Επίθεση στο δικαίωμα επιστροφής των Παλαιστινίων προσφύγων

Επίθεση στο δικαίωμα επιστροφής των Παλαιστινίων προσφύγων

Πίσω από τη διακοπή χρηματοδότησης από τον Τραμπ

Η κυ­βέρ­νη­ση Τραμπ στα τέλη Αυ­γού­στου προ­χώ­ρη­σε σε πλήρη δια­κο­πή κάθε αμε­ρι­κα­νι­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης προς την UNRWA (Υπη­ρε­σία Αρω­γής και Έργων του ΟΗΕ για τους Πα­λαι­στί­νιους Πρό­σφυ­γες στην Εγγύς Ανα­το­λή).

Πάνος Πέτρου

Πρό­κει­ται για ένα δρα­μα­τι­κό πλήγ­μα στα 5 εκα­τομ­μύ­ρια Πα­λαι­στί­νιους που στη­ρί­ζο­νται απο­κλει­στι­κά στα σχο­λεία, τα νο­σο­κο­μεία, τις κοι­νω­νι­κές υπη­ρε­σί­ες και τη δια­τρο­φή που δια­σφα­λί­ζει η UNRWA σε στρα­τό­πε­δα προ­σφύ­γων στη Δυ­τι­κή Όχθη, τη Γάζα, την Ιορ­δα­νία, τη Συρία και το Λί­βα­νο. Οι ΗΠΑ ήταν ο με­γα­λύ­τε­ρος δω­ρη­τής, με ποσά που εκτι­μώ­νται από το 1/4 ως το 1/3 του ετή­σιου προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού της. Οι αρ­μό­διοι της Υπη­ρε­σί­ας πε­ρι­γρά­φουν προ­βλή­μα­τα που έχουν ήδη εμ­φα­νι­στεί στη λει­τουρ­γία της και προει­δο­ποιούν για δρα­μα­τι­κή επι­δεί­νω­ση της κα­τά­στα­σης το φθι­νό­πω­ρο.

Πρό­κει­ται για αν­θρω­πι­στι­κό έγκλη­μα, με πιο τρο­μα­κτι­κή την επι­δεί­νω­ση της κα­τά­στα­σης στη Γάζα.

Πρό­κει­ται επί­σης για ένα ακόμα δείγ­μα της εξω­τε­ρι­κής πο­λι­τι­κής Τραμπ. Εκ­φρά­ζει τον «απο­μο­νω­τι­σμό» που ισχυ­ρί­ζε­ται ότι «δεν θα πλη­ρώ­νουν οι ΗΠΑ τα βάρη του πλα­νή­τη» -μια δια­φο­ρο­ποί­η­ση από την προη­γού­με­νη ηγε­μο­νι­κή στρα­τη­γι­κή που κα­τα­νο­ού­σε ότι οι αν­θρω­πι­στι­κές δα­πά­νες ανά τον πλα­νή­τη απο­τε­λούν ανα­πό­σπα­στο τμήμα μιας πο­λι­τι­κής που στη­ρί­ζε­ται στο «δι­καί­ω­μα» ή και «υπο­χρέ­ω­ση» των ΗΠΑ να έχουν λόγο και να επεμ­βαί­νουν άμεσα ή έμ­με­σα σε κάθε γωνιά του πλα­νή­τη, επι­κα­λού­με­νες υπαρ­κτά ή ανύ­παρ­κτα προ­βλή­μα­τα. Εκ­φρά­ζει επί­σης την αντί­λη­ψη της εξω­τε­ρι­κής πο­λι­τι­κής ως «εμπο­ρι­κή συ­ναλ­λα­γή» στο δόγμα Τραμπ. Το «δεν θα πλη­ρώ­νουν οι ΗΠΑ τα βάρη του πλα­νή­τη», συ­νο­δεύ­ε­ται από το «ενώ ει­σπράτ­τουν αγνω­μο­σύ­νη και αχα­ρι­στία». Η κυ­βέρ­νη­ση Τραμπ επι­χει­ρεί ταυ­τό­χρο­να να εξοι­κο­νο­μεί χρή­μα­τα αλλά και να χρη­σι­μο­ποιεί την από­συρ­ση των αμε­ρι­κα­νι­κών χρη­μά­των ως μέσο για να απο­σπά­σει ανταλ­λάγ­μα­τα.

