Για την επιτροπή διερεύνησης της αστυνομικής βίας και τον ομότιμο καθηγητή, Νίκο Αλιβιζάτο

Μια διδακτική ιστορία από το καθηγητικό παρελθόν του επικεφαλής της επιτροπής, που δεν είδε, δεν άκουσε και δεν είπε, σαν τα τρία πιθηκάκια, τίποτα από και για τα αιματηρά συμβάντα στη Λέσβο και τη Χίο

Στο εα­ρι­νό εξά­μη­νο του τέ­ταρ­του έτους της Νο­μι­κής Σχο­λής Αθη­νών, το 2003, δι­δα­σκό­ταν το μά­θη­μα της Σύν­θε­σης Δη­μο­σί­ου Δι­καί­ου. Για όσους δεν γνω­ρί­ζουν σε τι συ­νί­στα­ται αυτό το μά­θη­μα, ας πούμε ότι απο­τε­λού­σε «ανα­κε­φα­λαί­ω­ση» των μα­θη­μά­των Συ­νταγ­μα­τι­κού και Διοι­κη­τι­κού Δι­καί­ου των προη­γού­με­νων ετών, με μια «αύρα» από Ατο­μι­κά και Κοι­νω­νι­κά Δι­καιώ­μα­τα, όπως αυτά, υπο­τί­θε­ται, ότι κα­το­χυ­ρώ­νο­νται ταυ­τό­χρο­να από το ισχύ­ον Σύ­νταγ­μα της χώρας και τις σχε­τι­κές δι­κα­στι­κές απο­φά­σεις, κυ­ρί­ως του Συμ­βου­λί­ου της Επι­κρα­τεί­ας, που συ­νή­θως είναι και πάγια νο­μο­λο­γία, ερ­μη­νευ­τι­κή τε και εφαρ­μο­στι­κή. 

Γιάννης Νικολόπουλος

Οι τε­ταρ­το­ε­τείς φοι­τη­τές, λόγω του πλή­θους τους, ήταν κα­τα­νε­μη­μέ­νοι σε τρία-τέσ­σε­ρα κλι­μά­κια πα­ρα­δό­σε­ων και εξέ­τα­σης, στα οποία δί­δα­σκαν ταυ­τό­χρο­να ή εναλ­λάξ, ένας κα­θη­γη­τής Συ­νταγ­μα­τι­κού Δι­καί­ου και ένας κα­θη­γη­τής ή ανα­πλη­ρω­τής ή επί­κου­ρος κα­θη­γη­τής Διοι­κη­τι­κού Δι­καί­ου.

Σε ένα από αυτά τα κλι­μά­κια, «δί­δυ­μο» κα­θη­γη­τών ήταν ο κα­θη­γη­τής Συ­νταγ­μα­τι­κού Δι­καί­ου, Νίκος Αλι­βι­ζά­τος και ο ανα­πλη­ρω­τής κα­θη­γη­τής Διοι­κη­τι­κού Δι­καί­ου, Θε­ό­δω­ρος Φορ­τσά­κης και οι πα­ρα­δό­σεις του μα­θή­μα­τος πραγ­μα­το­ποιού­νταν σε ένα από τα αμ­φι­θέ­α­τρα του πα­λαιού Χη­μεί­ου, στην οδό Ναυα­ρί­νου, όπου στε­γα­ζό­ταν και το παι­δα­γω­γι­κό τμήμα του Εθνι­κού και Κα­πο­δι­στρια­κού Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών, στο πλαί­σιο πάντα της δη­μό­σιας και δω­ρε­άν, ανώ­τα­της παι­δεί­ας – τρο­μά­ρα μας!

Οι πα­ρα­δό­σεις ξε­κί­νη­σαν στα μέσα του Φλε­βά­ρη, λίγο μετά τη λήξη της εξε­τα­στι­κής του χει­μώ­να και κρά­τη­σαν μέχρι τα τέλη του Μάη. Τέσ­σε­ρις μήνες πε­ρί­που, ή, 16 εβδο­μά­δες.

