Παιχνίδια με τη φωτιά σε Αιγαίο, ανατολική Μεσόγειο

Παιχνίδια με τη φωτιά σε Αιγαίο, ανατολική Μεσόγειο

  • |

Η επίσκεψη Πομπέο και η νέα Αμυντική Συμφωνία

Η επί­σκε­ψη Πο­μπέο σφρά­γι­σε τη νέα Αμυ­ντι­κή Συμ­φω­νία με­τα­ξύ των ΗΠΑ και του ελ­λη­νι­κού κρά­τους, που ανα­βαθ­μί­ζει τις σχέ­σεις σε «στρα­τη­γι­κές».

Οι συμ­μα­χι­κές σχέ­σεις ασφα­λώς προ­ϋ­πήρ­χαν –η Ελ­λά­δα είναι ιδρυ­τι­κό μέλος του ΝΑΤΟ– αλλά στη δι­πλω­μα­τι­κή γλώσ­σα ο όρος «στρα­τη­γι­κές σχέ­σεις» ση­μαί­νει την ανα­γνώ­ρι­ση ρόλου βα­σι­κού στη­ρίγ­μα­τος της υπερ­δύ­να­μης σε μια πε­ριο­χή.

Αντώνης Νταβανέλος

Η επί­σκε­ψη Πο­μπέο ολο­κλή­ρω­σε το σχε­δια­σμό που άρ­χι­σε ο πρώην υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών των ΗΠΑ, Γουές Μί­τσελ, σχε­δια­σμό για τον οποίο ερ­γά­στη­κε άοκνα ο πο­λύ­πει­ρος πρέ­σβης στην Αθήνα Τζέ­φρι Πάιατ, σχε­δια­σμό που προ­έ­βλε­πε την εξέ­λι­ξη του ελ­λη­νι­κού κρά­τους σε Frontal State («συ­νο­ρια­κό κρά­τος», κρά­τος-φύ­λα­κας ή κρά­τος-ακρί­τας…), με κε­ντρι­κό ρόλο στο «τόξο ανά­σχε­σης» των αντα­γω­νι­στών των ΗΠΑ: Πο­λω­νία-Ελ­λά­δα-Ισ­ρα­ήλ γί­νο­νται οι «ακρί­τες» των αμε­ρι­κα­νι­κών συμ­φε­ρό­ντων στη ζώνη της Ανα­το­λι­κής Ευ­ρώ­πης-Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου. Για το Ισ­ρα­ήλ το γνω­ρί­ζα­με, για την Πο­λω­νία μπο­ρού­σα­με βά­σι­μα να το ισχυ­ρι­στού­με, ήρθε η ώρα να συ­νει­δη­το­ποι­ή­σου­με ότι αυτό ισχύ­ει και για το ελ­λη­νι­κό κρά­τος.

Κατά την επί­σκε­ψη Πο­μπέο υπήρ­ξε ακα­τά­σχε­τη πο­λυ­λο­γία για το εάν οι ΗΠΑ προ­τί­θε­νται «να συν­δρά­μουν την Ελ­λά­δα, ακόμα και στρα­τιω­τι­κά, απέ­να­ντι στην Τουρ­κία», εάν οι ΗΠΑ «προ­τί­θε­νται να δρά­σουν απο­φα­σι­στι­κά για τον πε­ριο­ρι­σμό των προ­σφυ­γι­κών ροών» και άλλες πα­ρα­πει­στι­κές μπουρ­δο­λο­γί­ες. Για το καυτό πε­ριε­χό­με­νο της Συμ­φω­νί­ας επι­λέ­χθη­κε το προ­στα­τευ­τι­κό πέπλο σιω­πής.

