Ο λαϊκός θρίαμβος στο δημοψήφισμα στη Χιλή

Ο λαϊκός θρίαμβος στο δημοψήφισμα στη Χιλή

  • |

Την Κυριακή 25 Οκτώβρη, διεξήχθη ένα ιστορικό δημοψήφισμα στη Χιλή. Ο λαός πήγε στις κάλπες και απαντώντας στο ερώτημα «Θέλετε ένα νέο Σύνταγμα;» χάρισε μια θριαμβευτική νίκη στην επιλογή «ΝΑΙ». Επικύρωσε έτσι ένα δημοκρατικό αίτημα που επέμενε τα τελευταία 40 χρόνια και το οποίο έγινε αναπόφευκτο μετά την κοινωνική εξέγερση πριν ένα χρόνο: τον τερματισμό του Συντάγματος Πινοσέτ.

Καρίνα Νοχάλες, Πάμπλο Αμπουφόμ* | μετάφραση Πάνος Πέτρου

Μέσα σε λί­γους μήνες, η ερ­γα­τι­κή τάξη κα­τά­φε­ρε αυτό που δεν έκα­ναν τα κόμ­μα­τα που δια­χει­ρί­στη­καν τη δη­μο­κρα­τι­κή με­τά­βα­ση στα τε­λευ­ταία 30 χρό­νια. Να θυ­μί­σου­με ότι αυτό το δη­μο­ψή­φι­σμα, που θα γι­νό­ταν τον Απρί­λη του 2020 και ανα­βλή­θη­κε για τον Οκτώ­βρη λόγω της παν­δη­μί­ας, ήταν το απο­τέ­λε­σμα της «Συμ­φω­νί­ας για Κοι­νω­νι­κή Ει­ρή­νη και Νέο Σύ­νταγ­μα» που υπέ­γρα­ψαν τα πε­ρισ­σό­τε­ρα κοι­νο­βου­λευ­τι­κά κόμ­μα­τα στις 15 Νο­έμ­βρη του 2019, δη­λα­δή 2 μέρες πριν την γε­νι­κή απερ­γία που είχε στρι­μώ­ξει στη γωνία την κυ­βέρ­νη­ση και υπο­χρέ­ω­σε το πο­λι­τι­κό σύ­στη­μα να δώσει μια θε­σμι­κή διέ­ξο­δο σε μια εξέ­γερ­ση που στό­χευε ρητά στην ανα­τρο­πή του.

Αν και θα χρεια­στεί μια λε­πτο­με­ρής ανά­λυ­ση των απο­τε­λε­σμά­των, γνω­ρί­ζου­με ήδη ότι η έγκρι­ση κέρ­δι­σε το 78,27% των επι­λο­γών και η απόρ­ρι­ψη το 21,73%. Αυτή η δεύ­τε­ρη επι­λο­γή κα­τέ­κτη­σε την πλειο­ψη­φία μόνο σε 5 δή­μους σε ολό­κλη­ρη τη χώρα, 3 εκ των οποί­ων είναι αυτοί όπου είναι συ­γκε­ντρω­μέ­νοι οι πλου­σιό­τε­ροι άν­θρω­ποι στη Χιλή. Στα κοι­νω­νι­κά δί­κτυα, ήδη κυ­κλο­φο­ρεί το μή­νυ­μα «δεν είναι για τα 30 πέσος, είναι για τις 3 κοι­νό­τη­τες». Πρό­κει­ται για ανα­δια­τύ­πω­ση του ει­κο­νι­κού συν­θή­μα­τος της κοι­νω­νι­κής εξέ­γερ­σης -που προ­κλή­θη­κε από μια αύ­ξη­ση 30 πέσος στα ει­σι­τή­ρια των συ­γκοι­νω­νιών- η οποία απο­τυ­πώ­νει τον απο­λο­γι­σμό 3 δε­κα­ε­τιών νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρης δη­μο­κρα­τί­ας. (ΣτΜ: η αρ­χι­κή εκ­δο­χή έλεγε «δεν είναι τα τριά­ντα πέσος, είναι τα τριά­ντα χρό­νια».

