30 Ιανουαρίου, Χώρα των Βάσκων: Μια γενική πολιτική απεργία είναι εφικτή

Οι  πρω­ι­νές δια­δη­λώ­σεις ήταν μα­ζι­κές σε όλες τις με­γά­λες πό­λεις. Στο Μπιλ­μπάο δια­δή­λω­σαν 50.000 άν­θρω­ποι, 35.000 στην Πα­μπλό­να και στο Σαν Σε­μπα­στιάν και 25.000 στη Βι­τό­ρια. Το από­γευ­μα διορ­γα­νώ­θη­καν δια­δη­λώ­σεις σε κάθε πόλη και χωριό. Η φω­το­γρα­φία της πόλης του Σαν Σε­μπα­στιάν ήταν εντυ­πω­σια­κή. Μι­κρές και με­γα­λύ­τε­ρες ομά­δες αν­θρώ­πων με ση­μαί­ες (ξε­χώ­ρι­ζαν οι μωβ-φε­μι­νι­στι­κές), συ­γκε­ντρώ­νο­νταν σε κάθε γωνία, συ­να­ντώ­ντας άλλες ομά­δες, κα­τευ­θυ­νό­με­νες προς τα ση­μεία προ­συ­γκε­ντρώ­σε­ων. Τρα­κτέρ, με­γά­λα φορ­τη­γά, πο­δη­λά­τες συ­νό­δευαν τις δια­δη­λώ­τριες. Με φόντο τα παλιά κτί­ρια του 19ου αιώνα, σε μια κα­τε­ξο­χήν του­ρι­στι­κή πόλη, όπου όλα φαί­νε­ται να λει­τουρ­γούν αρ­μο­νι­κά, χι­λιά­δες άν­θρω­ποι διεκ­δί­κη­σαν μα­χη­τι­κά ζωή με αξιο­πρέ­πεια απαι­τώ­ντας από τη δεξιά κυ­βέρ­νη­ση του PNV να ικα­νο­ποι­ή­σει άμεσα τα αι­τή­μα­τά τους. Οι εκ­πρό­σω­ποι των με­γά­λων συν­δι­κά­των ELA και LAB από τις κε­ντρι­κές εξέ­δρες ανα­κοί­νω­σαν ότι δί­νουν πε­ρι­θώ­ριο δύο μηνών στην κυ­βέρ­νη­ση, να προ­χω­ρή­σει σε αλ­λα­γές που θα βελ­τιώ­σουν δρα­στι­κά τη ζωή των ερ­γα­ζο­μέ­νων και των συ­ντα­ξιού­χων, αλ­λιώς οι απερ­γί­ες θα επα­να­λη­φθούν.

Κατά γε­νι­κή ομο­λο­γία η απερ­γία είχε επι­τυ­χία.  Στην πλειο­ψη­φία τους ιδιω­τι­κές  επι­χει­ρή­σεις κάθε εί­δους (πο­λυ­κα­τα­στή­μα­τα, σού­περ-μάρ­κετ, ερ­γο­στά­σια, καφέ)  και τρά­πε­ζες  ήταν κλει­στές. Το ίδιο συ­νέ­βη και στο δη­μό­σιο τομέα που λει­τούρ­γη­σε με προ­σω­πι­κό ασφα­λεί­ας. Νο­σο­κο­μεία, σχο­λεία, πα­νε­πι­στή­μια και άλλες δη­μό­σιες υπη­ρε­σί­ες, υπο­λει­τούρ­γη­σαν. Είχαν προη­γη­θεί συ­νε­λεύ­σεις ερ­γα­ζο­μέ­νων σε χώ­ρους ερ­γα­σί­ας όπου υπερ­ψη­φί­στη­κε η πρό­τα­ση συμ­με­το­χής στην απερ­γία. Ιδιαί­τε­ρα ψηλό ήταν το πο­σο­στό συμ­με­το­χής στα ερ­γο­στά­σια. Έκλει­σαν όμως και επι­χει­ρή­σεις στις οποί­ες οι ερ­γο­δο­τι­κές απει­λές δεν επέ­τρε­ψαν στις ερ­γα­ζό­με­νες-ους να απερ­γή­σουν. Ομά­δες σω­μα­τεί­ων και συ­μπα­ρα­στα­τριών, από το πρωί επι­σκέ­φθη­καν αυ­τούς τους χώ­ρους, ζη­τώ­ντας το κλεί­σι­μό τους. Στις βι­τρί­νες  με­γά­λων αλυ­σί­δων όπως τα Zara, το FNAC, η  Caixa Bank, τα Eroski, υπήρ­χαν αφί­σες κολ­λη­μέ­νες στα κα­τε­βα­σμέ­να ρολά. Στις πε­ρισ­σό­τε­ρες πό­λεις, ήταν αδύ­να­το να βρε­θεί  κα­φε­νείο, φούρ­νος ή κα­πνο­πω­λείο ανοι­χτό. Οι δια­δη­λώ­τριες-ες μοί­ρα­ζαν καφέ, τσάι και σά­ντουιτς σε συ­να­δέλ­φους που περ­πα­τού­σαν  πλάι  τους στο δρόμο. Μπα­μπά­δες με κα­ρο­τσά­κια, μα­μά­δες με μωβ ση­μαί­ες, άν­θρω­ποι όλων των ηλι­κιών, περ­πά­τη­σαν χι­λιό­με­τρα μέχρι να φτά­σουν στα κε­ντριά ση­μεία συ­γκέ­ντρω­σης. Καθώς οι πρω­ι­νές δια­δη­λώ­σεις έφτα­ναν στο τέλος, καλ­λι­τέ­χνες ανέ­βαι­ναν στις εξέ­δρες παί­ζο­ντας μου­σι­κή και συ­ζη­τώ­ντας με τις δια­δη­λώ­τριες-ες που τρα­γου­δού­σαν ή χό­ρευαν. Στο Σαν Σε­μπα­στιάν η δια­δή­λω­ση έκλει­σε με επα­να­στα­τι­κά και φε­μι­νι­στι­κά τρα­γού­δια.

