Η Τουρκία μπροστά σε κρίσιμες εκλογές

Η Τουρκία μπροστά σε κρίσιμες εκλογές

  • |

Η Τουρκία μπαίνει στην τελική ευθεία προς την εκλογική αναμέτρηση στις 24 Ιούνη σε συνθήκες αβεβαιότητας.

Η εκτί­μη­ση του κυ­βερ­νη­τι­κού επι­τε­λεί­ου ότι ο χρό­νος θα λει­τουρ­γού­σε  σε βάρος του Ερ­ντο­γάν και του ΑΚΡ (όταν προ­έ­κρι­νε την προ­σφυ­γή σε πρό­ω­ρες εκλο­γές) απο­δει­κνύ­ε­ται απο­λύ­τως ορθή. Oι «πε­ρι­πέ­τειες» στο μέ­τω­πο της εξω­τε­ρι­κής πο­λι­τι­κής και των διε­θνών σχέ­σε­ων συ­νε­χί­ζουν να προ­κα­λούν κρα­δα­σμούς και ερω­τη­μα­τι­κά, ενώ (κυ­ρί­ως) παίρ­νουν όλο και πιο εκρη­κτι­κό χα­ρα­κτή­ρα τα προ­βλή­μα­τα της τουρ­κι­κής οι­κο­νο­μί­ας. Και σύμ­φω­να με κά­ποιες δη­μο­σκο­πή­σεις, αυτά ήδη φθεί­ρουν την επιρ­ροή του Ερ­ντο­γάν και του κόμ­μα­τός του. 

Πάνος Πέτρου

Ο Ερ­ντο­γάν επι­διώ­κει να δια­τη­ρή­σει τις δυ­νά­μεις του σε αυτή τη φάση και να δια­χει­ρι­στεί ως «νι­κη­τής» την δύ­σκο­λη πε­ρί­ο­δο, αξιο­ποιώ­ντας και το νέο προ­ε­δρο­κε­ντρι­κό κα­θε­στώς του συ­ντάγ­μα­τος που θα τεθεί σε πλήρη εφαρ­μο­γή μετά τις εκλο­γές.

Για την επό­με­νη μέρα προ­ε­τοι­μά­ζε­ται και η «Δύση» (οι ΗΠΑ, η Γερ­μα­νία, η ΕΕ). Τα προ­βλή­μα­τα της τουρ­κι­κής οι­κο­νο­μί­ας είναι πραγ­μα­τι­κά, αλλά τα πλήγ­μα­τα που δέ­χε­ται η τουρ­κι­κή λίρα και οι απα­νω­τές «επι­θέ­σεις» των Οίκων Αξιο­λό­γη­σης δεν είναι απο­λύ­τως «αντι­κει­με­νι­κές» κα­τα­στά­σεις –ο χρό­νος και η έντα­ση των δύο φαι­νο­μέ­νων δεί­χνουν και έναν «υπο­κει­με­νι­σμό» από πλευ­ράς των δυ­τι­κών χρη­μα­το­πι­στω­τι­κών ορ­γα­νι­σμών, μια έντα­ση της πί­ε­σης πάνω στην Τουρ­κία, να εκ­βια­στεί οι­κο­νο­μι­κά για (επι)στρο­φή στη Δύση.