Επρό­κει­το για μια κα­θα­ρά τα­ξι­κή ψήφο. Όχι μόνο επει­δή αυ­ξή­θη­κε εμ­φα­νώς η συμ­με­το­χή στις λαϊ­κές συ­νοι­κί­ες των πό­λε­ων, αλλά και γιατί σε όλες αυτές τις συ­νοι­κί­ες το «ΝΑΙ» κέρ­δι­σε πε­ρί­που το 90% της ψήφου. Αξί­ζουν ανα­φο­ράς και τα απο­τε­λέ­σμα­τα στις «ζώνες πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής θυ­σί­ας», τις πε­ριο­χές που έχουν ρη­μα­χτεί από την εξο­ρυ­κτι­κή και ενερ­γεια­κή δρα­στη­ριό­τη­τα, που αντι­με­τω­πί­ζουν σο­βα­ρές κοι­νω­νι­κο-πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές κρί­σεις κι ελ­λεί­ψεις νερού και των οποί­ων οι κά­τοι­κοι εδώ και χρό­νια συ­γκρού­ο­νται με τις με­γά­λες επι­χει­ρή­σεις που εν­σαρ­κώ­νουν αυτήν την κα­τα­στρο­φή. Τέ­τοιες πε­ρι­πτώ­σεις είναι η Freirina, Petorca και του­λά­χι­στον άλλοι 6 Δήμοι, όπου το «ΝΑΙ» ξε­πέ­ρα­σε το 90%.

Οι δη­μο­σκο­πή­σεις πριν τη διε­ξα­γω­γή του δη­μο­ψη­φί­σμα­τος, έδει­χναν ότι πάνω από το 70% του πλη­θυ­σμού ταύ­τι­ζε την επι­λο­γή «απόρ­ρι­ψης» με τον στρα­τό, τις με­γά­λες επι­χει­ρή­σεις και την κυ­βέρ­νη­ση. Ήταν συ­νε­πώς και μία ψήφος ενά­ντια σε όλους αυ­τούς, αλλά όχι μόνο σε αυ­τούς. Αν και ο κα­θα­ρός θρί­αμ­βος του «ΝΑΙ» ήταν ανα­με­νό­με­νος, η έκ­πλη­ξη ήρθε από τα απο­τε­λέ­σμα­τα της δεύ­τε­ρης ψη­φο­φο­ρί­ας, όπου οι ψη­φο­φό­ροι κα­λού­νταν να απα­ντή­σουν «Ποιο σώμα θέ­λε­τε να γρά­ψει το Νέο Σύ­νταγ­μα;». Το 78,99% ψή­φι­σε για μια Συ­ντα­κτι­κή Συ­νέ­λευ­ση, στην οποία θα εκ­προ­σω­πού­νται εξί­σου και τα δύο φύλα και της οποί­ας τα μέλη θα εκλε­γούν εξ ολο­κλή­ρου από τη λαϊκή ψήφο. Το 21,01% επέ­λε­ξε μια Μικτή Συ­νέ­λευ­ση, η οποία δεν θα ήταν ισο­με­ρής με όρους φύλου και τις οποί­ας τα μισά μέλη θα εκλέ­γο­νταν από το λαό και τα άλλα μισά από ενερ­γούς βου­λευ­τές.