Από την έναρ­ξη των πα­ρα­δό­σε­ων, ο Αλι­βι­ζά­τος είχε ξε­κα­θα­ρί­σει πως και οι πα­ρα­δό­σεις και κυ­ρί­ως η εξέ­τα­ση του μα­θή­μα­τος θα βα­σί­ζο­νταν σε μια σειρά από «φα­κέ­λους υπο­θέ­σε­ων», τους οποί­ους οι φοι­τη­τές θα ήταν «υπο­χρε­ω­μέ­νοι» να «αγο­ρά­σουν, μία φορά την εβδο­μά­δα ή μία φορά ανά δυο εβδο­μά­δες, ανά­λο­γα με τη ροή του μα­θή­μα­τος» από ένα «φω­το­τυ­πα­τζί­δι­κο (sic) κέ­ντρο» στη γωνία των οδών Σκου­φά και Ασκλη­πιού (οι φρά­σεις σε ει­σα­γω­γι­κά και από μνή­μης, δικές του). Κάθε φά­κε­λος ήταν αρ­κε­τά ογκώ­δης, 50-130 σε­λί­δες, ίσως και πα­ρα­πά­νω, και στοί­χι­ζε το μί­νι­μουμ, 18-20 ευρώ (η… ισχυ­ρή Ελ­λά­δα του Ση­μί­τη και του ΠΑΣΟΚ, με υπουρ­γό Δη­μό­σιας Τάξης και κά­ποιο φεγ­γά­ρι γραμ­μα­τέα του κόμ­μα­τος, τον Χρυ­σο­χο­ΐ­δη, είχε συ­μπλη­ρώ­σει ένα χρόνο στο… ενιαίο νό­μι­σμα), ευρώ τα οποία όφει­λαν να κα­τα­βά­λουν οι πε­ρί­που 80-90 φοι­τη­τές του κλι­μα­κί­ου (τα­κτι­κοί στις πα­ρα­δό­σεις ήταν λι­γό­τε­ροι από τους μι­σούς), για να πα­ρα­κο­λου­θούν το μά­θη­μα και για να προ­ε­τοι­μα­στούν για τις εξε­τά­σεις.

Κάντε τα μα­θη­μα­τι­κά και τους πολ­λα­πλα­σια­σμούς μόνοι σας και αξιο­λο­γή­στε, επί­σης, μόνοι σας αν αυτό απο­τε­λού­σε ανώ­τα­τη, δω­ρε­άν και δη­μό­σια, παι­δεία, που πλη­ρώ­νουν οι… φο­ρο­λο­γού­με­νοι και… καλοί πο­λί­τες ή εμπό­ριο ση­μειώ­σε­ων και πα­ρα­παι­δεί­ας.

Όντως, οι πα­ρα­δό­σεις του μα­θή­μα­τος βα­σί­ζο­νταν σχε­δόν απο­κλει­στι­κά στο πε­ριε­χό­με­νο των φα­κέ­λων, που πε­ρι­λάμ­βα­ναν υπο­θέ­σεις και δι­κα­στι­κές απο­φά­σεις, τις οποί­ες είχε χει­ρι­στεί κυ­ρί­ως ο ίδιος ο Αλι­βι­ζά­τος ως νο­μι­κός εκ­πρό­σω­πος και πα­ρα­στά­της του δη­μο­σί­ου ενώ­πιον του ΣτΕ και όχι μόνο.

Δεν θα κάτσω να ανα­λύ­σω σή­με­ρα τη… ροή των πα­ρα­δό­σε­ων, όπου συ­νέ­βη­σαν και διά­φο­ρα, σπαρ­τα­ρι­στά επει­σό­δια και σαρ­δάμ με πρω­τα­γω­νι­στή κυ­ρί­ως τον Φορ­τσά­κη, ο οποί­ος συ­νή­θι­ζε να αφή­νει τον Αλι­βι­ζά­το να μο­νο­λο­γεί σχε­δόν ατε­λεί­ω­τα και έπαιρ­νε τον λόγο μόνο, όταν του τον απηύ­θυ­νε ο κα­θη­γη­τής Συ­νταγ­μα­τι­κού Δι­καί­ου, με μια φω­τει­νή έκ­φρα­ση στο πρό­σω­πο του, ένα δου­λο­πρε­πές χα­μό­γε­λο και την πα­γιω­μέ­νη, προ­λο­γι­κή φράση «Όπως τα λέτε, κύριε κα­θη­γη­τά, έτσι είναι, κύριε κα­θη­γη­τά, αυτό ακρι­βώς, κύριε κα­θη­γη­τά».

Ας πάμε κα­τευ­θεί­αν στην επί­μα­χη και δι­δα­κτι­κή, για τα ση­με­ρι­νά δια­δρα­μα­τι­ζό­με­να, εξέ­τα­ση.

Οι εξε­τά­σεις ήταν προ­φο­ρι­κές και οι φοι­τη­τές προ­σέρ­χο­νταν ανά εξά­δες ενώ­πιον των δυο κα­θη­γη­τών, σε ένα κτί­ριο της οδού Ιπ­πο­κρά­τους, όπου βρί­σκο­νταν τα γρα­φεία των κα­θη­γη­τών και του τομέα Δη­μο­σί­ου Δι­καί­ου του Νο­μι­κού Τμή­μα­τος της Σχο­λής Νο­μι­κών, Οι­κο­νο­μι­κών και Πο­λι­τι­κών Επι­στη­μών.