Και στο γε­ω­πο­λι­τι­κό πεδίο είναι σε εξέ­λι­ξη ένα πα­ζά­ρι, όπου συ­νυ­πάρ­χει το κα­ρό­το με το μα­στί­γιο. Κατά τη συ­νά­ντη­ση του Μάικ Πο­μπέο με τον Τσα­βού­σο­γλου φά­νη­κε να επι­βε­βαιώ­νε­ται ο «οδι­κός χάρ­της για την Μαν­μπίτζ», όπως αυτός είχε συμ­φω­νη­θεί από τον Ρεξ Τί­λερ­σον (και η εφαρ­μο­γή του είχε κα­θυ­στε­ρή­σει λόγω του κενού κατά την «αλ­λα­γή φρου­ράς» στο αμε­ρι­κα­νι­κό υπ. Εξ.), και ανοί­γει ο δρό­μος για «οι­κειο­θε­λή» (υπό αμε­ρι­κα­νι­κή πίεση) απο­χώ­ρη­ση των Κούρ­δων μα­χη­τών από τη συ­ρια­κή πόλη. Ωστό­σο τα πιο σο­βα­ρά (από τη σκο­πιά του αμε­ρι­κα­νι­κού ιμπε­ρια­λι­σμού) ζη­τή­μα­τα μέ­νουν ανοι­χτά: Όπως το «πά­γω­μα» της πα­ρά­δο­σης των F-35, σε συ­νάρ­τη­ση με την τύχη που θα έχει η αγορά/εγκα­τά­στα­ση των ρω­σι­κών S-400, που εξα­γρί­ω­σε το Πε­ντά­γω­νο. Εκεί η Άγκυ­ρα δεί­χνει να κερ­δί­ζει χρόνο: αυτό που εμ­φα­νί­στη­κε ως «πά­γω­μα» της αγο­ράς είναι στην ουσία η από­φα­ση να κα­θυ­στε­ρή­σει η πα­ρα­λα­βή προ­κει­μέ­νου να απο­κτή­σει στο με­τα­ξύ ο τουρ­κι­κός στρα­τός την τε­χνο­γνω­σία αντί για την επι­λο­γή να επι­σπευ­στεί η πα­ρα­λα­βή, αλλά να απαι­τού­νται Ρώσοι ει­δι­κοί και χει­ρι­στές του οπλι­κού συ­στή­μα­τος. Στο με­σο­διά­στη­μα, θα συ­νε­χι­στούν λο­γι­κά οι αμε­ρι­κα­νι­κές πιέ­σεις και η σχε­τι­κή δια­πραγ­μά­τευ­ση. Στα μέσα Ιούνη, η αμε­ρι­κα­νι­κή Γε­ρου­σία συ­ζη­τά το νο­μο­σχέ­διο απο­κλει­σμού της Τουρ­κί­ας από το πρό­γραμ­μα των F-35.

Ένα ζή­τη­μα που είναι κομ­βι­κό, είναι οι σχέ­σεις με το Ισ­ρα­ήλ, που μετά από μια «χλια­ρή» επα­να­προ­σέγ­γι­ση μπή­καν και πάλι σε κρίση, με δε­δο­μέ­νη τη στάση που κρά­τη­σε η Άγκυ­ρα και στο ζή­τη­μα της Ιε­ρου­σα­λήμ και στις σφα­γές δια­δη­λω­τών στη Γάζα. Ακόμα και στο ζή­τη­μα των F35 υπήρ­ξε ισ­ραη­λι­νή πα­ρέμ­βα­ση κατά της πα­ρά­δο­σής τους, με αξιω­μα­τού­χο να δη­λώ­νει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά στην Haaretz: «Οι ανη­συ­χί­ες μας για την Τουρ­κία είναι με­γά­λες, καθώς απο­μα­κρύ­νε­ται από τις θέ­σεις του ΝΑΤΟ, αλλά και από το ρόλο ως σύμ­μα­χος ενα­ντί­ον των τρο­μο­κρα­τών. Αυτή δεν είναι συ­μπε­ρι­φο­ρά συμ­μά­χου…».

Αλλά αυτά αφο­ρούν το τοπίο μετά τις εκλο­γές. Προς το παρόν, στο εσω­τε­ρι­κό της Τουρ­κί­ας πα­ρα­κο­λου­θού­με το πο­λι­τι­κό κε­φά­λαιο που είχε συσ­σω­ρεύ­σει από προη­γού­με­νες επο­χές ο Ερ­ντο­γάν να δίνει μάχη με τα όρια που έχει η αντο­χή αυτού του κε­φα­λαί­ου, ιδιαί­τε­ρα μετά την αυ­ταρ­χι­κή στρο­φή των τε­λευ­ταί­ων χρό­νων.

