Νίκες της Αριστεράς στη Λατινική Αμερική

Εκλογικές επιτυχίες σε Περού, Μεξικό και Χιλή, εξέγερση διαρκείας στην Κολομβία και αντίστροφη μέτρηση για Μπολσονάρο

Ύστε­ρα από μια πε­ρί­ο­δο συ­ντη­ρη­τι­κής πα­λι­νόρ­θω­σης και πρα­ξι­κο­πη­μα­τι­κών ανα­τρο­πών σε βάρος αρι­στε­ρών κυ­βερ­νή­σε­ων σε αρ­κε­τές, με­γά­λου ει­δι­κού βά­ρους χώρες της Λα­τι­νι­κής Αμε­ρι­κής, η ήπει­ρος φαί­νε­ται να δια­νύ­ει μια και­νούρ­για πε­ρί­ο­δο ρι­ζο­σπα­στι­κο­ποί­η­σης, με νέα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά. Η εντει­νό­με­νη κοι­νω­νι­κή πό­λω­ση λόγω της γι­γά­ντω­σης των ήδη κραυ­γα­λέ­ων ανι­σο­τή­των σε αυτό το κομ­μά­τι του κό­σμου στις συν­θή­κες της παν­δη­μί­ας υπήρ­ξε η βα­σι­κή κι­νη­τή­ρια δύ­να­μη των ελ­πι­δο­φό­ρων, αλλά όχι ακόμη απο­κρυ­σταλ­λω­μέ­νων εξε­λί­ξε­ων.

Πέτρος Παπακωνσταντίνου

Στο Περού των 32 εκα­τομ­μυ­ρί­ων κα­τοί­κων, τη χώρα με τα πε­ρισ­σό­τε­ρα ανα­λο­γι­κά θύ­μα­τα του κο­ρω­νοϊ­ού σε πα­γκό­σμια κλί­μα­κα, πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε την Κυ­ρια­κή ο δεύ­τε­ρος γύρος των πιο πο­λω­τι­κών προ­ε­δρι­κών εκλο­γών, με αντί­πα­λους από τα δύο άκρα του πο­λι­τι­κού φά­σμα­τος. Στη μια πλευ­ρά, ο αστι­κός κό­σμος συ­σπει­ρώ­θη­κε, έστω και ανό­ρε­κτα, γύρω από την Κέικο Φου­χι­μό­ρι, κόρη του πρώην προ­έ­δρου Αλ­μπέρ­το Φου­χι­μό­ρι, που διέ­λυ­σε το αμ­φι­λε­γό­με­νο αντάρ­τι­κο κί­νη­μα “Φω­τει­νό Μο­νο­πά­τι” διά πυρός και σι­δή­ρου, αλλά κα­τέ­λη­ξε στη φυ­λα­κή αφού χρε­ώ­θη­κε πο­λι­τι­κές δο­λο­φο­νί­ες, κα­τα­πά­τη­ση αν­θρω­πί­νων δι­καιω­μά­των και σκάν­δα­λα δια­φθο­ράς. Το λαϊκό μπλοκ εκ­προ­σώ­πη­σε ο Πέδρο Κα­στί­γιο, υπο­ψή­φιος του κόμ­μα­τος “Ελεύ­θε­ρο Περού”, το οποίο εμ­φα­νί­ζε­ται πιστό στον μαρ­ξι­σμό- λε­νι­νι­σμό και στην κλη­ρο­νο­μιά του Χοσέ- Κάρ­λος Μα­ριά­τε­γκι, εξέ­χο­ντα μαρ­ξι­στή στο­χα­στή της χώρας του. Γόνος αγράμ­μα­των, φτω­χών αγρο­τών, δά­σκα­λος στην αγρο­τι­κή εν­δο­χώ­ρα επί σειρά ετών, ο Κα­στί­γιο έγινε γνω­στός σε εθνι­κή κλί­μα­κα με τον ηγε­τι­κό του ρόλο στην πα­ρα­τε­τα­μέ­νη απερ­γία εκ­παι­δευ­τι­κών, το 2017, που συ­γκλό­νι­σε ολό­κλη­ρη τη χώρα.