Τέλος, πρέ­πει να ανα­φερ­θεί ότι εντο­πί­στη­κε κα­ταρ­χήν μια αύ­ξη­ση της συμ­με­το­χής σε αυτήν την εκλο­γι­κή δια­δι­κα­σία. Με από­λυ­τους αριθ­μούς, υπήρ­ξαν 500.000 ψήφοι πε­ρισ­σό­τε­ροι από ό,τι στον πρώτο γύρο των προ­ε­δρι­κών εκλο­γών του 2017, μια αύ­ξη­ση που στη­ρί­χθη­κε στην με­γα­λύ­τε­ρη συμ­με­το­χή στις λαϊ­κές πε­ριο­χές. Αυτό από μόνο του αντι­στρέ­φει μια τρια­ντα­κο­ντα­ε­τή τάση συ­στη­μα­τι­κής μεί­ω­σης της συμ­με­το­χής στις κάλ­πες. Με σχε­τι­κούς όρους, πρέ­πει να λά­βου­με υπόψη ότι αυτό το δη­μο­ψή­φι­σμα διε­ξή­χθη στο πλαί­σιο της παν­δη­μί­ας και αρ­κε­τούς Δή­μους ακόμα σε κα­ρα­ντί­να. Γι’ αυτό το λόγο, θα χρεια­στεί να εξε­τά­σου­με τις λε­πτο­μέ­ρειες των δε­δο­μέ­νων για να ερ­μη­νεύ­σου­με σωστά αυτήν την αύ­ξη­ση (ποιοι-ες ψή­φι­σαν που είχαν ξα­να­ψη­φί­σει ή όχι στο πα­ρελ­θόν; Ποιοι-ες δεν ψή­φι­σαν και γιατί; ).

Ποια είναι η πο­λι­τι­κή ση­μα­σία αυτών των απο­τε­λε­σμά­των; Πρώ­τον, είναι μια από τις κο­ρυ­φαί­ες στιγ­μές του κι­νή­μα­τος ρήξης που γεν­νή­θη­κε μέσα από την εξέ­γερ­ση του Οκτώ­βρη του 2019. Αυτή λαϊκή ορμή έβαλε στο στό­χα­στρό της ως κύριο εχθρό το σύ­νταγ­μα του 1980. Δεύ­τε­ρον, η συ­ντρι­πτι­κή πλειο­ψη­φία υπέρ ενός συ­ντα­κτι­κού σώ­μα­τος εκλεγ­μέ­νου κατά 100% μπο­ρεί να θε­ω­ρη­θεί μια ψήφος ενά­ντια σε όλους όσους κυ­βέρ­νη­σαν τις τε­λευ­ταί­ες 3 δε­κα­ε­τί­ες, και την κε­ντρο­α­ρι­στε­ρά και την Δεξιά.

Τέλος, ήταν ένα ισχυ­ρό πο­λι­τι­κό πλήγ­μα στις πιο αντι­δρα­στι­κές πτέ­ρυ­γες του πο­λι­τι­κού φά­σμα­τος (μέσα κι έξω από το κρά­τος), οι οποί­ες ορ­γά­νω­σαν την κα­μπά­νια για Απόρ­ρι­ψη. Σε αυτό το πεδίο, ένας πο­λι­τι­κός πόλος με εθνι­κι­στι­κή, ευα­γελ­λι­κή-χρι­στια­νι­κή και πι­νο­σε­τι­κή κοι­νω­νι­κή βάση που απει­λού­σε να συ­γκρο­τη­θεί δέ­χτη­κε ένα ισχυ­ρό πλήγ­μα από το 80% υπέρ της Έγκρι­σης.

Ποιες είναι οι προ­κλή­σεις μπρο­στά μας; Το δη­μο­ψή­φι­σμα ήταν ίσως το ση­μείο κο­ρύ­φω­σης της φάσης της ρήξης, με την έν­νοια μιας κοι­νω­νι­κής κρι­τι­κής που αμ­φι­σβη­τεί το πο­λι­τι­κό και οι­κο­νο­μι­κό κα­θε­στώς που κυ­βερ­νά τη Χιλή από τη δε­κα­ε­τία του ’70. Αυτό που ξε­κι­νά τώρα είναι η αμι­γώς «συ­ντα­κτι­κή» φάση, με την έν­νοια της σύ­γκρου­σης με­τα­ξύ κοι­νω­νι­κών σχε­δί­ων που θα πα­ρου­σια­στούν στην συ­ντα­κτι­κή συ­ζή­τη­ση πριν, στη διάρ­κεια και αναμ­φί­βο­λα και μετά την Συ­ντα­κτι­κή Συ­νέ­λευ­ση.

