Η Ιταλία, η κρίση και ο Τσίπρας του αντώνη νταβανέλου

Η Ιταλία, η κρίση και ο Τσίπρας του αντώνη νταβανέλου

Δέκα χρόνια μετά το ξέσπασμα της διεθνούς κρίσης του καπιταλισμού, της μεγαλύτερης μετά το «σεισμό» του 1929, το σύστημα εξακολουθεί να αδυνατεί να επανέλθει σε μια στοιχειώδη κανονικότητα.

Επί­κε­ντρο αυτή τη φορά είναι η Ιτα­λία, μια με­γά­λη οι­κο­νο­μία, η 4η σε όγκο στην Ευ­ρω­ζώ­νη, με ΑΕΠ πε­ρί­που… 12πλά­σιο από το αντί­στοι­χο στην Ελ­λά­δα. Αλλά και ένα χρέος που υπο­λο­γί­ζε­ται πάνω από 2,4 τρι­σε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ (δη­λα­δή 7πλά­σιο από το ελ­λη­νι­κό), που ξε­περ­νά το 132% του ΑΕΠ, «ξε­σκί­ζο­ντας» τα όρια των ευ­ρω­συν­θη­κών που ορί­ζουν την κα­νο­νι­κό­τη­τα στο 60% του ΑΕΠ.

Το μά­θη­μα είναι σκλη­ρό προς όποιους επι­χει­ρούν να βγά­λουν «διά­γνω­ση» για την τρέ­χου­σα κρίση του συ­στή­μα­τος, πα­ρα­κο­λου­θώ­ντας μόνο τα κέρδη των επι­χει­ρή­σε­ων. Η κρίση στην Ιτα­λία, που οδη­γεί την ευ­ρω­ζώ­νη σε ένα κυ­ριο­λε­κτι­κά «καυτό κα­λο­καί­ρι», ξέ­σπα­σε στο πεδίο της πο­λι­τι­κής.

Οι νι­κη­τές των προη­γού­με­νων εκλο­γών, η ακρο­δε­ξιά Λέγκα του Βορρά του Ματέο Σαλ­βί­νι και οι «λαϊ­κι­στές» του Κι­νή­μα­τος των 5 Αστέ­ρων (M5S), προ­σπά­θη­σαν να συ­γκρο­τή­σουν κυ­βέρ­νη­ση, δια­θέ­το­ντας την ανα­γκαία κοι­νο­βου­λευ­τι­κή υπο­στή­ρι­ξη. Ως Υπουρ­γό Οι­κο­νο­μι­κών πρό­τει­ναν τον Πάολο Σα­βό­να, θε­ω­ρού­με­νο ως «ευ­ρω­σκε­πτι­κι­στή» και σκλη­ρό δια­πραγ­μα­τευ­τή του ιτα­λι­κού χρέ­ους. Προ­σο­χή: Ο Σα­βό­να δεν μπο­ρεί να κα­τη­γο­ρη­θεί ως «ύπο­πτος» για φι­λερ­γα­τι­κές-φι­λο­λαϊ­κές αντι­λή­ψεις. Αντί­θε­τα υπήρ­ξε στενά συν­δε­δε­μέ­νος με την Confindustria (τον ιτα­λι­κό ΣΕΒ) και η αντί­θε­σή του στο ευρώ αντα­να­κλά κυ­ρί­ως τη νο­σταλ­γία προς τη λι­ρέ­τα ενός ισχυ­ρού τμή­μα­τος της κυ­ρί­αρ­χης τάξης των βιο­μη­χά­νων και των με­γα­λε­μπό­ρων-εξα­γω­γέ­ων του Βορρά, παρά ένα σχέ­διο ανα­τρο­πής της λι­τό­τη­τας που θε­ρί­ζει την ερ­γα­τι­κή τάξη και τις λαϊ­κές μάζες μετά από τα χρό­νια της σο­σιαλ­φι­λε­λεύ­θε­ρης-κε­ντρο­α­ρι­στε­ρής δια­κυ­βέρ­νη­σης στην Ιτα­λία, σε αγα­στή συ­νερ­γα­σία με την υπό­λοι­πη ευ­ρω­η­γε­σία.