Σε μία από αυτές τις εξά­δες και σε έναν φοι­τη­τή, τέ­θη­κε, από τον Αλι­βι­ζά­το, το ερώ­τη­μα τι θα μπο­ρού­σε να συ­νι­στά «κα­τά­φω­ρη πα­ρα­βί­α­ση» του δι­καιώ­μα­τος του συ­νέρ­χε­σθαι. Ας ση­μειω­θεί ότι οι δυο κα­θη­γη­τές είχαν επι­μεί­νει προ­κα­ταρ­κτι­κά, πως θα πρι­μο­δο­τού­σαν «βαθ­μο­λο­γι­κά», την κρι­τι­κή σκέψη.

Ο ερω­τώ­με­νος φοι­τη­τής ισχυ­ρί­στη­κε ότι «κα­τά­φω­ρη πα­ρα­βί­α­ση» του δι­καιώ­μα­τος του συ­νέρ­χε­σθαι, δη­λα­δή της ελευ­θε­ρί­ας των συ­γκε­ντρώ­σε­ων και των δια­δη­λώ­σε­ων, απο­τε­λεί η «κρα­τι­κή βία» όταν αυτή ξεσπά επί δι­καί­ων και αδί­κων με αφορ­μή σπο­ρα­δι­κά ή με­μο­νω­μέ­να πε­ρι­στα­τι­κά φθο­ρών, με τη μα­ζι­κή χρήση, από πλευ­ράς αστυ­νο­μί­ας, δα­κρυ­γό­νων και χη­μι­κών, τα οποία, όχι μόνο δεν απο­μο­νώ­νουν τους δρά­στες πι­θα­νών αδι­κη­μά­των και σί­γου­ρα, δεν τους οδη­γούν ενώ­πιον της δι­καιο­σύ­νης, αλλά δια­λύ­ουν κατά τα άλλα συ­μπα­γείς και ει­ρη­νι­κές συ­γκε­ντρώ­σεις δια­μαρ­τυ­ρί­ας και αγώ­νων, πα­ρα­βιά­ζο­ντας το Σύ­νταγ­μα – είχαν προη­γη­θεί και τα αντι­πο­λε­μι­κά συλ­λα­λη­τή­ρια για την αμε­ρι­κα­νι­κή επέμ­βα­ση στο Ιράκ, εκεί­νον τον χει­μώ­να, όπου είχαν γίνει, και τότε, διά­φο­ρες, αστυ­νο­μι­κές «ομορ­φιές».

Ακού­γο­ντας την απά­ντη­ση, ο Αλι­βι­ζά­τος απέ­κτη­σε σε χρόνο μηδέν, ένα έντο­νο κόκ­κι­νο χρώμα στο πρό­σω­πο του και εξερ­ρά­γη. «Τι είναι αυτά που λέτε!; Η άποψη αυτή δεν στέ­κει. Δεν είναι ορθή! Το κρά­τος οφεί­λει να απα­ντά, να τερ­μα­τί­ζει τις βιαιο­πρα­γί­ες και να προ­στα­τεύ­ει τους φι­λή­συ­χους πο­λί­τες. Τι λέτε και εσείς, κύριε κα­θη­γη­τά» ρώ­τη­σε απευ­θυ­νό­με­νος στον Φορ­τσά­κη. Και εκεί­νος ζή­τη­σε… πι­στο­ποι­η­τι­κό πο­λι­τι­κών φρο­νη­μά­των (!) από τον φοι­τη­τή : «Μήπως είστε αναρ­χι­κός; Αυτά μόνο οι αναρ­χι­κοί τα λένε».

Ο φοι­τη­τής αρ­νή­θη­κε να απα­ντή­σει στην υπο­βο­λι­μαία ερώ­τη­ση του Φορ­τσά­κη και επέ­μει­νε στην απά­ντη­σή του και οι δυο κα­θη­γη­τές «μετά λύπης» τους, «έκο­ψαν» τον φοι­τη­τή με ένα «δυ­στυ­χώς, επιει­κές» 3 – η ανε­πιεί­κεια θα ήταν ίσως το 0 ή το 1…

Γιατί, κατά την έκ­φρα­ση του Αλι­βι­ζά­του, «το κρά­τος έχει το τεκ­μή­ριο και το μο­νο­πώ­λιο της βίας, το έχει πει και ο Βέ­μπερ», συ­μπλη­ρώ­νο­ντας πα­τερ­να­λι­στι­κά και απευ­θυ­νό­με­νος προς τον φοι­τη­τή, «Να τον δια­βά­σε­τε κά­ποια στιγ­μή, αν θέ­λε­τε να είστε σω­στός νο­μι­κός και για να στα­διο­δρο­μή­σε­τε στη δι­κη­γο­ρία».