Ένα σαφές δείγ­μα για αυτήν την προ­ο­πτι­κή είναι η έμ­φα­ση που έδι­ναν οι ερ­γο­δο­τι­κές ορ­γα­νώ­σεις εδώ και μήνες στην ση­μα­σία της ερ­γα­σί­ας πάνω από ένα σχέ­διο Συ­ντάγ­μα­τος το οποίο θα εκ­φρά­ζει τα συμ­φέ­ρο­ντά τους ως γαιο­κτή­μο­νες, βιο­μή­χα­νοι και χρη­μα­το­πι­στω­τι­κό κε­φά­λαιο, δια­σφα­λί­ζο­ντας τις ελευ­θε­ρί­ες των επι­χει­ρή­σε­ων, της ιδιω­τι­κής ιδιο­κτη­σί­ας και την μέ­γι­στή πο­λι­τι­κή στα­θε­ρό­τη­τα του κα­θε­στώ­τος. Δη­λα­δή να δια­σφα­λί­ζει την οχύ­ρω­ση απέ­να­ντι σε όλη τη λαϊκή πίεση.

Με δε­δο­μέ­νη την προ­θυ­μία των «από πάνω» να δώ­σουν αυτοί πε­ριε­χό­με­νο στο Νέο Σύ­νταγ­μα, η βα­σι­κή πρό­κλη­ση είναι να ανα­λά­βει την πρω­το­βου­λία η ερ­γα­τι­κή τάξη στη συ­ντα­κτι­κή δια­δι­κα­σία. Παίρ­νο­ντας υπόψη την τρέ­χου­σα κα­τά­στα­ση των κι­νη­το­ποι­η­μέ­νων κλά­δων και τον υπαρ­κτό συ­σχε­τι­σμό δύ­να­μης, πώς μπο­ρού­με να αντι­με­τω­πί­σου­με αυτήν την πρό­κλη­ση;

Πρώ­τον, η οι­κο­δό­μη­ση δύ­να­μης μέσα από την με­γα­λύ­τε­ρη δυ­να­τή ενό­τη­τα των κοι­νω­νι­κών ομά­δων που υπο­στη­ρί­ζουν την ανα­τρο­πή απο­κτά ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία και αυτή η συ­ντα­κτι­κή δια­δι­κα­σία προ­σφέ­ρει ευ­και­ρί­ες για μια πρό­ο­δο σε αυτό το μέ­τω­πο. Αυτή η πλα­τιά πο­λι­τι­κή και κοι­νω­νι­κή ενό­τη­τα πρέ­πει να στη­ρί­ζε­ται στην αφο­σί­ω­ση στις προσ­δο­κί­ες και τους στό­χους της κοι­νω­νι­κής εξέ­γερ­σης των πλα­τιών επι­σφα­λών μαζών που γέ­μι­σαν δρό­μους και πλα­τεί­ες από τον πε­ρα­σμέ­νο Οκτώ­βρη,  πε­ρι­λαμ­βά­νει νέα λαϊκά υπο­κεί­με­να, με ένα εμ­φα­νή πρω­τα­γω­νι­στι­κό ρόλο του φε­μι­νι­σμού που επί­σης πε­ρι­λαμ­βά­νει πλα­τιά στρώ­μα­τα ερ­γα­ζο­μέ­νων.

