Εκλογικός σεισμός στην Ιρλανδία

Ένα ρεύμα «αλλαγής» γκρέμισε τα μεγάλα κόμματα και έφερε πρώτο το αριστερό Σιν Φέιν

Το απο­τέ­λε­σμα των πρό­σφα­των εκλο­γών στη Δη­μο­κρα­τία της Ιρ­λαν­δί­ας ήταν ιστο­ρι­κό. Ένα γε­νι­κευ­μέ­νο ρεύμα που επι­διώ­κει «αλ­λα­γή», γκρέ­μι­σε τα δύο ιστο­ρι­κά με­γά­λα κόμ­μα­τα της χώρας και έφερε στην πρώτη θέση το αρι­στε­ρό κόμμα Σιν Φέιν.

Πάνος Πέτρου

Το Φάιν Γκάελ (FG) και το Φιάνα Φέιλ (FF) είναι τα δύο κόμ­μα­τα που εναλ­λάσ­σο­νταν στην κυ­βερ­νη­τι­κή εξου­σία σε όλη την ιστο­ρία της ιρ­λαν­δι­κής δη­μο­κρα­τί­ας, με ελά­χι­στες δια­φο­ρές με­τα­ξύ τους, καθώς πρό­κει­ται για δύο αστι­κά κόμ­μα­τα (κε­ντρο­δε­ξιό το FG, πιο «πο­λυ­συλ­λε­κτι­κό» το FF). Για χρό­νια απο­λάμ­βα­ναν μα­ζι­κή εκλο­γι­κή στή­ρι­ξη και έφτα­σαν στο κα­τώ­φλι της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης (το 2007) με άθροι­σμα πάνω από 70%. Έκτο­τε άρ­χι­σε η φθορά τους από τη μία εκλο­γι­κή μάχη στην άλλη. Το 2016 έπε­σαν για πρώτη φορά στην ιστο­ρία (ορια­κά) κάτω από το 50%. Φέτος συ­γκέ­ντρω­σαν 44%!

Το 2007, μόνο του το FF είχε 40%. Κυ­βέρ­νη­σε στα σκλη­ρά χρό­νια μετά το ξέ­σπα­σμα της κρί­σης και κα­τέρ­ρευ­σε στο 17,4% το 2011. Ανέ­καμ­ψε σχε­τι­κά ως αντι­πο­λί­τευ­ση (24,3% το 2016), αλλά φέτος πλή­ρω­σε με υπο­χώ­ρη­ση (στο 22,2%) την επι­λο­γή του να δώσει ψήφο ανο­χής στο FG, που επέ­τρε­ψε στο κε­ντρο­δε­ξιό κόμμα να συ­νε­χί­σει να κυ­βερ­νά και την πε­ρα­σμέ­νη τε­τρα­ε­τία.

Το FG είχε 36,1%, όταν δια­δέ­χτη­κε το κα­ταρ­ρέ­ον FF το 2011. Κυ­βέρ­νη­σε, στη­ρι­ζό­με­νο σε διά­φο­ρες συμ­μα­χί­ες, όλα τα επό­με­να χρό­νια. Η οι­κο­νο­μία πήγε κα­λύ­τε­ρα, αλλά η κρίση συ­νε­χί­στη­κε για τους «από κάτω», ει­δι­κά στα ζη­τή­μα­τα στέ­γα­σης και υγεί­ας, τα οποία τα κυ­βερ­νη­τι­κά στε­λέ­χη προ­κλη­τι­κά πε­ριέ­γρα­φαν ως «τί­μη­μα της επι­τυ­χί­ας». Έπεσε στο 25,5% το 2016 (όταν χρειά­στη­κε την ψήφο ανο­χής του FF) και στο 20,9% φέτος.