Ένας πρώην υπουρ­γός, ο Ερ­του­γκρούλ Γκιου­νάι, ανα­φέ­ρε­ται σε «δύο δια­κρι­τές φά­σεις της δια­κυ­βέρ­νη­σης ΑΚΡ», ισχυ­ρι­ζό­με­νος ότι στην «πρώτη» (οι­κο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξη που επέ­τρε­ψε κά­ποια κοι­νω­νι­κά προ­γράμ­μα­τα, άνοιγ­μα προς τους Κούρ­δους και τις μειο­νό­τη­τες, σύ­γκρου­ση με το στρα­τιω­τι­κό κα­τε­στη­μέ­νο) μπή­καν οι βά­σεις για όλους τους μελ­λο­ντι­κούς εκλο­γι­κούς θριάμ­βους του ΑΚΡ.

Όμως η «δεύ­τε­ρη» φάση, καθώς εμπε­δώ­νε­ται, προ­κα­λεί φθορά. Η πε­ρι­πέ­τεια του 2015, όταν χρειά­στη­κε να κα­τα­φύ­γει σε επα­να­λη­πτι­κές εκλο­γές, που έγι­ναν σε έκτα­κτες συν­θή­κες κρί­σης (με την κλι­μά­κω­ση της πο­λε­μι­κής/κα­τα­σταλ­τι­κής αντι­κουρ­δι­κής εκ­στρα­τεί­ας) για να απο­κα­τα­στα­θεί η πλειο­ψη­φία του ΑΚΡ στη Βουλή ήταν ένα δείγ­μα. Η ορια­κή νίκη στο δη­μο­ψή­φι­σμα για την αλ­λα­γή συ­ντάγ­μα­τος το 2017 (όπου έχασε πα­ρα­δο­σια­κά του προ­πύρ­για) ήταν ένα άλλο.

Στις δη­μο­σκο­πή­σεις, φαί­νε­ται να χρειά­ζε­ται δεύ­τε­ρος γύρος για να δια­σφα­λί­σει ο Ερ­ντο­γάν την εκλο­γή του στις προ­ε­δρι­κές. Ενώ στις βου­λευ­τι­κές εκλο­γές, η συμ­μα­χία του ΑΚΡ με το ακρο­δε­ξιό MHP δεί­χνει να μη συ­γκε­ντρώ­νει την πλειο­ψη­φία.

Παρ’ όλα αυτά πα­ρα­μέ­νει ο με­γα­λύ­τε­ρος «παί­χτης». Ο ένας λόγος είναι ότι παρά τις απώ­λειες στην επιρ­ροή του, αυτή ακόμα αντέ­χει. Για κα­θέ­ναν που δη­λώ­νει ότι «το 2002 ήλ­πι­ζα να αλ­λά­ξει η παλιά Τουρ­κία, αλλά πλέον απο­γοη­τεύ­τη­κα» υπάρ­χουν κι εκεί­νοι που δη­λώ­νουν «θυ­μά­μαι ακόμα τις άσχη­μες επο­χές που δεν εί­χα­με νερό. Αλλά μας έδωσε το μετρό, νο­σο­κο­μεία και σχο­λεία».