Όμως και μόνο η υπο­ψία ότι μια τέ­τοια ρήξη θα μπο­ρού­σε να απο­τε­λεί ένα από τα εν­δε­χό­με­να, προ­κά­λε­σε πα­νι­κό και ανε­πα­νά­λη­πτη πο­λι­τι­κή κρίση. Ο Πρό­ε­δρος της Δη­μο­κρα­τί­ας, Σέρ­τζιο Μα­τα­ρέ­λα, απέρ­ρι­ψε τον Σα­βό­να, απορ­ρί­πτο­ντας ου­σια­στι­κά την κυ­βέρ­νη­ση Λέ­γκας-M5S και οδη­γώ­ντας τις εξε­λί­ξεις προς μια «κυ­βέρ­νη­ση τε­χνο­κρα­τών» με επι­κε­φα­λής τον Κάρλο Κο­τα­ρέ­λι, άν­θρω­πο του ΔΝΤ επί 25 χρό­νια, με το ψευ­δώ­νυ­μο «ψα­λι­δο­χέ­ρης» λόγω της εμ­μο­νής του στις πε­ρι­κο­πές κοι­νω­νι­κών δα­πα­νών και δη­μό­σιων επεν­δύ­σε­ων.

Η κυ­βέρ­νη­ση Κο­τα­ρέ­λι δεν μπο­ρεί να επι­βιώ­σει. Ο «ψα­λι­δο­χέ­ρης» στη­ρί­ζε­ται κυ­ρί­ως από την (ητ­τη­μέ­νη στις εκλο­γές) κε­ντρο­α­ρι­στε­ρά που βρήκε την ώρα να δη­λώ­σει «συ­μπα­ρά­στα­ση στον ΠτΔ Μα­τα­ρέ­λα, με στόχο να σώ­σου­με τη με­γά­λη μας χώρα». Έχει ακόμα την ανοχή του (επί­σης ητ­τη­μέ­νου στις εκλο­γές) Σίλ­βιο Μπερ­λου­σκό­νι της δε­ξιάς, της Forca Italia. Όμως δεν πρό­κει­ται να αντέ­ξει την πίεση των ου­σια­στι­κά νι­κη­τών της Λέ­γκας και των M5S, ανα­λαμ­βά­νο­ντας ου­σια­στι­κά να οδη­γή­σει την Ιτα­λία σε νέες εκλο­γές το ερ­χό­με­νο Φθι­νό­πω­ρο. Σε συν­θή­κες βα­θιάς κρί­σης και υπο­χρε­ώ­νο­ντας όλους τους «παί­κτες» να σκλη­ρύ­νουν τις θέ­σεις τους. Ήδη η Λέγκα και το M5S προ­σπα­θούν να δώ­σουν στις επό­με­νες εκλο­γές χα­ρα­κτή­ρα «δη­μο­ψη­φί­σμα­τος» όπου, λέει, θα κρί­νε­ται η «ανε­ξαρ­τη­σία» της Ιτα­λί­ας, το δι­καί­ω­μα να απο­φα­σί­ζουν οι πο­λί­τες και όχι οι αγο­ρές το μέλ­λον της χώρας στο ευρώ και η δια­πραγ­μά­τευ­ση του χρέ­ους. Τόσο ο ακρο­δε­ξιός Σαλ­βί­νι της Λέ­γκας, όσο και ο διά­δο­χος του Μπέπε Γκρί­λο, ο Ντι Μάιο των M5S, προ­σπα­θούν να καλ­λιερ­γή­σουν μια υπό­σχε­ση «αντι­λι­τό­τη­τας» γύρω από την πο­λι­τι­κή τους. Όμως και πάλι χρειά­ζε­ται προ­σο­χή: Ο Σαλ­βί­νι της Λέ­γκας κα­τη­γο­ρεί τον ΠτΔ ότι τον εμπό­δι­σε να ανα­λά­βει το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών και να αρ­χί­σει αμέ­σως τις μα­ζι­κές απε­λά­σεις με­τα­να­στών. Η απε­λευ­θέ­ρω­ση από τη λι­τό­τη­τα δεν είναι δυ­να­τόν να ανα­τε­θεί στους ακρο­δε­ξιούς ρα­τσι­στές και στους ανερ­μά­τι­στους «λαϊ­κι­στές» του Μπ.Γκρί­λο. Τα απο­τε­λέ­σμα­τα μιας τέ­τοιας αυ­τα­πά­της δεν θα μπο­ρού­σαν παρά να είναι τρα­γι­κά.