Όταν γρά­φο­νταν αυτές οι γραμ­μές, με κα­τα­με­τρη­μέ­νο το 95% των ψήφων, ο Κα­στί­γιο είχε ορια­κό προ­βά­δι­σμα 0,6% ένα­ντι της Φου­χι­μό­ρι, ενώ τα απο­τε­λέ­σμα­τα που υπο­λεί­πο­νταν ήταν κυ­ρί­ως από πε­ριο­χές όπου πλειο­ψη­φού­σε. Βέ­βαια, η πολύ μικρή δια­φο­ρά με­τα­ξύ των δύο υπο­ψη­φί­ων προ­α­ναγ­γέλ­λει μία πε­ρί­ο­δο αμ­φι­σβη­τή­σε­ων και εν­στά­σε­ων από τον ητ­τη­μέ­νο, με το εν­δε­χό­με­νο τα­ρα­χών και επέμ­βα­σης των- εχθρι­κών απέ­να­ντι στην Αρι­στε­ρά- δυ­νά­με­ων ασφα­λεί­ας στην ημε­ρή­σια διά­τα­ξη. Άλ­λω­στε, στην προ­ε­κλο­γι­κή πε­ρί­ο­δο υπήρ­ξε με­γά­λη φυγή κε­φα­λαί­ων προς το εξω­τε­ρι­κό, ενώ το μπλοκ του αυ­ταρ­χι­κού λαϊ­κι­σμού, υπό την Φου­χι­μό­ρι, προ­σπα­θού­σε να ασκή­σει ιδε­ο­λο­γι­κή τρο­μο­κρα­τία, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι ο Κα­στί­γιο θα δη­μεύ­σει πε­ριου­σί­ες και θα με­τα­τρέ­ψει το Περού σε Βε­νε­ζου­έ­λα, πα­ρό­τι ο αρι­στε­ρός υπο­ψή­φιος είχε στην αιχμή του την ανα­δια­νο­μή του πλού­του υπέρ των φτω­χών (ιδιαί­τε­ρα με τη βαριά φο­ρο­λό­γη­ση των κα­πι­τα­λι­στών των ορυ­χεί­ων) και όχι την αλ­λα­γή των σχέ­σε­ων ιδιο­κτη­σί­ας. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, η απροσ­δό­κη­τη, μέχρι τον πρώτο γύρο των προ­ε­δρι­κών εκλο­γών, επι­τυ­χία του απο­δει­κνύ­ει το τε­ρά­στιο δυ­να­μι­κό που έχουν στη Λα­τι­νι­κή Αμε­ρι­κή άφθαρ­τα, αντι­συ­στη­μι­κά κόμ­μα­τα και πρό­σω­πα, που κέρ­δι­σαν την αξιο­πι­στία τους μέσα από τον πρω­το­πο­ρια­κό τους ρόλο σε κοι­νω­νι­κά, αυ­θε­ντι­κά λαϊκά κι­νή­μα­τα των προη­γού­με­νων χρό­νων ή δε­κα­ε­τιών.

Την ίδια μέρα, Κυ­ρια­κή, διε­ξή­χθη­σαν στο Με­ξι­κό εκλο­γές για το Κο­γκρέ­σο, τις κυ­βερ­νή­σεις των Πο­λι­τειών και τις πε­ρι­φέ­ρειες, οι οποί­ες είχαν απο­κτή­σει χα­ρα­κτή­ρα δη­μο­ψη­φί­σμα­τος για τον αρι­στε­ρό, αν και αρ­κε­τά πραγ­μα­τι­στή και σε ορι­σμέ­να ζη­τή­μα­τα αμ­φι­λε­γό­με­νο, πρό­ε­δρο της χώρας Αντρές Μα­νου­έλ Λόπες Ομπρα­δόρ. Στο μέχρι τώρα διά­στη­μα της προ­ε­δρί­ας του, ο Ομπρα­δόρ αύ­ξη­σε ση­μα­ντι­κά τον κα­τώ­τα­το μισθό και ενί­σχυ­σε τα κοι­νω­νι­κά προ­γράμ­μα­τα για τους νέους, τους φτω­χούς και τους ηλι­κιω­μέ­νους, πα­ρό­τι ήταν πολύ σφι­χτός στα δη­μό­σια οι­κο­νο­μι­κά ώστε να μην αυ­ξη­θεί το χρέος και φρό­ντι­σε να μην ερε­θί­σει τις ΗΠΑ, ούτε καν επί προ­ε­δρί­ας Τραμπ. Όταν ξέ­σπα­σε η παν­δη­μία, απέ­φυ­γε να κη­ρύ­ξει κα­θο­λι­κό λο­κντά­ουν, προ­τάσ­σο­ντας τις κα­τα­στρο­φι­κές συ­νέ­πειες στην οι­κο­νο­μία, ιδίως στις πα­ρα­γκου­πό­λεις, όπου ούτως η άλλως τα μέτρα κοι­νω­νι­κής απο­στα­σιο­ποί­η­σης είναι αδύ­να­το να τη­ρη­θούν. Παρά το γε­γο­νός ότι η χώρα του θρή­νη­σε, μέχρι τώρα, 350.000 νε­κρούς, ο “πρό­ε­δρος των φτω­χών” όπως θέλει να εμ­φα­νί­ζε­ται πα­ρα­μέ­νει δη­μο­φι­λής στο 60% του πλη­θυ­σμού. Στις εκλο­γές της Κυ­ρια­κής, το κόμμα του MORENA, μαζί με τους αρι­στε­ρούς συμ­μά­χους του, το Ερ­γα­τι­κό Κόμμα και τους Πρά­σι­νους, κέρ­δι­σε και πάλι την πλειο­ψη­φία στο Κο­γκρέ­σο, γε­γο­νός που απο­τε­λεί ση­μα­ντι­κή επι­τυ­χία για εν­διά­με­σες εκλο­γές, όπου δεν κρί­νε­ται άμεσα η τύχη του προ­έ­δρου. Ωστό­σο το γε­γο­νός ότι δεν πέ­τυ­χε την υπερ­πλειο­ψη­φία των δύο τρί­των που απαι­τεί­ται για ση­μα­ντι­κές συ­νταγ­μα­τι­κές αλ­λα­γές, οπωσ­δή­πο­τε θα θέσει εμπό­δια στο σχέ­διο του Ομπρα­δόρ για τον “Τέ­ταρ­το Με­τα­σχη­μα­τι­σμό”, ένα πα­κέ­το βα­θιών αλ­λα­γών στην οι­κο­νο­μία και τη δη­μο­κρα­τία αυτής της με­γά­λης και στρα­τη­γι­κής ση­μα­σί­ας χώρας.