Υπέρ του Ερ­ντο­γάν λει­τουρ­γεί και η αθλιό­τη­τα των με­γά­λων αντι­πο­λι­τεύ­σε­ων. Το κε­μα­λι­κό CHP βρήκε έναν «χα­ρι­σμα­τι­κό» υπο­ψή­φιο, τον Μου­χα­ρέμ Ινς, αλλά το προ­σω­πι­κό χά­ρι­σμα δεν αρκεί για να κρύ­ψει τα προ­βλή­μα­τα που έχουν κα­θη­λώ­σει το CHP εδώ και χρό­νια: δεν πεί­θει ότι θα χει­ρι­στεί κα­λύ­τε­ρα την οι­κο­νο­μία (θε­ω­ρεί­ται συν­δε­δε­μέ­νο με «την αστι­κή τάξη της Ιστα­μπούλ»), η προ­σπά­θειά του να εμ­φα­νι­στεί ως η «φι­λο­δυ­τι­κή» δύ­να­μη απευ­θύ­νε­ται πε­ρισ­σό­τε­ρο στην Ουά­σινγ­κτον και το Βε­ρο­λί­νο και λι­γό­τε­ρο σε μια κοινή γνώμη βαθιά και μα­ζι­κά αντια­με­ρι­κα­νι­κή, ενώ πα­ρα­μέ­νει ταυ­τι­σμέ­νο με «την Τουρ­κία πριν το 2002», μια Τουρ­κία που ακόμα και όσοι απο­γοη­τεύ­τη­καν από τον Ερ­ντο­γάν δεν θέ­λουν καν να τη θυ­μού­νται.

Η Μεράλ Ακ­σε­νέρ, η υπο­ψή­φια του «Καλού Κόμ­μα­τος» (διά­σπα­ση του ακρο­δε­ξιού MHP, του τμή­μα­τος που δια­φώ­νη­σε στη συ­μπό­ρευ­ση με το ΑΚΡ) είναι ακόμα χει­ρό­τε­ρη. Παρά την «αντι­κα­θε­στω­τι­κή» δη­μα­γω­γία της, όλοι ξέ­ρουν ότι ήταν η σκλη­ρή υπουρ­γός Εσω­τε­ρι­κών κατά το απο­κο­ρύ­φω­μα της βίας ενά­ντια στις κουρ­δι­κές πε­ριο­χές και ότι ακόμα κου­βα­λά το προ­σω­νύ­μιο «Λύ­και­να».

Ο Ινς και η Ακ­σε­νέρ δί­νουν μάχη για το ποιος θα βρε­θεί σε έναν πι­θα­νό δεύ­τε­ρο γύρο. Η αλ­λη­λο­στή­ρι­ξη σε μια τέ­τοια πε­ρί­πτω­ση είναι δε­δο­μέ­νη, καθώς το CHP διευ­κό­λυ­νε το νέο ακρο­δε­ξιό κόμμα να συμ­με­τέ­χει στις προ­ε­δρι­κές εκλο­γές (του «δά­νει­σε» 15 βου­λευ­τές του), ενώ στις βου­λευ­τι­κές κα­τε­βαί­νουν ήδη σε κοινή λίστα.

Απέ­να­ντι σε όλους –και απο­μο­νω­μέ­νο από όλους– στέ­κε­ται το αρι­στε­ρό HDP. Ο Ντε­μιρ­τάς είναι ο φυ­λα­κι­σμέ­νος υπο­ψή­φιος πρό­ε­δρος και συμ­βο­λί­ζει τα δε­κά­δες στε­λέ­χη του κόμ­μα­τος που επί­σης βρί­σκο­νται στις φυ­λα­κές. Ένα υψηλό πο­σο­στό θα είναι ένα πολύ ισχυ­ρό πο­λι­τι­κό μή­νυ­μα. Στις βου­λευ­τι­κές, ο στό­χος είναι να δια­τη­ρη­θεί η αρι­στε­ρή συμ­μα­χία πάνω από το 10% και να επα­να­λά­βει τον άθλο της ει­σό­δου στη Βουλή. Ό,τι δια­φω­νί­ες κι αν έχει κα­νείς μαζί τους, οι σύ­ντρο­φοι του HDP δί­νουν έναν ηρω­ι­κό αγώνα σε συν­θή­κες πολύ σκλη­ρής κα­τα­στο­λής, ενώ είναι η μόνη μα­ζι­κή πο­λι­τι­κή δύ­να­μη που επι­χει­ρεί να ενώ­σει εθνι­κές και θρη­σκευ­τι­κές ομά­δες πάνω σε μια τα­ξι­κή, δη­μο­κρα­τι­κή βάση.