Ναι η απερ­γία μας είναι πο­λι­τι­κή

Την ίδια τη μέρα της δια­δή­λω­σης αλλά και τους μήνες που προη­γή­θη­καν έγινε σαφές με κάθε τρόπο πως αυτή η απερ­γία θα ήταν δια­φο­ρε­τι­κή από όλες τις γε­νι­κές απερ­γί­ες που είχαν γίνει μέχρι τώρα στη Χώρα των Βά­σκων (αλλά και στο Ισπα­νι­κό Κρά­τος). Η προη­γού­με­νη γε­νι­κή απερ­γία είχε γίνει το 2013, όμως σε τί­πο­τε δε θύ­μι­ζε αυτή της 30ης Γε­νά­ρη. Η συ­γκε­κρι­μέ­νη απερ­γία πέρα από γε­νι­κή,  χα­ρα­κτη­ρί­στη­κε ως κοι­νω­νι­κή, πο­λι­τι­κή και επι­θε­τι­κή. Κοι­νω­νι­κή και πο­λι­τι­κή γιατί διεύ­ρυ­νε πε­ρισ­σό­τε­ρο από κάθε άλλη απερ­γία τα αι­τή­μα­τά της. Η Χάρτα Κοι­νω­νι­κών Δι­καιω­μά­των που δη­μιουρ­γή­θη­κε το 2013 από όλα τα βά­σκι­κα συν­δι­κά­τα και τις κοι­νω­νι­κές ορ­γα­νώ­σεις, απο­τε­λεί ένα κοι­νω­νι­κό πρό­γραμ­μα-πρό­τα­ση συ­νο­λι­κής αλ­λα­γής της βά­σκι­κης κοι­νω­νί­ας, που ανα­φέ­ρε­ται σε μια λαϊκή κυ­ριαρ­χία (συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νο­ντας και το αί­τη­μα της βα­σκι­κής ανε­ξαρ­τη­σί­ας). Στις διεκ­δι­κή­σεις των κι­νη­μά­των που ορ­γά­νω­σαν την απερ­γία, πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται αι­τή­μα­τα που αφο­ρούν την αύ­ξη­ση του κα­τώ­τα­του μι­σθού, την αύ­ξη­ση των συ­ντά­ξε­ων στα 1080 ευρώ για όλες-ους, την κα­τάρ­γη­ση της οι­κια­κής ερ­γα­σί­ας, και τη δρα­στι­κή βελ­τί­ω­ση των συν­θη­κών ερ­γα­σί­ας στην κα­θα­ριό­τη­τα και σε άλ­λους επι­σφα­λείς το­μείς. Ήταν μια απερ­γία με έντο­νο αντι­κυ­βερ­νη­τι­κό χα­ρα­κτή­ρα σε μια Αυ­το­νο­μία που αυτό δεν είναι εύ­κο­λο,  αφού όποιες-οι στρέ­φο­νται ενά­ντια στη κυ­βέρ­νη­ση, συχνά κα­τη­γο­ρού­νται για υπο­νό­μευ­ση του βά­σκι­κου εθνι­κι­σμού. Ένα από τα συν­θή­μα­τα έλεγε: «Ποτέ καμιά κυ­βέρ­νη­ση δε μας έχει χα­ρί­σει τί­πο­τε». Έντο­νη ήταν η πα­ρου­σία συ­ντα­ξιού­χων, που όχι αδί­κως, πε­ρη­φα­νεύ­ο­νται γιατί χάρη σε αυ­τές-ους έγινε πραγ­μα­τι­κό­τη­τα αυτή η απερ­γία. Ήταν αυτοί που τα τε­λευ­ταία χρό­νια ξε­κί­νη­σαν να κι­νη­το­ποιού­νται ζη­τώ­ντας από τα συν­δι­κά­τα να προ­κη­ρύ­ξουν μια με­γά­λη απερ­γία, αφού το κί­νη­μα συ­ντα­ξιού­χων δεν μπο­ρεί να κάνει κάτι τέ­τοιο. Κά­ποιοι συ­ντα­ξιού­χοι, με τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά βά­σκι­κα κα­πέ­λα, κρα­τού­σαν φρα­τζό­λες και μα­γκού­ρες.

