα­δύ­θη­κε μέσα από τα κι­νή­μα­τα της πε­ρα­σμέ­νης δε­κα­ε­τί­ας), εξέ­λε­ξε 28 αντι­προ­σώ­πους (18% των ψήφων). Από την άλλη, τα σο­σιαλ­φι­λε­λεύ­θε­ρα κόμ­μα­τα της πα­λιάς Κον­σερ­τα­σιόν, του συ­να­σπι­σμού που κυ­βέρ­νη­σε από το 1990 ως το 2010 χωρίς να αμ­φι­σβη­τή­σει την οι­κο­νο­μι­κή κλη­ρο­νο­μιά της δι­κτα­το­ρί­ας, κέρ­δι­σαν μόλις 25 έδρες (εκ των οποί­ων οι 15 πήγαν στο Σο­σια­λι­στι­κό Κόμμα και μόλις 2 στη Χρι­στια­νο­δη­μο­κρα­τία).

Ωστό­σο, η Αρι­στε­ρά και η κε­ντρο­α­ρι­στε­ρά θα απο­τε­λέ­σουν μόλις το ένα τρίτο της Συ­νέ­λευ­σης. Η πραγ­μα­τι­κή έκ­πλη­ξη ήταν το μέ­γε­θος της ψήφου υπέρ των ανε­ξάρ­τη­των υπο­ψη­φί­ων, που κέρ­δι­σαν συ­νο­λι­κά 48 έδρες, σε μια σαφή έν­δει­ξη της μα­ζι­κής απόρ­ρι­ψης των πο­λι­τι­κών κομ­μά­των. Είναι ένα πολύ ετε­ρο­γε­νές σύ­νο­λο υπο­ψη­φί­ων, που πε­ρι­λαμ­βά­νει και κά­ποιους δια­βό­η­τους συ­νω­μο­σιο­λό­γους και συ­ντη­ρη­τι­κούς. Αλλά η πλειο­ψη­φία τους απο­τε­λεί­ται από επι­κρι­τές της αυ­ταρ­χι­κής και της νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρης κλη­ρο­νο­μιάς των τε­λευ­ταί­ων δε­κα­ε­τιών.

Αυτό ισχύ­ει ει­δι­κό­τε­ρα για τις υπο­ψη­φιό­τη­τες της «Λί­στας του Λαού», που συ­νέ­νω­σε εκ­προ­σώ­πους των κοι­νω­νι­κών κι­νη­μά­των και της ορ­γα­νω­μέ­νης κοι­νω­νί­ας των πο­λι­τών και εκλέ­γει στη Συ­ντα­κτι­κή Συ­νέ­λευ­ση προ­σω­πι­κό­τη­τες της Εξέ­γερ­σης του Οκτώ­βρη όπως η «Θεία Πί­κα­τσου» και πολλά ηγε­τι­κά στε­λέ­χη του φε­μι­νι­στι­κού κι­νή­μα­τος, με­τα­ξύ των οποί­ων η Αλό­ντρα Κα­ρί­γιο [αρι­στε­ρή ακτι­βί­στρια του Φε­μι­νι­στι­κού Συ­ντο­νι­σμού 8 Μάρτη].

Μά­λι­στα σε αυτές τις εκλο­γές, οι γυ­ναί­κες πήγαν πολύ κα­λύ­τε­ρα από τους άντρες, και κά­ποιες από αυτές υπο­χρε­ώ­θη­καν να πα­ρα­δώ­σουν τις έδρες τους για να δια­σφα­λι­στεί η ισό­τη­τα των φύλων στη Συ­ντα­κτι­κή Συ­νέ­λευ­ση.

Έτσι, ενώ η Δεξιά χάνει το δι­καί­ω­μα βέτο στο οποίο ήλ­πι­ζε, συμ­μα­χί­ες με­τα­ξύ των εκ­προ­σώ­πων της κοι­νω­νι­κής και της πο­λι­τι­κής Αρι­στε­ράς θα μπο­ρού­σαν να δια­μορ­φώ­σουν μια πλειο­ψη­φία δύο τρί­των στη Συ­νέ­λευ­ση και να αρ­χί­σουν την απο­δό­μη­ση του Χι­λια­νού νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού.