 

Η συ­ζή­τη­ση στην Ελ­λά­δα και ο αντα­γω­νι­σμός στο Αι­γαίο: Δύο μέτρα και σταθ­μά
Στο με­τα­ξύ οι εκλο­γές στην Τουρ­κία προ­φα­νώς απα­σχο­λούν και την πο­λι­τι­κή συ­ζή­τη­ση στην Ελ­λά­δα. Είναι μια πα­ρά­δο­ση που επι­μέ­νει να σχο­λιά­ζει όλες τις εξε­λί­ξεις στη γεί­το­να μέσα από το πρί­σμα «τι θα ση­μαί­νει αυτό για τα ελ­λη­νι­κά συμ­φέ­ρο­ντα». Ωστό­σο στις ση­με­ρι­νές συν­θή­κες, πράγ­μα­τι ο ελ­λη­νο­τουρ­κι­κός αντα­γω­νι­σμός είναι στην ημε­ρή­σια διά­τα­ξη και άρα απα­σχο­λεί πράγ­μα­τι και το προ­ε­κλο­γι­κό σκη­νι­κό στην Τουρ­κία.

Τα ελ­λη­νι­κά ΜΜΕ ξε­ψα­χνί­ζουν κάθε δή­λω­ση που αφορά τα ελ­λη­νο­τουρ­κι­κά για να εντο­πί­σουν «τουρ­κι­κές προ­κλή­σεις». Φυ­σι­κά η προ­ε­κλο­γι­κή πε­ρί­ο­δος προ­σφέ­ρε­ται για πολ­λές τέ­τοιες δη­λώ­σεις και λε­ο­ντα­ρι­σμούς –ο Ερ­ντο­γάν επεν­δύ­ει στον εθνι­κι­σμό, ενώ οι αντί­πα­λοί του αρέ­σκο­νται να τον κα­ταγ­γέλ­λουν για εν­δο­τι­σμό. Σ’ αυτό δεν δια­φέ­ρει και πολύ η πο­λι­τι­κή σκηνή της γει­το­νι­κής χώρας σε σχέση με την ελ­λη­νι­κή πο­λι­τι­κή σκηνή, πα­ρα­δο­σια­κά πεδίο υπερ-πα­τριω­τι­κού αντα­γω­νι­σμού όποτε προ­κύ­πτει «εθνι­κό θέμα».

Μόνο που, όταν εκ­στο­μί­ζουν εθνι­κι­στι­κές κο­ρώ­νες, οι Τούρ­κοι πο­λι­τι­κοί «προ­κα­λούν» κι «απει­λούν», ενώ όταν τις εκ­στο­μί­ζουν Έλ­λη­νες πο­λι­τι­κοί είτε «κρα­τούν σθε­να­ρή στάση», είτε «που­λά­νε τσά­μπα μα­γκιές» (ανά­λο­γα αν ο εκά­στο­τε σχο­λια­στής είναι πο­λι­τι­κός φίλος ή πο­λι­τι­κός αντί­πα­λος εκεί­νου που ξε­στό­μι­σε την εθνι­κι­στι­κή κο­ρώ­να).

Οι δύο εθνι­κι­σμοί –ο ελ­λη­νι­κός και ο τουρ­κι­κός– μοιά­ζουν στην επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία τους εντυ­πω­σια­κά. Πρό­σφα­τα ο ηγέ­της του ακρο­δε­ξιού MHP ξε­σπά­θω­σε ενά­ντια σε υπο­τι­θέ­με­να ελ­λη­νι­κά σχέ­δια ει­σβο­λής στην Τουρ­κία. Στην Ελ­λά­δα αντι­με­τω­πί­στη­κε ως πα­ρα­νοϊ­κός. Μόνο που στην Ελ­λά­δα, η συ­ζή­τη­ση για τον ελ­λη­νο­τουρ­κι­κό αντα­γω­νι­σμό γί­νε­ται επί­σης με όρους πι­θα­νής «τουρ­κι­κής ει­σβο­λής».