Όμως η απερ­γία δεν έμει­νε στα ερ­γα­τι­κά ζη­τή­μα­τα. Στη Χάρτα Δι­καιω­μά­των πα­ρου­σιά­ζε­ται ένα πρό­γραμ­μα φε­μι­νι­στι­κό, αντι­ρα­τσι­στι­κό, αντι­πο­λε­μι­κό και οι­κο­λο­γι­κό το οποίο υπο­στη­ρί­χτη­κε μέσα από τα συν­θή­μα­τα της γε­νι­κής απερ­γί­ας. Προ­τά­θη­καν μέτρα βελ­τί­ω­σης της ζωής των αν­θρώ­πων σε όλες τις όψεις της κα­θη­με­ρι­νό­τη­τας, δί­νο­ντας την ευ­και­ρία σε δια­φο­ρε­τι­κά στρώ­μα­τα να συμ­με­τά­σχουν με τα αι­τή­μα­τά τους και το κυ­ριό­τε­ρο να τα ενώ­σουν με τα αι­τή­μα­τα των άλλων. Ήταν μια απερ­γία που ένωνε τις δια­φο­ρε­τι­κές φωνές της αντί­στα­σης, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας ένα πολύ ισχυ­ρό μέσο: την απερ­γία.

Όπως ση­μεί­ω­νε μια συν­δι­κα­λί­στρια του ELA στην κε­ντρι­κή της ομι­λία: «Μας κα­τη­γο­ρούν ότι η απερ­γία μας είναι πο­λι­τι­κή. Τους απα­ντά­με, Ναι φυ­σι­κά και η απερ­γία μας είναι πο­λι­τι­κή. Σας πα­ρου­σιά­ζου­με τη δική μας πο­λι­τι­κή, το δικό μας σχέ­διο απά­ντη­σης στο πο­λι­τι­κό σχέ­διο αυτής της κυ­βέρ­νη­σης».