Η οργή εκ­φρά­στη­κε επί­σης στις κάλ­πες των δη­μο­τι­κών και πε­ρι­φε­ρεια­κών εκλο­γών, τα απο­τε­λέ­σμα­τα των οποί­ων θα χρεια­στούν πιο λε­πτο­με­ρή ανά­λυ­ση. Ο Χόρχε Σαρπ (της αντι­νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρης Αρι­στε­ράς) επα­νε­ξε­λέ­γη άνετα στο Βαλ­πα­ρα­ΐ­ζο, όπως και ο Ντα­νιέλ Τζα­ντουέ, ο κομ­μου­νι­στής δή­μαρ­χος της μη­τρο­πο­λι­τι­κής πε­ριο­χής της Ρε­κο­λέ­τα (με πάνω από 64% των ψήφων). Ο Τζα­ντουέ είναι ένας πολύ δη­μο­φι­λής υπο­ψή­φιος για τις προ­ε­δρι­κές εκλο­γές που θα γί­νουν σε 6 μήνες και αυτό αρκεί για να κάνει τους δε­ξιούς και τους σο­σιαλ­φι­λε­λεύ­θε­ρους να τρο­μά­ξουν λίγο ακόμα. Στο Σα­ντιά­γκο, η Ιρα­τσί Χά­σλερ, φε­μι­νί­στρια και κομ­μου­νί­στρια ακτι­βί­στρια κέρ­δι­σε ενά­ντια στον Φε­λί­πε Αλε­σά­ντρι που έγινε δια­βό­η­τος για τις μι­σο­γυ­νι­κές και αντι­κομ­μου­νι­στι­κές δη­λώ­σεις του στην προ­ε­κλο­γι­κή εκ­στρα­τεία. Σε επί­πε­δο κυ­βερ­νη­τών πε­ρι­φε­ρειών, η νίκη στο Βαλ­πα­ρα­ΐ­ζο του Ρο­ντρί­γκο Μου­ντά­κα, ενός οι­κο­λό­γου ακτι­βι­στή και υπε­ρα­σπι­στή του νερού ως κοι­νού αγα­θού, νι­κη­τή του βρα­βεί­ου Ντα­νιέλ Μι­τε­ράν το 2019,  πα­νη­γυ­ρί­στη­κε με ευ­φο­ρία από πολ­λούς ακτι­βι­στές των κοι­νω­νι­κών και πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών ορ­γα­νώ­σε­ων.

Η κρίση εκ­προ­σώ­πη­σης μέσα από τα κόμ­μα­τα και το σύ­στη­μα δεν απο­τυ­πώ­θη­κε μόνο από αυ­τούς που ψή­φι­σαν. Η αποχή υπήρ­ξε επί­σης ιστο­ρι­κά υψηλή, στο 61,4% του εκλο­γι­κού σώ­μα­τος! Αυτό ίσχυ­σε πε­ρισ­σό­τε­ρο σε ερ­γα­τι­κές πε­ριο­χές, όπου ξε­πέ­ρα­σε το 65% ή και το 70%. Η πλειο­ψη­φία των πο­λι­τών δεν αι­σθάν­θη­κε ότι την αφορά αυτό το πο­λι­τι­κό γε­γο­νός (ένα τμήμα αυτών που κι­νη­το­ποι­ή­θη­καν τον Οκτώ­βρη του 2019 κά­λε­σε σε μποϊ­κο­τά­ρι­σμα του «εκλο­γι­κού τσίρ­κου» για να συ­νε­χί­σει ο αγώ­νας στους δρό­μους). Στο με­γα­λύ­τε­ρο βαθμό, οι Χι­λια­νοί συ­νε­χί­ζουν να δεί­χνουν αδια­φο­ρία ή κα­χυ­πο­ψία προς τους «πάνω», είτε δε­ξιούς είτε αρι­στε­ρούς, είτε κομ­μα­τι­κούς είτε ανε­ξάρ­τη­τους.

Η Συ­ντα­κτι­κή Συ­νέ­λευ­ση θα κρα­τή­σει για 9 ή 12 μήνες. Εν τω με­τα­ξύ, οι προ­ε­δρι­κές εκλο­γές του Νο­έμ­βρη θα θέ­σουν για άλλη μια φορά το ερώ­τη­μα: τί εί­δους Χιλή χρειά­ζε­ται να οι­κο­δο­μη­θεί για να ξε­πε­ρα­στεί η δι­κτα­το­ρία του Πι­νο­σέτ;

rproject.gr

Σχόλια (0)

Το email σας δεν θα δημοσιευθεί.