Η εξέ­λι­ξη αυτή φα­νε­ρώ­νει τη δια­λυ­τι­κή κρίση της κά­πο­τε με­γά­λης ιτα­λι­κής Αρι­στε­ράς. Μετά τα χρό­νια της «ευ­τυ­χί­ας» στην κυ­βέρ­νη­ση, μετά την εγκλη­μα­τι­κή πο­λι­τι­κή της λι­τό­τη­τας και των νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρων αντι­με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων, μετά από δια­δο­χι­κές «διευ­ρύν­σεις» και «επα­νι­δρύ­σεις» προς τη σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τι­κή κα­τεύ­θυν­ση, σή­με­ρα είναι απο­λύ­τως αδύ­να­μη να πα­ρα­κο­λου­θή­σει τις εξε­λί­ξεις από την κλει­δα­ρό­τρυ­πα. Ο ξε­σκο­νι­σμέ­νος Μά­σι­μο Ντ Αλέμα εξέ­φρα­σε το φόβο ότι η Λέγκα και το M5S «θα έχουν το 80% στην επό­με­νη Βουλή». Είναι ένα μά­θη­μα και για τους ντό­πιους κε­ντρο­α­ρι­στε­ρούς, που θε­ω­ρούν ότι η μνη­μο­νια­κή πο­λι­τι­κή θα μεί­νει, τε­λι­κά, ατι­μώ­ρη­τη…

Πολ­λοί μί­λη­σαν για «πρα­ξι­κό­πη­μα» στην Ιτα­λία. Με μια έν­νοια είναι: Ο Μα­τα­ρέ­λα πα­ρα­βί­α­σε ολο­φά­νε­ρα την αρχή της πλειο­ψη­φί­ας. Όμως πάντα έχει ση­μα­σία και το ποιοι είναι τα «θύ­μα­τα». Δεν είναι άλ­λω­στε τυ­χαίο ότι για πρα­ξι­κό­πη­μα στην Ιτα­λία μί­λη­σε και η Μαρίν Λεπέν, ενώ οι κα­θα­ρό­αι­μοι φα­σί­στες του Fratelli d’ Italia ζη­τούν να πα­ρα­πεμ­φθεί ο Μα­τα­ρέ­λα σε δίκη για «εσχά­τη προ­δο­σία». Δεν υπάρ­χει πε­ρι­θώ­ριο για επι­δο­κι­μα­σία –και πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο για ταύ­τι­ση…– με τον αντι­δρα­στι­κό συ­να­σπι­σμό της ακρο­δε­ξιάς Λέ­γκας και του συ­νο­θυ­λεύ­μα­τος των M5S. Παρ’ όλα αυτά, η ιτα­λι­κή κρίση –στο σε­νά­ριο της ρε­βάνς της Λέ­γκας και των M5S, με θέ­σεις μά­λι­στα που θα έχουν σκλη­ρύ­νει από την αντι­πα­ρά­θε­ση για την κυ­βερ­νη­τι­κή εξου­σία–  απει­λεί πραγ­μα­τι­κά την ούτως ή άλλως εύ­θραυ­στη συ­νο­χή της ευ­ρω­ζώ­νης. Το τρί­γω­νο Βε­ρο­λί­νο-Πα­ρί­σι-Βρυ­ξέλ­λες έχει υπερ­θερ­μαν­θεί και όλοι πε­ρι­μέ­νουν τις εξε­λί­ξεις με κομ­μέ­νη την ανάσα. Η Μέρ­κελ θύ­μι­σε το πα­ρά­δειγ­μα «εξη­μέ­ρω­σης» του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, αλλά κα­νείς δεν δι­καιού­ται να ξεχνά ότι η Ιτα­λία έχει πολύ με­γα­λύ­τε­ρα πε­ρι­θώ­ρια ελιγ­μών και εκ­βια­σμών απ’ ό,τι είχε η Ελ­λά­δα το 2015.