Το Περού και το Με­ξι­κό επι­βε­βαιώ­νουν ότι νέοι άνε­μοι πνέ­ουν, ολο­έ­να και πιο ισχυ­ροί στη Λα­τι­νι­κή Αμε­ρι­κή. Την τριε­τία 2015- 2018, η Δεξιά κέρ­δι­σε κρί­σι­μες εκλο­γι­κές ανα­με­τρή­σεις σε με­γά­λες χώρες της πε­ριο­χής: οι ακραιφ­νώς νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ροι Μα­ου­ρί­σιο Μάκρι και Σε­μπα­στιάν Πι­νιέ­ρα ανα­δεί­χθη­καν πρό­ε­δροι της Αρ­γε­ντι­νής και της Χιλής αντί­στοι­χα, ενώ ο πρώην στρα­τιω­τι­κός και υμνη­τής της χού­ντας Ζαϊρ Μπολ­σο­νά­ρο ανέ­λα­βε την εξου­σία στη Βρα­ζι­λία. Η πρα­ξι­κο­πη­μα­τι­κή ανα­τρο­πή του αρι­στε­ρού προ­έ­δρου της Βο­λι­βί­ας Έβο Μο­ρά­λες θε­ω­ρή­θη­κε η χα­ρι­στι­κή βολή στη δε­κα­πε­ντα­ε­τή ηγε­μο­νία της Αρι­στε­ράς, είτε στη σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τι­κή, είτε στη ρι­ζο­σπα­στι­κή εκ­δο­χή της, σ’ αυτό το ανή­συ­χο κομ­μά­τι του κό­σμου. Ωστό­σο, η ει­κα­σία ότι το πο­λι­τι­κό εκ­κρε­μές μπο­ρεί να αλ­λά­ξει και πάλι φορά επα­νήλ­θε στο προ­σκή­νιο με την εκλο­γή του Ομπρα­δόρ στο Με­ξι­κό, του πε­ρο­νι­στή Αλ­μπέρ­το Φερ­νά­ντες στην Αρ­γε­ντι­νή και του Λουίς Άρσε, από το κόμμα MAS του Μο­ρά­λες, στη Βο­λι­βία. Οι κα­ται­γι­στι­κές εξε­λί­ξεις των τε­λευ­ταί­ων μηνών ενι­σχύ­ουν αυτή την αί­σθη­ση.