Σε αυτή τη δια­δι­κα­σία φθο­ράς των «με­γά­λων» εξε­λισ­σό­ταν η άνο­δος του Σιν Φέιν. Από 7% το 2007, στο 10% το 2011 και στο 13,8% το 2016. Φέτος κα­τά­φε­ρε το με­γά­λο άλμα στο 24,5%. Σε συν­δυα­σμό με τη νέα  πτώση του δι­κομ­μα­τι­σμού, ένα αρι­στε­ρό κόμμα, που μέχρι σή­με­ρα αντι­με­τω­πί­ζει την αστι­κή κα­χυ­πο­ψία ωςτο «πο­λι­τι­κό σκέ­λος του IRA», κα­τέ­κτη­σε την πρώτη θέση! Από τις 42 έδρες που διεκ­δί­κη­σε, κέρ­δι­σε τις 37 (με βάση τα πο­σο­στά, θα ήταν ακόμα πιο ισχυ­ρό κοι­νο­βου­λευ­τι­κά, αν είχε κα­τε­βά­σει πε­ρισ­σό­τε­ρους υπο­ψή­φιους)!

Την ει­κό­να συ­μπλη­ρώ­νουν τα απο­τε­λέ­σμα­τα των άλλων μι­κρό­τε­ρων κομ­μά­των. Οι Πρά­σι­νοι στο πα­ρελ­θόν πλή­ρω­σαν τη συ­γκυ­βέρ­νη­ση με το FF και το 2011 βρέ­θη­καν εκτός Βου­λής. Επα­νήλ­θαν με 2,7% το 2016 και ανα­βα­πτί­στη­καν ως αρι­στε­ρό­στρο­φη αντι­πο­λί­τευ­ση και φέτος σκαρ­φά­λω­σαν στο 7,1%, που είναι το κα­λύ­τε­ρο σκορ στην ιστο­ρία τους.

Οι Ερ­γα­τι­κοί, το κόμμα που δια­τη­ρεί ιστο­ρι­κά δε­σμούς με τα συν­δι­κά­τα και που για δε­κα­ε­τί­ες κι­νού­νταν με­τα­ξύ αντι­πο­λί­τευ­σης και «μι­κρού εταί­ρου» σε κυ­βερ­νή­σεις συ­να­σπι­σμού, θε­ω­ρού­ταν πα­ρα­δο­σια­κά το «τρίτο κόμμα» στην Ιρ­λαν­δία. Είχαν την ευ­και­ρία τους το 2011, όταν οι συν­θή­κες της κρί­σης και η κα­τάρ­ρευ­ση του FF τους εκτί­να­ξε στο 19,5% και τη δεύ­τε­ρη θέση. Επέ­λε­ξαν να συ­γκυ­βερ­νή­σουν με το FG και τι­μω­ρή­θη­καν σκλη­ρά, πέ­φτο­ντας στο 6,6% το 2016. Δεν μπό­ρε­σαν να συγ­χω­ρε­θούν, μέ­νο­ντας εκτός κυ­βέρ­νη­σης τα τε­λευ­ταία 4 χρό­νια και υπο­χώ­ρη­σαν εκ νέου στο 4,4% φέτος. Το βάθος του αι­τή­μα­τος για «αλ­λα­γή» ήταν τέ­τοιο, που έπλη­ξε και το κόμμα που είχε κα­τα­γρα­φεί ως πρό­θυ­μο να συ­νερ­γα­στεί  με τους «με­γά­λους» στο πα­ρελ­θόν…

Ένα σχε­τι­κά νέο κόμμα στα αρι­στε­ρά των Ερ­γα­τι­κών, οι Σο­σιαλ­δη­μο­κρά­τες, ιδρύ­θη­καν το 2015 και πήραν 3% και στις πε­ρα­σμέ­νες εκλο­γές και φέτος.