Για να χρη­σι­μο­ποι­ή­σου­με την έκ­φρα­ση ενός «εθνι­κού δη­μο­σιο­γρά­φου»: «οι στρα­τιω­τι­κές διευ­κο­λύν­σεις επε­κτά­θη­καν και κυ­ρί­ως έλα­βαν θε­σμι­κή μορφή». Κάθε λέξη έχει τη ση­μα­σία της. Ως προς την επέ­κτα­ση, πέρα από τη Σούδα που με­γε­θύ­νε­ται, από εδώ και μπρος το λι­μά­νι της Αλε­ξαν­δρού­πο­λης, το αε­ρο­δρό­μιο της Λά­ρι­σας, το Στε­φα­νο­βί­κη Μα­γνη­σί­ας, το Άκτιο, θα πρέ­πει πλέον να θε­ω­ρού­νται επι­σή­μως ως στρα­τιω­τι­κές βά­σεις των ΗΠΑ. Ως προς τη «θε­σμι­κή μορφή» θα πρέ­πει να κα­τα­νο­ή­σου­με ότι «δρα­στη­ριό­τη­τες» που ήδη συ­νέ­βαι­ναν (όπως η εγκα­τά­στα­ση φο­νι­κών drones ή άλλων υπερ­σύγ­χρο­νων «ευ­έ­λι­κτων» αμε­ρι­κα­νι­κών όπλων με­γά­λης κα­τα­στρε­πτι­κής ισχύ­ος) θα μπο­ρούν πλέον να κλι­μα­κω­θούν, αφού είναι τμήμα επί­σης Συμ­φω­νί­ας, όπως και το γε­γο­νός ότι όλα αυτά θα προ­χω­ρή­σουν με τη «θε­σμι­κή μορφή» που απο­κλεί­ει την ενη­μέ­ρω­ση της κοι­νής γνώ­μης και την έγκρι­ση του πε­ριε­χο­μέ­νου της Συμ­φω­νί­ας από τη Βουλή.

Τα ανταλ­λάγ­μα­τα αφο­ρούν, κα­ταρ­χήν, μια γεν­ναία δόση εξο­πλι­σμών. Τα πο­λε­μο­χα­ρή (και πρα­κτο­ρι­κά) sites που ει­δι­κεύ­ο­νται στα «αμυ­ντι­κά θέ­μα­τα», κά­νουν λόγο για μια με­γά­λη παρ­τί­δα με­τα­χει­ρι­σμέ­νων, αλλά ετοι­μο­πό­λε­μων αμε­ρι­κα­νι­κών όπλων, για επι­τά­χυν­ση της ανα­βάθ­μι­σης των F16, για ξε­κί­νη­μα της δια­δι­κα­σί­ας προ­μή­θειας των F35 και για «δα­νει­σμό» φρε­γα­τών από το αμε­ρι­κα­νι­κό Ναυ­τι­κό, μέ­χρις ότου η Γαλ­λία ολο­κλη­ρώ­σει τη ναυ­πή­γη­ση των φρε­γα­τών τύπου Belhara, που έχουν ήδη πα­ραγ­γελ­θεί. Πρό­κει­ται για ένα πρό­γραμ­μα με στόχο την υπε­ρο­πλία στην πε­ριο­χή. Βλέ­πε­τε, για τέ­τοια μπι­ζου­δά­κια τα λεφτά –πάντα– υπάρ­χουν…

Επί­σης δεν μπο­ρεί να υπο­τι­μη­θεί η δι­πλω­μα­τι­κή και γε­ω­πο­λι­τι­κή ση­μα­σία των δη­λώ­σε­ων Πο­μπέο, ο οποί­ος δε­σμεύ­τη­κε ότι οι ΗΠΑ θα πα­ρέμ­βουν υπέρ των ελ­λη­νι­κών θέ­σε­ων στα ζη­τή­μα­τα των υδρο­γο­ναν­θρά­κων και της ΑΟΖ της Κύ­πρου, αλλά και στα ζη­τή­μα­τα «κυ­ριαρ­χί­ας» επί αμ­φι­σβη­τού­με­νων νη­σί­δων, βρα­χο­νη­σί­δων και βρά­χων στο Αι­γαίο και νο­τιό­τε­ρα. Πριν φτά­σει κα­νείς στο ερώ­τη­μα «με τι μέσα θα υπο­στη­ρί­ξουν οι ΗΠΑ αυτή τη δέ­σμευ­ση;», έχει ση­μα­σία η ίδια η δέ­σμευ­ση: Με δε­δο­μέ­νο ότι και στα δύο θέ­μα­τα υπάρ­χουν κρί­σι­μα αμ­φι­λε­γό­με­να ση­μεία, η υπο­στή­ρι­ξη των ΗΠΑ στην ελ­λη­νι­κή εκ­δο­χή της «συ­γκε­κρι­με­νο­ποί­η­σης» του Διε­θνούς Δι­καί­ου, έχει πλέον κα­τα­γρα­φεί. Με τη γλώσ­σα του ίδιου «εθνι­κού δη­μο­σιο­γρά­φου», «αν και φαί­νε­ται ότι πή­ρα­με λίγα στο χέρι, αγο­ρά­σα­με γε­ω­στρα­τη­γι­κή επιρ­ροή». Άλλος «εθνι­κός δη­μο­σιο­γρά­φος», εγκα­τε­στη­μέ­νος στις ΗΠΑ, έσπευ­σε να δη­λώ­σει, ως πλη­ρο­φο­ρί­ες από το Στέιτ Ντι­πάρ­τμεντ, ότι τα μέσα που έχει στη διά­θε­σή του ο Πο­μπέο για να στη­ρί­ξει τις δε­σμεύ­σεις του «πε­ρι­λαμ­βά­νουν την επι­βο­λή διε­θνών κυ­ρώ­σε­ων σε βάρος της Τουρ­κί­ας». Έχο­ντας κα­το­χυ­ρώ­σει αυτά, υπήρ­ξε ζή­τη­ση για πε­ρισ­σό­τε­ρα. Ο αξιο­λύ­πη­τος Κο­τζιάς δή­λω­σε ότι απαι­τού­νται επει­γό­ντως «μέτρα δι­πλω­μα­τι­κής και αμυ­ντι­κής [δη­λα­δή στρα­τιω­τι­κής…] απο­τρο­πής».