Οι διορ­γα­νώ­τριες-ες επέ­με­ναν επί­σης στον «επι­θε­τι­κό» χα­ρα­κτή­ρα της απερ­γί­ας. Ση­μεί­ω­ναν πως αυτό που έκανε αυτή την απερ­γία ξε­χω­ρι­στή είναι ότι τα κι­νή­μα­τα πήραν την πρω­το­βου­λία να απερ­γή­σουν, διεκ­δι­κώ­ντας επι­θε­τι­κά από την κυ­βέρ­νη­ση «τα πάντα» και όχι αμυ­νό­με­να όπως γί­νε­ται συ­νή­θως, για κά­ποιο  κλα­δι­κό ζή­τη­μα. Επι­πλέ­ον μια τέ­τοια κι­νη­το­ποί­η­ση απο­κτά με­γα­λύ­τε­ρη αξία σε μια Πε­ρι­φέ­ρεια που το βιο­τι­κό επί­πε­δο είναι υψηλό. Πολύ ση­μα­ντι­κό ήταν και το γε­γο­νός ότι μα­χη­τι­κά συν­δι­κά­τα όπως οι Comisiones Obreras και SAT από το υπό­λοι­πο Ισπα­νι­κό Κρά­τος έστει­λαν μη­νύ­μα­τα αλ­λη­λεγ­γύ­ης ανα­γνω­ρί­ζο­ντας τον κοι­νω­νι­κό χα­ρα­κτή­ρα της απερ­γί­ας. Με αυτό τον τρόπο, εμ­μέ­σως απα­ντού­σαν και στην κρι­τι­κή που ασκή­θη­κε στην απερ­γία και στα βά­σκι­κα συν­δι­κά­τα επει­δή ορ­γά­νω­σαν μια κα­θα­ρά βά­σκι­κη απερ­γία (με τα σύμ­βο­λα και τη γλώσ­σα των αν­θρώ­πων που κα­τοι­κούν στη Χώρα των Βά­σκων). Δη­μο­σιό­τη­τα πήρε και η δή­λω­ση στή­ρι­ξης στην απερ­γία,  της βου­λεύ­τριας του Podemos στην Αν­δα­λου­σία, Τε­ρέ­σα Ρο­δρί­γες η οποία έγινε, σε αντι­πα­ρά­θε­ση με την ου­δέ­τε­ρη στάση που κρά­τη­σε το Podemos.  Αν η απερ­γία είχε στη­ρι­χτεί από τα πα­νι­σπα­νι­κά συν­δι­κά­τα θα είχε με­γα­λύ­τε­ρη επι­τυ­χία. Υπό αυτή την έν­νοια η επι­τυ­χία της βρί­σκε­ται πε­ρισ­σό­τε­ρο στη μορφή, στη μα­χη­τι­κό­τη­τα και στον ενω­τι­κό της χα­ρα­κτή­ρα και λι­γό­τε­ρο στην μα­ζι­κό­τη­τά της.

Ντυ­μέ­νες στα μωβ

Η απερ­γία είχε έντο­νο φε­μι­νι­στι­κό και ΛΟΑΤΚ χα­ρα­κτή­ρα. Οι φε­μι­νι­στι­κές συλ­λο­γι­κό­τη­τες, ήθε­λαν η απερ­γία να είναι και φε­μι­νι­στι­κή. Αφιέ­ρω­σαν πολύ χρόνο στη δη­μιουρ­γία υλι­κών που ανα­δεί­κνυαν την αξία της γυ­ναι­κεί­ας ερ­γα­σί­ας στο σπίτι και στους χώ­ρους ερ­γα­σί­ας, μί­λη­σαν για τις συν­θή­κες ερ­γα­σί­ας των οι­κια­κών βοη­θών, κα­τήγ­γει­λαν το μι­σθο­λο­γι­κό χάσμα, τη σε­ξι­στι­κή και ματσό βία και τις  γυ­ναι­κο­κτο­νί­ες. Στο Σαν Σε­μπα­στιάν ένα με­γά­λο μπλοκ γυ­ναι­κών κάθε ηλι­κί­ας ξε­κί­νη­σε από  το Σπίτι των Γυ­ναι­κών με ση­μαί­ες και σφυ­ρί­χτρες. Συ­ντα­ξιού­χες, οι­κια­κές βοη­θοί, με­τα­νά­στριες, κα­θη­γή­τριες πα­νε­πι­στη­μί­ου και φοι­τή­τριες δια­δή­λω­σαν στο δρόμο. Περ­νώ­ντας από τα κα­θο­λι­κά σχο­λεία των κα­λο­γριών, οι δια­δη­λώ­τριες φώ­να­ζαν « Κάντε πέρα  τα ρο­ζά­ρια σας  από τις ωο­θή­κες μας» (Sacad vuestros rosarios de nuestros ovarios). Κά­ποιες γυ­ναί­κες κρα­τού­σαν χαρ­το­νέ­νιες  γυ­ναι­κεί­ες φι­γού­ρες εις μνή­μην των γυ­ναι­κών που απου­σιά­ζουν. Οι πε­ρισ­σό­τε­ρες φο­ρού­σαν το μωβ χρώμα είτε στις μπλού­ζες, είστε σε μα­ντή­λια, είτε σε πε­ρι­βρα­χιό­νια. Τα κεί­με­να των με­γά­λων συν­δι­κά­των ανα­φέ­ρο­νταν εκτε­νώς στις συν­θή­κες ερ­γα­σί­ας των γυ­ναι­κών ση­μειώ­νο­ντας πως «η απερ­γία ή θα είναι φε­μι­νι­στι­κή ή δεν θα είναι».