Από το προ­πε­ρα­σμέ­νο Σαβ­βα­το­κύ­ρια­κο, εκα­το­ντά­δες χι­λιά­δες άν­θρω­ποι κα­τε­βαί­νουν στους δρό­μους 200 και πλέον πό­λε­ων της Βρα­ζι­λί­ας με κε­ντρι­κό σύν­θη­μα “Fora Bolsonaro”, δη­λα­δή Έξω ο Μπολ­σο­νά­ρο, ενώ στο Κο­γκρέ­σο έχουν κα­τα­τε­θεί 120 προ­τά­σεις κα­θαί­ρε­σης του ακρο­δε­ξιού πο­λι­τι­κού και καλού φίλου του Ντό­ναλντ Τραμπ- κάτι που υπο­στη­ρί­ζει, σύμ­φω­να με τις δη­μο­σκο­πή­σεις, το 57% των ψη­φο­φό­ρων. Αρ­νη­τής της παν­δη­μί­ας, ο Μπολ­σο­νά­ρο χρε­ώ­θη­κε την ολέ­θρια δια­χεί­ρι­σή της, με τη χώρα του να θρη­νεί 460.000 νε­κρούς και τους δια­δο­χι­κούς υπουρ­γούς Υγεί­ας που εκ­δί­ω­ξε να δί­νουν κα­τα­θέ­σεις- φωτιά για τις προ­σω­πι­κές του ευ­θύ­νες. Η δη­μο­τι­κό­τη­τά του έπεσε το προη­γού­με­νο δί­μη­νο από 30% σε 24% και οι δη­μο­σκο­πή­σεις δί­νουν προ­βά­δι­σμα στον προ­ο­δευ­τι­κό πρώην πρό­ε­δρο Λουίς Ινά­σιο Λούλα ντα Σίλ­βα- ο οποί­ος απαλ­λά­χθη­κε από τις κα­τη­γο­ρί­ες που τον είχαν οδη­γή­σει στη φυ­λα­κή- ενό­ψει των προ­ε­δρι­κών εκλο­γών του 2022, αν βέ­βαια ο ση­με­ρι­νός πρό­ε­δρος αντέ­ξει μέχρι τότε. Η δυ­να­μι­κή των εξε­λί­ξε­ων έχει εξα­γριώ­σει το σκλη­ρό πυ­ρή­να των οπα­δών του Μπολ­σο­νά­ρο, στον οποίο συ­γκα­τα­λέ­γε­ται η μαφία των κα­τα­πα­τη­τών της Αμα­ζο­νί­ας (πα­ρά­νο­μα ορυ­χεία και υλο­το­μία), με απο­τέ­λε­σμα να πυ­κνώ­νουν οι δο­λο­φο­νί­ες ιθα­γε­νών από μπρά­βους των εν λόγω “επι­χει­ρη­μα­τιών”. ‘Ηδη το Ανώ­τα­το Δι­κα­στή­ριο άνοι­ξε έρευ­να για τον υπουρ­γό Πε­ρι­βάλ­λο­ντος, ο οποί­ος κα­τη­γο­ρεί­ται ότι κάνει πλά­τες στους μα­φιό­ζους.