Όμως η συ­γκε­κρι­μέ­νη από­φα­ση, αν και ενταγ­μέ­νη στο γε­νι­κό­τε­ρο αυτό πλαί­σιο, ξε­χω­ρί­ζει, γιατί ση­μα­το­δο­τεί πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρα πράγ­μα­τα για το πα­λαι­στι­νια­κό συ­γκε­κρι­μέ­να. Ένα σκέ­λος του πο­λι­τι­κού σκε­πτι­κού πίσω από την από­φα­ση αφορά αυτό τον τρόπο άσκη­σης εξω­τε­ρι­κής πο­λι­τι­κής: Εκ­βιά­ζε­ται η «αχά­ρι­στη» Πα­λαι­στι­νια­κή Αρχή να επι­στρέ­ψει σε δια­πραγ­μα­τεύ­σεις, τις οποί­ες αρ­νεί­ται μετά την πρό­κλη­ση της ανα­γνώ­ρι­σης της Ιε­ρου­σα­λήμ ως πρω­τεύ­ου­σας του Ισ­ρα­ήλ.

Το δεύ­τε­ρο σκέ­λος όμως κρύ­βει βα­θύ­τε­ρους σχε­δια­σμούς. Στη σχε­τι­κή ανα­κοί­νω­ση του Στέιτ Ντι­πάρ­τμεντ για την δια­κο­πή της χρη­μα­το­δό­τη­σης, ξε­χω­ρί­ζει η επι­κρι­τι­κή ανα­φο­ρά σε μια «αδιά­κο­πα και τα­χύ­τα­τα με­γε­θυ­νό­με­νη κοι­νό­τη­τα αν­θρώ­πων που δι­καιού­νται τα ωφε­λή­μα­τα της UNRWA» ως πηγή του προ­βλή­μα­τος. Είναι μια όχι-και-τό­σο-κα­λυμ­μέ­νη επί­θε­ση στην ανα­γνώ­ρι­ση εκ μέ­ρους του ΟΗΕ των απο­γό­νων των Πα­λαι­στι­νί­ων προ­σφύ­γων του 1948 ως πρό­σφυ­γες. Η πε­ρι­κο­πή του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού της UNRWA είναι το πρώτο βήμα μιας στρα­τη­γι­κής που θα επι­χει­ρή­σει να απο­νο­μι­μο­ποι­ή­σει τους Πα­λαι­στί­νιους πρό­σφυ­γες για να τους αρ­νη­θεί το δι­καί­ω­μα επι­στρο­φής.

Η UNRWA ιδρύ­θη­κε το 1949, για να αντι­με­τω­πι­στεί η οξεία αν­θρω­πι­στι­κή κρίση που είχε προ­κα­λέ­σει ο τα­χύ­τα­τος και βί­αιος εκτο­πι­σμός 700.000 Πα­λαι­στι­νί­ων από τις σιω­νι­στι­κές ένο­πλες δυ­νά­μεις κατά τη δη­μιουρ­γία του Κρά­τους του Ισ­ρα­ήλ.