Δεύ­τε­ρον, η συ­ντα­κτι­κή συ­ζή­τη­ση απαι­τεί ο λαός να ανα­πτύ­ξει, να συ­ζη­τή­σει και να επι­κοι­νω­νή­σει πλα­τιά τις προ­γραμ­μα­τι­κές προ­ο­πτι­κές που θα υπο­στη­ρί­ζουν μια δυ­να­μι­κή κι­νη­το­ποί­η­ση καθώς θα προ­χω­ρά η Συ­ντα­κτι­κή Συ­νέ­λευ­ση. Ώστε τόσο μέσα όσο κι έξω από αυτήν να υπάρ­χει πλή­ρης συ­νεί­δη­ση των επί­δι­κων αυτής δια­δι­κα­σί­ας, απέ­να­ντι σε προ­σπά­θειες να απω­θη­θεί η θέ­λη­ση για με­τα­σχη­μα­τι­σμούς που συ­ντη­ρεί τις κι­νη­το­ποι­ή­σεις στο δρόμο οι οποί­ες θα πιέ­ζουν τους συμ­με­τέ­χο­ντες στη συ­νέ­λευ­ση. Θα είναι πολύ ση­μα­ντι­κό να αξιο­ποι­η­θεί το προ­γραμ­μα­τι­κό κε­κτη­μέ­νο του Συ­ντο­νι­σμού Ερ­γα­ζο­μέ­νων NO + AFP όσον αφορά ένα νέο σύ­στη­μα κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης, όπως και τα κε­κτη­μέ­να των Πο­λυ­ε­θνι­κών Συ­να­ντή­σε­ων Εκεί­νων Που Αγω­νί­ζο­νται, που ορ­γα­νώ­θη­καν το 2018 και το 2020 από το Φε­μι­νι­στι­κό Συ­ντο­νι­σμό 8Μ, που σή­με­ρα απο­τε­λούν μια από τις πιο προ­ω­θη­μέ­νες προ­γραμ­μα­τι­κές ερ­γα­σί­ες από τη σκο­πιά της δια­θε­μα­τι­κό­τη­τας των με­τα­σχη­μα­τι­σμών που προ­τεί­νουν τα κοι­νω­νι­κά κι­νή­μα­τα.

 

Τέλος, είναι ζω­τι­κής ση­μα­σί­ας ο ρόλος των μαζών στη συ­ντα­κτι­κή συ­ζή­τη­ση να έχει ως συ­μπλή­ρω­μα την ικα­νό­τη­τά τους να οι­κο­δο­μή­σουν δικές τους εναλ­λα­κτι­κές που θα εκ­φρά­ζουν τα συμ­φέ­ρο­ντά τους στη Συ­ντα­κτι­κή Συ­νέ­λευ­ση, χωρίς να υπο­τάσ­σο­νται στα κόμ­μα­τα της νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρης με­τά­βα­σης. Αυτοί που δια­χει­ρί­στη­καν για δε­κα­ε­τί­ες το σύ­στη­μα που ο λαός αμ­φι­σβη­τεί σή­με­ρα, προ­ε­τοι­μά­ζο­νται να υφαρ­πά­ξουν τα απο­τε­λέ­σμα­τα του αγώνα που έδω­σαν άλλοι. Ταυ­τι­ζό­με­νοι υπο­κρι­τι­κά με μια εκλο­γι­κή νίκη η οποία στρε­φό­ταν και ενα­ντί­ον τους, επι­διώ­κουν να ανα­πλά­σουν το διαρ­ρηγ­μέ­νο κοι­νω­νι­κό συμ­βό­λαιο που θα τους συν­δέ­σει με την κοι­νω­νι­κή τους βάση. Η υπε­ρά­σπι­ση της τα­ξι­κής ανε­ξαρ­τη­σί­ας είναι ένα πο­λι­τι­κό κα­θή­κον πρώ­της τάξης με­γέ­θους προ­κει­μέ­νου να αντι­με­τω­πί­σου­με τις προ­κλή­σεις που έρ­χο­νται.

*Η Κα­ρί­να Νο­χά­λες είναι μέλος του χι­λια­νού φε­μι­νι­στι­κού Συ­ντο­νι­σμού 8Μ. Ο Πά­μπλο Αμπου­φόμ είναι συ­ντά­κτης μαρ­ξι­στι­κών εντύ­πων στη Χιλή.

//rproject.gr

Σχόλια (0)

Το email σας δεν θα δημοσιευθεί.