Στο με­τα­ξύ, ο καυ­γάς των βου­βα­λιών έχει ως θύ­μα­τα τα βα­τρά­χια. Τα ομό­λο­γα χρέ­ους των χωρών του ευ­ρω­παϊ­κού Νότου αρ­χί­ζουν να αντι­με­τω­πί­ζουν (ξανά!) μιαν εκτί­να­ξη των spreads, ενώ οι «αγο­ρές» έχουν πάρει θέση με το «δά­κτυ­λο στη σκαν­δά­λη».

Αυτή η με­γά­λη «ανα­τα­ρα­χή» βρί­σκει τον Τσί­πρα σε πολύ ευαί­σθη­τη στιγ­μή. Οι απο­φά­σεις για την «επό­με­νη μέρα» της θε­ω­ρη­τι­κής λήξης του 3ου μνη­μο­νί­ου θα λη­φθούν σε συν­θή­κες όπου τα 10ετή ελ­λη­νι­κά ομό­λο­γα έχουν ήδη σκαρ­φα­λώ­σει στο 4,47%, η βεν­ζί­νη «βλέ­πει» τα 2,5 ευρώ ανά λίτρο και η ευ­ρω­ζώ­νη θα έχει μπρο­στά της μια νέα απει­λή υπαρ­ξια­κών δια­στά­σε­ων. Σε αυτές τις συν­θή­κες η επι­μο­νή του Στουρ­νά­ρα για να απο­φευ­χθεί η «ελεύ­θε­ρη έκ­θε­ση» στις αγο­ρές, για να προ­τι­μη­θεί η «πι­στο­λη­πτι­κή γραμ­μή στή­ρι­ξης», μοιά­ζει να δι­καιώ­νε­ται με βάση τα αστι­κά-κα­θε­στω­τι­κά κρι­τή­ρια. Μόνο που αυτή η επι­λο­γή οδη­γεί και σε μια πολύ πιο ρητή «δέ­σμευ­ση» απέ­να­ντι στους δα­νει­στές, μια μορφή κα­λυμ­μέ­νου μνη­μο­νί­ου 4, που θα ακυ­ρώ­νει όλους τους επι­κοι­νω­νια­κούς σχε­δια­σμούς και θα οδη­γεί την ομάδα Τσί­πρα επι­κιν­δύ­νως κοντά στον πο­λι­τι­κό θά­να­το. Όσοι προ­έ­βλε­παν σε­νά­ρια ομα­λο­ποί­η­σης, όσοι ονει­ρεύ­ο­νταν «με­σο­δια­στή­μα­τα» στα­θε­ρό­τη­τας, έχουν δια­ψευ­στεί. Η κρίση πα­ρα­μέ­νει κα­θο­ρι­στι­κή για όλες τις επι­λο­γές: στην οι­κο­νο­μία, στην κοι­νω­νι­κή πο­λι­τι­κή, στο πο­λι­τι­κό πεδίο. Και το ζη­τού­με­νο εξα­κο­λου­θεί να είναι η πα­ρέμ­βα­ση μέσα σε αυτήν, από τη σκο­πιά των ερ­γα­ζο­μέ­νων και των λαϊ­κών τά­ξε­ων. Που ση­μαί­νει πα­ρέμ­βα­ση από τη σκο­πιά της Ρι­ζο­σπα­στι­κής Αρι­στε­ράς.

/rproject.gr