Θε­ω­ρή­θη­κε έκτα­κτο μέτρο για να αντι­με­τω­πί­σει μια πρω­το­φα­νή κρίση, σε μια εποχή που η τύχη των Πα­λαι­στι­νί­ων προ­σφύ­γων (ακόμα και η επι­στρο­φή τους) και η διευ­θέ­τη­ση γε­νι­κό­τε­ρα του πα­λαι­στι­νια­κού (μέρος της οποί­ας θα ήταν και το ποιοι/πώς κλπ θα επέ­στρε­φαν) θε­ω­ρού­νταν ανοι­χτά θέ­μα­τα προς άμεση επί­λυ­ση. Ήταν ένα μέτρο που επι­στρα­τεύ­τη­κε όταν έγινε εμ­φα­νές ότι το Ισ­ρα­ήλ αρ­νιό­ταν τε­λε­σί­δι­κα και το δι­καί­ω­μα επι­στρο­φής, αλλά και την ανά­λη­ψη της ευ­θύ­νης του απέ­να­ντι στους εκτο­πι­σμέ­νους. Ο τότε υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών του Ισ­ρα­ήλ δή­λω­νε: «Οι πιο ικα­νοί να προ­σαρ­μό­ζο­νται και να επι­βιώ­νουν θα τα  κα­τα­φέ­ρουν μέσα από μια δια­δι­κα­σία φυ­σι­κής επι­λο­γής και οι υπό­λοι­ποι απλώς θα χα­θούν. Κά­ποιοι θα πε­θά­νουν, και οι πε­ρισ­σό­τε­ροι θα με­τα­τρα­πούν σε αν­θρώ­πι­να συ­ντρίμ­μια και κοι­νω­νι­κά από­βλη­τα που μάλ­λον θα προ­στε­θούν στις φτω­χό­τε­ρες τά­ξεις των αρα­βι­κών χωρών». Ο Μπεν Γκου­ριόν πί­στευε ότι «οι γέροι θα πε­θά­νουν και οι νέοι θα ξε­χά­σουν». Με αυ­τούς τους υπο­λο­γι­σμούς, το κρά­τος του Ισ­ρα­ήλ δεν είχε καμιά διά­θε­ση να συμ­βά­λει στην συ­ντή­ρη­ση/αξιο­πρε­πή δια­βί­ω­ση του προ­σφυ­γι­κού πλη­θυ­σμού, πόσο μάλ­λον όταν αυτή του η υπο­χρέ­ω­ση θα ση­μα­το­δο­τού­σε πο­λι­τι­κά και την ανα­γνώ­ρι­σή τους ως «ιθα­γε­νή» κι εκτο­πι­σμέ­νο πλη­θυ­σμό με δι­καιώ­μα­τα, και την ευ­θύ­νη του απέ­να­ντί τους.

Η UNRWA συ­γκρο­τή­θη­κε ως απά­ντη­ση της «διε­θνούς κοι­νό­τη­τας» σε μια ωρο­λο­για­κή βόμβα (μια ανα­φο­ρά του Στέιτ Ντι­πάρ­τμεντ ση­μεί­ω­νε από τότε ότι η διαρ­κής πα­ρου­σία των προ­σφύ­γων θα μπο­ρού­σε «να δη­μιουρ­γή­σει το κί­νη­τρο για την ανα­τρο­πή αρα­βι­κών κυ­βερ­νή­σε­ων»). Η γεν­ναία χρη­μα­το­δό­τη­ση των ΗΠΑ σε αυτήν ήταν μια έμ­με­ση επι­χο­ρή­γη­ση στο Ισ­ρα­ήλ, απαλ­λάσ­σο­ντάς το από τις ευ­θύ­νες του. Στην Ουά­σινγ­κτον δεν είχαν αν­θρω­πι­στι­κά αι­σθή­μα­τα, αλλά συμ­με­ρί­ζο­νταν τις προει­δο­ποι­ή­σεις του τότε υπουρ­γού Γε­ωρ­γί­ας του Ισ­ρα­ήλ που προει­δο­ποιού­σε τους τυ­φλω­μέ­νους από τις νίκες συ­να­δέλ­φους του:

«Δεν έχου­με ακόμα κα­τα­νο­ή­σει πλή­ρως τι εί­δους εχθρό δη­μιουρ­γού­με αυτήν τη στιγ­μή έξω από τα σύ­νο­ρά μας. Οι εχθροί μας, τα αρα­βι­κά κράτη, είναι το από­λυ­το τί­πο­τα σε σύ­γκρι­ση με τις εκα­το­ντά­δες χι­λιά­δες Αρά­βων που θα ωθού­νται από μίσος, απελ­πι­σία και εχθρό­τη­τα να μας κά­νουν πό­λε­μο, ανε­ξαρ­τή­τως κρα­τι­κών συμ­φω­νιών…».

Όμως η διαιώ­νι­ση και επι­δεί­νω­ση (ακο­λού­θη­σε πχ ο πό­λε­μος του 1967) του πα­λαι­στι­νια­κού, έκανε αυτήν την κα­τά­στα­ση μό­νι­μη, φτά­νο­ντας στο σή­με­ρα και τα 5 εκα­τομ­μύ­ρια Πα­λαι­στί­νιους πρό­σφυ­γες να εξαρ­τώ­νται από την UNRWA σε δε­κά­δες στρα­τό­πε­δα στα κα­τε­χό­με­να και στις γύρω χώρες. Σε πεί­σμα ενός ισ­ραη­λι­νού μύθου, δεν απο­τε­λεί κά­ποια ύπο­πτη αντι-ισ­ραη­λι­νή «εξαί­ρε­ση» η ανα­γνώ­ρι­ση των απο­γό­νων των Πα­λαι­στι­νί­ων προ­σφύ­γων ως πρό­σφυ­γες, αλλά για την κα­θιε­ρω­μέ­νη πρα­κτι­κή του ΟΗΕ απέ­να­ντι σε όλους τους προ­σφυ­γι­κούς πλη­θυ­σμούς.