Πο­δη­λα­τώ­ντας προς την απερ­γία

Η απερ­γία δεν θα είχε την ίδια επι­τυ­χία αν δεν είχαν προη­γη­θεί μήνες προ­ε­τοι­μα­σί­ας. Όσο πλη­σί­α­ζαν οι μέρες πύ­κνω­ναν και οι μι­κρές το­πι­κές κι­νη­το­ποι­ή­σεις. Πανό, αφί­σες, πι­κε­το­φο­ρί­ες ήταν κά­ποιες από τις πα­ρα­δο­σια­κές μορ­φές που ακο­λου­θή­θη­καν. Υπήρ­ξαν όμως και νέες  μορ­φές διά­δο­σης του μη­νύ­μα­τος της απερ­γί­ας που απο­τε­λούν πια τμήμα της πα­ρά­δο­σης των κι­νη­μά­των στο Ισπα­νι­κό Κρά­τος και στη Χώρα των Βά­σκων. Συλ­λο­γι­κές συ­νε­ντεύ­ξεις τύπου σε υπαί­θριους χώ­ρους, συλ­λο­γι­κές φω­το­γρα­φί­ες στις οποί­ες οι συμ­με­τέ­χου­σες-οντες κρα­τού­σαν αφί­σες, χαρ­τό­νια και μα­ντή­λια με συν­θή­μα­τα, πο­δη­λα­το­δρο­μί­ες, συλ­λο­γι­κές κου­ζί­νες ήταν μόνο με­ρι­κές από τις δρά­σεις που ορ­γα­νώ­θη­καν πριν την απερ­γία.

Και τώρα;

Σε λίγες εβδο­μά­δες ανα­μέ­νε­ται να ανα­κοι­νω­θεί η ημε­ρο­μη­νία των το­πι­κών εκλο­γών στη Χώρα των Βά­σκων. Δεν έχει ακόμα απο­φα­σι­στεί αν αυτές θα γί­νουν τον Ιού­νιο ή τον Σε­πτέμ­βρη του 2020. Καθώς πλη­σιά­ζουν οι εκλο­γές, η αντι­πα­ρά­θε­ση ανε­βαί­νει. Την ίδια στιγ­μή η κα­τα­λα­νι­κή εμπει­ρία απο­τε­λεί έμπνευ­ση αλλά και προει­δο­ποί­η­ση για το βά­σκι­κο λαό. Όμως τα κι­νή­μα­τα της Εου­σκαλ­λε­ρία δε χρειά­ζο­νται απα­ραί­τη­τα εξω­τε­ρι­κή έμπνευ­ση. Τα τε­λευ­ταία χρό­νια η ανά­πτυ­ξη του φε­μι­νι­στι­κού κι­νή­μα­τος και του κι­νή­μα­τος αλ­λη­λεγ­γύ­ης στους πρό­σφυ­γες (ongi etorri errefuxiatuak) έδει­ξαν ότι υπάρ­χει ένα υψηλό επί­πε­δο κοι­νω­νι­κής κι­νη­το­ποί­η­σης και πο­λι­τι­κής συ­νεί­δη­σης. Μέχρι πρό­σφα­τα τα κοι­νω­νι­κά κι­νή­μα­τα δεν είχαν κε­ντρι­κή πο­λι­τι­κή έκ­φρα­ση. Αν και μια πρό­σφα­τη δη­μο­σκό­πη­ση έδει­ξε ότι το 80% των πο­λι­τών στη Χώρα των Βά­σκων αυ­το­προσ­διο­ρί­ζε­ται ως αρι­στε­ρό, η πα­ντο­δυ­να­μία του δε­ξιού εθνι­κι­στι­κού κόμ­μα­τος PNV που είναι υπέρ της ανε­ξαρ­τη­σί­ας δεν είχε αμ­φι­σβη­τη­θεί. Οι κοι­νω­νι­κές και πο­λι­τι­κές δυ­νά­μεις που συ­γκε­ντρώ­θη­καν γύρω από την γε­νι­κή-πο­λι­τι­κή απερ­γία, άνοι­ξαν ένα δρόμο, θέ­το­ντας σο­βα­ρά το ερώ­τη­μα: Μπο­ρού­με;

/rproject.gr