Τέλος, έχει με­γά­λη ση­μα­σία να στα­θού­με στα απο­τε­λέ­σμα­τα της αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κής Αρι­στε­ράς. Η εκλο­γι­κή συμ­μα­χία των σχη­μα­τι­σμών People Before Profit, Solidarity και RISE συ­γκέ­ντρω­σε 2,6%. Είναι χα­μη­λό­τε­ρο του 3,9% μιας αντί­στοι­χης συμ­μα­χί­ας του 2016 (στο φόντο του ση­μα­ντι­κού ρόλου που είχαν παί­ξει στο κί­νη­μα ενά­ντια στην ιδιω­τι­κο­ποί­η­ση του νερού τα προη­γού­με­να χρό­νια), αλλά οι σύ­ντρο­φοι γνώ­ρι­ζαν εξαρ­χής ότι θα έδι­ναν μια σκλη­ρή μάχη, με βα­σι­κό επί­δι­κο φέτος να δια­τη­ρή­σουν τις έδρες τους. Και τα πήγαν πολύ καλά, δια­τη­ρώ­ντας τις 5 από τις 6 (και χά­νο­ντας μία για με­ρι­κές εκα­το­ντά­δες ψή­φους), παρά την «πίεση» της ανό­δου μα­ζι­κό­τε­ρων αρι­στε­ρών σχη­μα­τι­σμών. Η δου­λειά που έκα­ναν σε κι­νή­μα­τα όπως αυτό ενά­ντια στην ιδιω­τι­κο­ποί­η­ση του νερού τα προη­γού­με­να χρό­νια, στα δη­μο­ψη­φί­σμα­τα για τις εκτρώ­σεις και τον ομό­φυ­λο γάμο, η γε­νι­κό­τε­ρη αγω­νι­στι­κή πα­ρου­σία τους έχει δια­μορ­φώ­σει δε­σμούς με ένα κοινό. Το προ­ε­κλο­γι­κό σύν­θη­μα της People Before Brofit «εγ­γυό­μα­στε ότι η ψήφος σ’ εμάς δεν θα φέρει στην κυ­βέρ­νη­ση κα­νέ­να από τα δύο με­γά­λα κόμ­μα­τα» ήταν ένα μή­νυ­μα με ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία, όπως θα δούμε αμέ­σως πα­ρα­κά­τω.

Το Σιν Φέιν έχει την εντο­λή να σχη­μα­τί­σει κυ­βέρ­νη­ση, αλλά η αριθ­μη­τι­κή των εδρών είναι σύν­θε­τη, καθώς απαι­τού­νται 80 έδρες από τις 160 για κοι­νο­βου­λευ­τι­κή πλειο­ψη­φία. Το άθροι­σμα των δυ­νά­με­ων «στα αρι­στε­ρά του δι­κομ­μα­τι­σμού» (Σιν Φέιν, Πρά­σι­νοι, Ερ­γα­τι­κοί, Σο­σιαλ­δη­μο­κρά­τες, PBP-Solidarity-RISE) συ­γκε­ντρώ­νει 67 έδρες. Ένας «Με­γά­λος Συ­να­σπι­σμός» του FG με το FF συ­γκε­ντρώ­νει 72 έδρες.

Σε αυτό το φόντο, το κύριο εν­δια­φέ­ρον βρί­σκε­ται στο πώς θα κι­νη­θεί το Σιν Φέιν. Η ρη­το­ρι­κή του κόμ­μα­τος είναι «ευ­έ­λι­κτη». Πε­ρι­γρά­φει ως «προ­τε­ραιό­τη­τα» μια συ­νερ­γα­σία με τις «συγ­γε­νείς δυ­νά­μεις της αλ­λα­γής» (και οι πρώ­τες διε­ρευ­νη­τι­κές επα­φές έγι­ναν πράγ­μα­τι με το People Before Profit και τους Σο­σιαλ­δη­μο­κρά­τες). Αλλά την ίδια ώρα επι­στρα­τεύ­ει και την κλα­σι­κή «υπεύ­θυ­νη» ρη­το­ρι­κή για «συ­ζη­τή­σεις με όλους», για «δια­πραγ­μα­τεύ­σι­μα ση­μεία του προ­γράμ­μα­τός μας» κ.ο.κ. που κλεί­νει το μάτι και σε άλλες κυ­βερ­νη­τι­κές συμ­μα­χί­ες. Μπο­ρεί στη Δη­μο­κρα­τία της Ιρ­λαν­δί­ας να έχει αρι­στε­ρό-ρι­ζο­σπα­στι­κό προ­φίλ, αλλά αξί­ζει να θυ­μό­μα­στε τα οι­κο­νο­μι­κά πε­πραγ­μέ­να του στη Βό­ρεια Ιρ­λαν­δία, όπου συ­γκυ­βερ­νά (στα πλαί­σια της ει­ρη­νευ­τι­κής συμ­φω­νί­ας) με το δεξιό DUP.