Αυτός ο ισ­ραη­λι­νός μύθος, αφορά την επί­μο­νη προ­σπά­θεια του Ισ­ρα­ήλ να αρ­νη­θεί το δι­καί­ω­μα των Πα­λαι­στι­νί­ων στην επι­στρο­φή. Η επί­θε­ση στην UNRWA υπήρ­ξε πα­ρα­δο­σια­κά το μέσο για να επι­τε­θούν σε αυτό το δι­καί­ω­μα. Φταί­ει, λέει, η Υπη­ρε­σία, που συ­ντη­ρεί αυτήν την κα­τά­στα­ση.

Ο ση­με­ρι­νός επι­κε­φα­λής της UNRWA, ένας έντι­μος Ελ­βε­τός γρα­φειο­κρά­της, υπε­ρά­νω υπο­ψί­ας για φι­λο­πα­λαι­στι­νια­κή μο­νο­μέ­ρεια επι­σή­μα­νε την απλή αλή­θεια: «Ακόμα κι αν πάψει η UNRWA να υπάρ­χει… δεν μπο­ρεί κα­νείς να εξα­φα­νί­σει 5 εκα­τομ­μύ­ρια αν­θρώ­πους απλά επει­δή θα ήθελε να εξα­φα­νι­στούν».

Πλέον οι ΗΠΑ φαί­νο­νται να υιο­θε­τούν ανοι­χτά την ισ­ραη­λι­νή προ­σέγ­γι­ση. Ο Τζά­ρεντ Κούσ­νερ, που έχει ανα­λά­βει να φέρει την «Από­λυ­τη Συμ­φω­νία» για το πα­λαι­στι­νια­κό, ο εγκέ­φα­λος πίσω από την ανα­γνώ­ρι­ση της Ιε­ρου­σα­λήμ ως πρω­τεύ­ου­σα του Ισ­ρα­ήλ, ισχυ­ρί­στη­κε (στη σχε­τι­κή συ­ζή­τη­ση μέσα στο αμε­ρι­κα­νι­κό κρά­τος) σύμ­φω­να με το Foreign Policy ότι η UNRWA «βοηθά να συ­ντη­ρούν οι Πα­λαι­στί­νιοι την μη-ρε­α­λι­στι­κή προσ­δο­κία ότι ίσως μια μέρα γυ­ρί­σουν στις εστί­ες που εγκα­τέ­λει­ψαν». Ο ίδιος είχε προ­τεί­νει οι πόροι που πή­γαι­ναν στην UNRWA να κα­τευ­θυν­θούν στην κυ­βέρ­νη­ση της Ιορ­δα­νί­ας, αν αυτή συμ­φω­νού­σε να απο­δε­χτεί ότι ο πα­λαι­στι­νια­κός πλη­θυ­σμός που φι­λο­ξε­νεί θα πάψει να έχει το δι­καί­ω­μα επι­στρο­φής. Η πρέ­σβει­ρα των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, Νίκι Χάλει, δή­λω­σε ρητά ότι το δι­καί­ω­μα της επι­στρο­φής πρέ­πει να βγει από τη συ­ζή­τη­ση ορι­στι­κά. Είναι αυτή, μαζί με τον Κούσ­νερ, που έδω­σαν μάχη μέσα στην κυ­βέρ­νη­ση και το κρά­τος, για να κάμ­ψουν τις επι­φυ­λά­ξεις απέ­να­ντι στη δια­κο­πή χρη­μα­το­δό­τη­σης.