Το γε­γο­νός ότι οι ΗΠΑ πα­ρεμ­βαί­νουν πλέον υπέρ των ελ­λη­νι­κών συμ­φε­ρό­ντων στον αντα­γω­νι­σμό με την Τουρ­κία είναι αναμ­φι­σβή­τη­το. Αυτό δεν ση­μαί­νει ότι οι ΗΠΑ είναι πρό­θυ­μες να φτά­σουν σε πο­λε­μι­κή σύ­γκρου­ση με την Τουρ­κία. Λει­τουρ­γώ­ντας ως υπερ­δύ­να­μη, επι­διώ­κουν να απο­κα­τα­στή­σουν προς όφε­λός τους το ρήγμα στις αμε­ρι­κα­νο­τουρ­κι­κές σχέ­σεις, επα­να­φέ­ρο­ντας τον Ερ­ντο­γάν (ή την Τουρ­κία χωρίς Ερ­ντο­γάν) στο «δυ­τι­κό μα­ντρί». Προς τούτο, η δια­πραγ­μα­τευ­τι­κή «ύλη» είναι πλα­τύ­τε­ρη των ελ­λη­νο­τουρ­κι­κών σχέ­σε­ων:

Πριν απο­γειω­θεί ο Πο­μπέο από την Αθήνα, ο Τραμπ ανα­κοί­νω­νε την από­συρ­ση των αμε­ρι­κα­νι­κών δυ­νά­με­ων από τη Βό­ρεια Συρία, αφή­νο­ντας ανοι­χτό το έδα­φος για την ει­σβο­λή του τουρ­κι­κού στρα­τού, με στόχο την εξό­ντω­ση των Κούρ­δων του YPG/PKK, που απο­τε­λού­σε και απο­τε­λεί βα­σι­κή προ­τε­ραιό­τη­τα της πο­λι­τι­κής του κα­θε­στώ­τος Ερ­ντο­γάν. Οι Κούρ­δοι μί­λη­σαν για «πι­σώ­πλα­τη μα­χαι­ριά».

Οι δη­λώ­σεις του Τραμπ έχουν πο­λι­τι­κή ση­μα­σία: Υπο­γραμ­μί­ζουν την πρό­θε­σή του να απο­σύ­ρει τον αμε­ρι­κα­νι­κό ιμπε­ρια­λι­σμό από τους «γε­λοί­ους μι­κρούς πο­λέ­μους», να στα­μα­τή­σει να ση­κώ­νει το κύριο βάρος για λο­γα­ρια­σμό όλης της δυ­τι­κής ιμπε­ρια­λι­στι­κής αλυ­σί­δας (καυ­τη­ριά­ζο­ντας χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά τη στάση της ΕΕ και τις «αδυ­να­μί­ες» της Γερ­μα­νί­ας) και να συ­γκε­ντρώ­σει το δυ­να­μι­κό των ΗΠΑ στην αντι­πα­ρά­θε­ση με τους «με­γά­λους παί­κτες», κυ­ρί­ως την Κίνα και τη Ρωσία. Το δόγμα «Πρώτα η Αμε­ρι­κή» ση­μαί­νει μια όλο και πιο αυ­ταρ­χι­κή δια­τύ­πω­ση των όρων της αμε­ρι­κα­νι­κής κυ­ριαρ­χί­ας, τον προ­σα­να­το­λι­σμό σε «δι­με­ρείς συμ­φω­νί­ες» επ’ αυτών, αλλά και την υπο­βάθ­μι­ση της έμ­φα­σης που έδι­ναν μέχρι σή­με­ρα οι ΗΠΑ στην αντι­με­τώ­πι­ση των προ­βλη­μά­των που έχουν οι συ­νε­ταί­ροι τους στη δυ­τι­κή νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη πα­γκο­σμιο­ποί­η­ση.