«Πε­ρά­στε τον Σε­πτέμ­βρη, με πε­ρισ­σό­τε­ρη με­λέ­τη. Και πε­ρισ­σό­τε­ρο μυαλό», ολο­κλή­ρω­σε το «κό­ψι­μο» ο κύ­ριος κα­θη­γη­τής Συ­νταγ­μα­τι­κού Δι­καί­ου…

Ο φοι­τη­τής, κάπως, με­γά­λω­σε, άσπρι­σαν τα ελά­χι­στα πια μαλ­λιά του, πέ­ρα­σαν και 17 χρό­νια από τότε, μυαλό, μάλ­λον, δεν έβαλε, του­λά­χι­στον με τα μέτρα του Αλι­βι­ζά­του, και απο­φά­σι­σε να μην… στα­διο­δρο­μή­σει στη δι­κη­γο­ρία (αν και τον Βέ­μπερ, τον διά­βα­σε κά­ποια στιγ­μή, εξα­ντλη­τι­κά και όχι επει­δή τον πα­ρό­τρυ­νε ο κύ­ριος κα­θη­γη­τής).

Και πέ­ρα­σε από την ίδια εξέ­τα­ση, λόγω και των πα­ράλ­λη­λων με τη φοί­τη­ση, ερ­γα­σια­κών του τότε υπο­χρε­ώ­σε­ων, έναν χρόνο μετά, όπου ο Αλι­βι­ζά­τος τον… θυ­μή­θη­κε και τον… κα­λω­σό­ρι­σε τρό­πον τινά, με ένα ακα­ριαίο και ει­ρω­νι­κό : «Α, μά­λι­στα, εσείς. Καλώς ήρ­θα­τε. Για να δούμε πόσο καλά και σωστά θα μας τα πείτε φέτος».

Ο φοι­τη­τής «τα είπε», και… καλά και… σωστά, μιας και το ερώ­τη­μα πια, ίσως και για την ελά­χι­στη αυ­το­προ­στα­σία του κυ­ρί­ου κα­θη­γη­τή από ένα εγκε­φα­λι­κό επει­σό­διο, αφο­ρού­σε τις ανε­ξάρ­τη­τες αρχές (παι­χνι­δά­κι!) και τη συ­νταγ­μα­τι­κή τους κα­το­χύ­ρω­ση – ο φοι­τη­τής πέ­ρα­σε με ένα «και ευ­χα­ρι­στη­μέ­νος να είστε», 6.

Κατά τα άλλα, οι κύ­ριοι κα­θη­γη­τές θα πρι­μο­δο­τού­σαν την… κρι­τι­κή σκέψη…

Αν επο­μέ­νως, σή­με­ρα, ορι­σμέ­νοι δη­μο­σιο­γρά­φοι και δη­μο­σιο­λό­γοι ανα­ρω­τιού­νται πού έχει χαθεί η διε­ρευ­νη­τι­κή επι­τρο­πή για την κα­τα­πο­λέ­μη­ση της αστυ­νο­μι­κής βίας, έπει­τα από τα όργια στη Λέσβο και τη Χίο, και αν τα μέλη της, με πρώ­τον τον επι­κε­φα­λής της, ομό­τι­μο πια κα­θη­γη­τή Συ­νταγ­μα­τι­κού Δι­καί­ου, Νίκο Αλι­βι­ζά­το, θυ­μή­θη­καν τα τρία πι­θη­κά­κια από την ιν­δι­κή μυ­θο­λο­γία – δεν είδα, δεν άκου­σα, δεν είπα – ή τις στρου­θο­κα­μή­λους στην Αφρι­κή, που χώ­νουν το κε­φά­λι τους στο έδα­φος μπρο­στά στα γε­γο­νό­τα και τον κίν­δυ­νο, ας ξα­να­δια­βά­σουν την πα­ρα­πά­νω, πολύ δι­δα­κτι­κή ιστο­ρία.

Θα κα­τα­λά­βουν πολλά, έτσι ώστε να μην πέ­φτουν, κάθε φορά, από τα σύν­νε­φα, με την τάχα και δήθεν «προ­ο­δευ­τι­κή, κε­ντρο­α­ρι­στε­ρή, εκ­συγ­χρο­νι­στι­κή» πτέ­ρυ­γα του αστι­κού, πο­λι­τι­κού, οι­κο­νο­μι­κού και κα­θη­γη­τι­κού κα­τε­στη­μέ­νου, είτε αυτή έχει βρει στέγη στη ΝΔ είτε στον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ.

rproject.gr/