Και αυτές οι επι­φυ­λά­ξεις είναι ισχυ­ρές και δεν προ­έρ­χο­νται από τί­πο­τα φί­λους του πα­λαι­στι­νια­κού λαού. Ο Ντέιβ Χάρ­ντεν, πρώην κο­ρυ­φαί­ος αξιω­μα­τού­χος σε ζη­τή­μα­τα εξω­τε­ρι­κής πο­λι­τι­κής που ενη­με­ρώ­θη­κε ιδιω­τι­κά για τις συ­ζη­τή­σεις με­τα­ξύ Κούσ­νερ και Πο­μπέο δή­λω­σε ότι η από­φα­ση «…δια­κιν­δυ­νεύ­ει να κα­ταρ­ρεύ­σει η Πα­λαι­στι­νια­κή Αρχή, να ενι­σχυ­θεί η Χαμάς και να φορ­τω­θούν τα βάρη των υπη­ρε­σιών υγεί­ας, παι­δεί­ας και τε­λι­κά ασφα­λεί­ας στους Ισ­ραη­λι­νούς… Η από­φα­ση είναι επι­κίν­δυ­νη, με απρό­βλε­πτες συ­νέ­πειες». Μέσα στο Πε­ντά­γω­νο, αυτή η ανη­συ­χία είναι ισχυ­ρή. Η σπου­δή των ευ­ρω­παϊ­κών κυ­βερ­νή­σε­ων να αυ­ξή­σουν το δικό τους με­ρί­διο δα­πα­νών για την UNRWA επί­σης δεν αφορά κά­ποιο φι­λο­πα­λαι­στι­νια­κό αί­σθη­μα αλλά ανά­λο­γους φό­βους. Με τα λόγια του Γερ­μα­νού υπ. Εξ., Χέικο Μάας: «Η απώ­λεια αυτής της ορ­γά­νω­σης μπο­ρεί να εξα­πο­λύ­σει ανε­ξέ­λεγ­κτες αλυ­σι­δω­τές αντι­δρά­σεις». Ακόμα και μέσα στο Ισ­ρα­ήλ, δεν συμ­με­ρί­ζο­νται όλοι τη χαρά του Νε­τα­νιά­χου. Όσοι, μέσα στις υπη­ρε­σί­ες ασφα­λεί­ας, σκέ­πτο­νται λίγο πιο στρα­τη­γι­κά και μα­κρο­πρό­θε­σμα  προει­δο­ποιούν ότι η κί­νη­ση μπο­ρεί «να βάλει φωτιά στο έδα­φος», επι­δει­νώ­νο­ντας την οι­κο­νο­μι­κή κα­τά­στα­ση σε Δυ­τι­κή Όχθη και Γάζα.

Όπως και με την ανα­γνώ­ρι­ση της Ιε­ρου­σα­λήμ, όπως και με την επί­ση­μη ανα­κή­ρυ­ξη του Ισ­ρα­ήλ σε ρα­τσι­στι­κό κρά­τος-απαρτ­χάιντ με την νέα του νο­μο­θε­σία, επι­βε­βαιώ­νε­ται ότι σε Ουά­σινγ­κτον και Τελ Αβίβ επι­κρα­τεί μια αυ­το­πε­ποί­θη­ση ότι μπο­ρούν να έρ­θουν σε ρήξη με την διε­θνή, ιμπε­ρια­λι­στι­κή «συ­ναί­νε­ση» γύρω από τους τρό­πους δια­χεί­ρι­σης του πα­λαι­στι­νια­κού τις τε­λευ­ταί­ες δε­κα­ε­τί­ες. Να εγκα­τα­λεί­ψουν «φύλα συκής», να πά­ψουν οι «εξι­σορ­ρο­πι­στι­κές κι­νή­σεις» και να επι­χει­ρή­σουν μια με­τω­πι­κή επί­θε­ση. Μοιά­ζει πα­ρά­λο­γο από τη σκο­πιά ακόμα και τμη­μά­των του κα­τε­στη­μέ­νου σε ΗΠΑ-ΕΕ-Ισ­ρα­ήλ, καθώς ρι­σκά­ρει ανά­φλε­ξη, αλλά δεί­χνουν απο­φα­σι­σμέ­νοι να προ­χω­ρή­σουν.

Σε ένα μέιλ που διέρ­ρευ­σε, το πε­ρα­σμέ­νο Γε­νά­ρη ο Κούσ­νερ έγρα­φε: «Ο στό­χος μας δεν μπο­ρεί να είναι να κρα­τά­με τα πράγ­μα­τα στα­θε­ρά όπως είναι… καμιά φορά πρέ­πει να πά­ρεις στρα­τη­γι­κά ρίσκα που απει­λούν να δια­λύ­σουν τα πράγ­μα­τα, προ­κει­μέ­νου να φτά­σεις στο στόχο σου»…

rproject.gr