Έπει­τα υπάρ­χει το ζή­τη­μα της γραμ­μής των αστι­κών κομ­μά­των, με­τα­ξύ «υγειο­νο­μι­κής ζώνης απέ­να­ντι στο Σιν Φέιν» και προ­σπά­θειας προ­σε­ται­ρι­σμού του. Το FG απορ­ρί­πτει κάθε σκέψη προ­σε­ται­ρι­σμού και δη­λώ­νει «έτοι­μο για αντι­πο­λί­τευ­ση». Το FF προ­ε­κλο­γι­κά επί­σης απέρ­ρι­πτε κάθε συ­νερ­γα­σία με το Σιν Φέιν, αλλά με­τε­κλο­γι­κά δεί­χνει να τα­λα­ντεύ­ε­ται, με το ένα στέ­λε­χος να δη­λώ­νει ότι «μπο­ρεί να γίνει συ­ζή­τη­ση» και το άλλο ότι «όσα έχου­με πει για τις βα­θιές δια­φο­ρές μας με το Σιν Φέιν συ­νε­χί­ζουν να ισχύ­ουν».

Τέλος, μένει να φανεί πώς θα κι­νη­θούν διά­φο­ροι «εν­διά­με­σοι», όπως οι Πρά­σι­νοι και οι Ερ­γα­τι­κοί, που, ενώ θε­ω­ρού­νται προ­νο­μια­κοί συ­νο­μι­λη­τές του Σιν Φέιν, έχουν προϊ­στο­ρία συ­γκυ­βερ­νή­σε­ων με τα αστι­κά κόμ­μα­τα.

Το «Σχέ­διο Α» της αστι­κής τάξης δεί­χνει να είναι η απο­κα­τά­στα­ση της εξου­σί­ας των πα­ρα­δο­σια­κών της κομ­μά­των. Δη­λα­δή να ρυ­μουλ­κη­θούν οι Ερ­γα­τι­κοί (6 έδρες) και οι Πρά­σι­νοι (12 έδρες που τους κά­νουν «ρυθ­μι­στή» σε διά­φο­ρα σε­νά­ρια) μα­κριά από το Σιν Φέιν, για να στη­ρί­ξουν μια κυ­βέρ­νη­ση Με­γά­λου Συ­να­σπι­σμού.

Μόνο ως «Σχέ­διο Β» εμ­φα­νί­ζε­ται προς το παρόν να απο­δε­χτεί το FF μια συ­γκυ­βέρ­νη­ση με το Σιν Φέιν (που με 74 έδρες θα χρεια­στεί επί­σης στή­ρι­ξη και από άλλες δυ­νά­μεις), αλλά δεν πρέ­πει να απο­κλει­στεί ως σε­νά­ριο, αν εκτι­μη­θεί ότι μια νέα εκλο­γι­κή ανα­μέ­τρη­ση θα κάνει το συ­σχε­τι­σμό ακόμα χει­ρό­τε­ρο για τα αστι­κά κόμ­μα­τα.

Οι νέες κάλ­πες πα­ρα­μέ­νουν ένα πι­θα­νό εν­δε­χό­με­νο, αν και θα χρεια­στεί να πε­ρι­μέ­νου­με, καθώς στην Ιρ­λαν­δία υπάρ­χει προη­γού­με­νο πολ­λών εβδο­μά­δων δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων για σχη­μα­τι­σμό κυ­βέρ­νη­σης.

Οι δυ­νά­μεις της αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κής Αρι­στε­ράς (με απο­χρώ­σεις στις εμ­φά­σεις, τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις, τις συ­γκε­κρι­μέ­νες τα­κτι­κές επι­λο­γές) το­πο­θε­τού­νται υπέρ της συ­γκρό­τη­σης «αρι­στε­ρής κυ­βέρ­νη­σης», το­νί­ζο­ντας ότι το μέλ­λον θα κρι­θεί από τη μα­ζι­κή κι­νη­το­ποί­η­ση στο δρόμο, σε κάθε σε­νά­ριο. Η βα­σι­κή πίεση είναι προς το Σιν Φέιν και τους Πρά­σι­νους: το πρώτο να απορ­ρί­ψει τις προ­ο­πτι­κές συ­νερ­γα­σί­ας με το FF και να επι­μεί­νει στο στόχο αρι­στε­ρής κυ­βέρ­νη­σης και το δεύ­τε­ρο να μη δώσει χείρα βοη­θεί­ας είτε σε τέ­τοιους σχε­δια­σμούς, είτε σε ακόμα χει­ρό­τε­ρους (με­γά­λο αστι­κό συ­να­σπι­σμό).

/rproject.gr