Ένας άλλος ηγέ­της της σκλη­ρο­πυ­ρη­νι­κής Δε­ξιάς που δο­κι­μά­ζε­ται σκλη­ρά αυτές τις μέρες είναι ο πρό­ε­δρος της Κο­λομ­βί­ας Ιβάν Ντού­κε, θερ­μός υπο­στη­ρι­κτής του Τραμπ στις περ­σι­νές εκλο­γές και πο­λιορ­κη­τι­κός κριός του στην προ­σπά­θεια ανα­τρο­πής του Μα­δού­ρο, στη Βε­νε­ζου­έ­λα, μέσω πα­ρα­στρα­τιω­τι­κών ομά­δων, με απο­κο­ρύ­φω­μα το απο­τυ­χη­μέ­νο πρα­ξι­κό­πη­μα του 2019. Εδώ και πέντε εβδο­μά­δες, η Κο­λομ­βία ζει τη με­γα­λύ­τε­ρη κοι­νω­νι­κή εξέ­γερ­ση των τε­λευ­ταί­ων 70 χρό­νων, με γε­νι­κές απερ­γί­ες, ογκώ­δεις δια­δη­λώ­σεις και συ­γκρού­σεις με την αστυ­νο­μία, στο Κάλι, την Μπο­γκο­τά και άλλες πό­λεις. Αφορ­μή στά­θη­κε νο­μο­σχέ­διο της κυ­βέρ­νη­σης Ντού­κε για την επι­βο­λή πρό­σθε­των φόρων με στόχο την αντι­με­τώ­πι­ση των βα­ρύ­τα­των οι­κο­νο­μι­κών επι­πτώ­σε­ων της παν­δη­μί­ας. Πα­ρό­τι ο Ντού­κε απέ­συ­ρε, υπό το κρά­τος της λαϊ­κής κα­τα­κραυ­γής, το νο­μο­σχέ­διο, η εξέ­γερ­ση συ­νε­χί­στη­κε, με πρω­τα­γω­νι­στι­κή την πα­ρου­σία της νε­ο­λαί­ας, των εκ­παι­δευ­τι­κών και των υγειο­νο­μι­κών, παρά των ωμή κα­τα­στο­λή του κα­θε­στώ­τος. Σύμ­φω­να με το Human Rights Watch, οι νε­κροί έχουν φτά­σει τους 63, ενώ εκα­το­ντά­δες πα­ρα­μέ­νουν αγνο­ού­με­νοι, ανα­βιώ­νο­ντας τη μα­κά­βρια πα­ρά­δο­ση των desaparecidos, στις χού­ντες του Πι­νο­τσέτ, στη Χιλή και του Βι­ντέ­λα, στην Αρ­γε­ντι­νή. Η πρώην πρό­ε­δρος της Χιλής και νυν ύπατη αρ­μο­στής του ΟΗΕ για τα αν­θρώ­πι­να δι­καιώ­μα­τα Μισέλ Μπα­τσε­λέτ άνοι­ξε έρευ­να ενα­ντί­ον της κυ­βέρ­νη­σης Ντού­κε, ενώ και ο Αμε­ρι­κα­νός υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Άντο­νι Μπλίν­κεν επέ­κρι­νε έμ­με­σα στον στενό σύμ­μα­χο των ΗΠΑ, ζη­τώ­ντας να εξα­σφα­λι­στεί το δι­καί­ω­μα στην ει­ρη­νι­κή δια­μαρ­τυ­ρία.

Ισχυ­ροί άνε­μοι αλ­λα­γής πνέ­ουν και στη Χιλή, ύστε­ρα από τη με­γά­λη ήττα της κυ­βερ­νώ­σας Δε­ξιάς στις εκλο­γές για τη Συ­ντα­κτι­κή Συ­νέ­λευ­ση, που έγι­ναν στις 16 Μαϊου. Η κυ­βέρ­νη­ση Πι­νιέ­ρο ανα­γκά­στη­κε να δε­σμευ­τεί για συ­νταγ­μα­τι­κή ανα­θε­ώ­ρη­ση μέσω Συ­ντα­κτι­κής Συ­νέ­λευ­σης ύστε­ρα από τη με­γά­λη εξέ­γερ­ση του Δε­κεμ­βρί­ου του 2019 ενα­ντί­ον των προ­κλη­τι­κών κοι­νω­νι­κών ανι­σο­τή­των, που κα­τέ­βα­σε 1,2 εκα­τομ­μύ­ριο αν­θρώ­πους στο κέ­ντρο του Σα­ντιά­γο και κό­στι­σε τη ζωή 28 αν­θρώ­πων. Οι πρό­σφα­τες εκλο­γές ανέ­δει­ξαν μια Συ­ντα­κτι­κή όπου πλειο­ψη­φούν οι αρι­στε­ροί και οι ανε­ξάρ­τη­τοι προ­ο­δευ­τι­κοί, δί­νο­ντας μια πρό­γευ­ση για το σύ­νταγ­μα που θα προ­κύ­ψει. Την ίδια μέρα, δή­μαρ­χος Σα­ντιά­γο εξε­λέ­γη η 31χρο­νη Ιρασί Άσλερ, μορφή του με­γά­λου φοι­τη­τι­κού κι­νή­μα­τος του 2011 και στέ­λε­χος του Κομ­μου­νι­στι­κού Κόμ­μα­τος. Στις τε­λευ­ταί­ες δη­μο­σκο­πή­σεις ενό­ψει των προ­ε­δρι­κών εκλο­γών του Νο­εμ­βρί­ου, προη­γεί­ται ένας άλλος κομ­μου­νι­στής, ο πα­λαι­στι­νια­κής κα­τα­γω­γής δή­μαρ­χος Ρε­κο­λέ­τα, Ντα­νιέλ Χά­ου­δε, με πο­σο­στό 19,2%, πο­σο­στό που δεν έπαιρ­νε το ΚΚ ούτε επί της Λαϊ­κής Ενό­τη­τας με τον σο­σια­λι­στή Σαλ­βα­δόρ Αλιέ­ντε, με­τέ­πει­τα πρό­ε­δρο και μάρ­τυ­ρα της Δη­μο­κρα­τί­ας.

rproject.gr