Προς το παρόν δεν είναι σί­γου­ρο τι θα γίνει στη Βό­ρεια Συρία. Δεν είναι σί­γου­ρο ούτε αν η πο­λι­τι­κή του Τραμπ θα επι­κρα­τή­σει στο εσω­τε­ρι­κό του κα­θε­στώ­τος των ΗΠΑ, όπου εκ­δη­λώ­νο­νται ισχυ­ρό­τα­τες αντιρ­ρή­σεις σχε­τι­κά με την απο­χώ­ρη­ση από τη Βό­ρεια Συρία. Πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο δεν είναι δε­δο­μέ­νες οι συ­νέ­πειες ενός μεί­ζο­νος γε­γο­νό­τος, όπως θα είναι μια τουρ­κι­κή ει­σβο­λή στη Συρία. Πι­θα­νόν να λει­τουρ­γή­σει ως βάση επα­νέ­ναρ­ξης μιας αμε­ρι­κα­νο­τουρ­κι­κής συ­νεν­νό­η­σης. Πι­θα­νόν, όμως, να λει­τουρ­γή­σει κι αντί­στρο­φα: με την ενί­σχυ­ση μιας χα­ο­τι­κής ανι­σορ­ρο­πί­ας, που θα με­γε­θύ­νει τις απει­θαρ­χί­ες των το­πι­κών δυ­νά­με­ων απέ­να­ντι στις ηγε­τι­κές πα­γκό­σμιες δυ­νά­μεις.

Αυτό που είναι απο­λύ­τως σί­γου­ρο είναι ότι η κυ­βέρ­νη­ση Μη­τσο­τά­κη (βα­δί­ζο­ντας στα χνά­ρια των Τσί­πρα-Κο­τζιά), με την υπο­γρα­φή της κα­τά­πτυ­στης συμ­φω­νί­ας με τις ΗΠΑ, παί­ζει κυ­ριο­λε­κτι­κά με τη φωτιά. Η ξε­τσί­πω­τη πρόσ­δε­ση στην ουρά του αμε­ρι­κα­νι­κού ιμπε­ρια­λι­σμού έχει ιδε­ο­λο­γι­κό φορ­τίο που θα «με­τα­φρα­στεί» σε πο­λι­τι­κές εξε­λί­ξεις. Η αύ­ξη­ση των εξο­πλι­σμών πάντα συ­νο­δεύ­ε­ται με την ενί­σχυ­ση του μι­λι­τα­ρι­σμού μέσα στις κρα­τι­κές γρα­φειο­κρα­τί­ες. Η στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­ση των αντα­γω­νι­σμών, η απλη­στία στα ζη­τή­μα­τα «κυ­ριαρ­χί­ας» (υπό την αυ­τα­πά­τη της προ­στα­σί­ας από τις Με­γά­λες Δυ­νά­μεις) θέτει σε κίν­δυ­νο την ει­ρή­νη, που απο­τε­λεί μεί­ζον αγαθό για τους ερ­γα­ζό­με­νους και τις λαϊ­κές μάζες.

Η απόρ­ρι­ψη της συμ­φω­νί­ας με τις ΗΠΑ, η απόρ­ρι­ψη των εξο­πλι­σμών, η απόρ­ρι­ψη κάθε τυ­χο­διω­κτι­σμού στο Αι­γαίο ή στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, η συ­νει­δη­τή υπο­στή­ρι­ξη μιας πο­λι­τι­κής συμ­φι­λί­ω­σης και ει­ρη­νι­κής συ­νερ­γα­σί­ας με όλους τους λαούς της πε­ριο­χής, έξω από κάθε ιμπε­ρια­λι­στι­κή επιρ­ροή, είναι επεί­γο­ντα και κα­θο­ρι­στι­κά κα­θή­κο­ντα για την Αρι­στε­ρά σε όλες τις εκ­δο­χές της. Είναι ανα­ντι­κα­τά­στα­τες προ­ϋ­πο­θέ­σεις για να αντι­με­τω­πι­στούν με επι­τυ­χία και οι άλλες «προ­κλή­σεις»: στο μέ­τω­πο των νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρων αντι­με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων και της βάρ­βα­ρης λι­τό­τη­τας.

/rproject.gr/