Ένα άλλο ση­μείο ταύ­τι­σης των δύο εθνι­κι­σμών είναι η ανα­φο­ρά στον αμε­ρι­κα­νι­κό πα­ρά­γο­ντα. Δεν είναι μόνο η ελ­λη­νι­κή εθνι­κή αφή­γη­ση (κυ­ρί­ως στην πα­λαιο­πα­σο­κι­κή πα­ραλ­λα­γή της, που επη­ρε­ά­ζει και την Αρι­στε­ρά) που βλέ­πει τον αμε­ρι­κά­νι­κο ιμπε­ρια­λι­σμό να στη­ρί­ζει ή να υπο­θάλ­πει την «τουρ­κι­κή επι­θε­τι­κό­τη­τα». Τα ίδια ακρι­βώς ισχυ­ρί­ζε­ται και ο εθνι­κι­σμός «ερ­ντο­γα­νι­κού τύπου» (γιατί οι φι­λο­δυ­τι­κοί κε­μα­λι­στές είναι άλλη πε­ρί­πτω­ση): Η εθνι­κι­στι­κή ρη­το­ρι­κή, που κα­ταγ­γέλ­λει τους σχε­δια­σμούς της Ελ­λά­δας στην ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, πη­γαί­νει χέ­ρι-χέ­ρι με την έντα­ση της «αντι-αποι­κιο­κρα­τι­κής», αντι­δυ­τι­κής ρη­το­ρι­κής. Καμιά φορά η σύν­δε­ση ανά­με­σα στα δύο γί­νε­ται άμεσα: Κα­ταγ­γέλ­λο­νται οι ΗΠΑ ότι «εξω­θούν την Ελ­λά­δα σε σύ­γκρου­ση με την Τουρ­κία».

Μόνο που, στο τοπίο που έχει δια­μορ­φω­θεί σή­με­ρα, υπάρ­χει μια κρί­σι­μη δια­φο­ρά: όσο κι αν η επί­κλη­ση στον «αμε­ρι­κα­νι­κό πα­ρά­γο­ντα» έχει δό­σεις δη­μα­γω­γί­ας προς μια αντι-αμε­ρι­κα­νι­κή κοινή γνώμη κι όσο κι αν η συ­νω­μο­σιο­λο­γία –που ανθεί στον ερ­ντο­γα­νι­σμό– επι­χει­ρεί να τσου­βα­λιά­σει τα πάντα σε ένα ενιαίο «σκο­τει­νό σχέ­διο», οι τουρ­κι­κές αι­τιά­σεις όσον αφορά το ρόλο των ΗΠΑ στον ελ­λη­νο­τουρ­κι­κό αντα­γω­νι­σμό είναι πολύ σο­βα­ρό­τε­ρες από τις αντί­στοι­χες ελ­λη­νι­κές, εν έτει 2018.

Πάνε μόλις 2 χρό­νια από μια από­πει­ρα πρα­ξι­κο­πή­μα­τος που στη­ρί­χθη­κε από (φιλο)να­τοϊ­κούς κύ­κλους στο στρά­τευ­μα. Μέχρι σή­με­ρα υπάρ­χει ένα ένο­πλο κί­νη­μα που από τον τουρ­κι­κό εθνι­κι­σμό αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως «θα­νά­σι­μη απει­λή», το οποίο δρα στα σύ­νο­ρα της Τουρ­κί­ας και παίρ­νει πράγ­μα­τι αμε­ρι­κα­νι­κή υλική βο­ή­θεια. Υπάρ­χει μια πρό­σφα­τη προϊ­στο­ρία πραγ­μα­τι­κών εντά­σε­ων (η άρ­νη­ση πα­ρα­χώ­ρη­σης του Ιν­τσιρ­λίκ για την επί­θε­ση στο Ιράκ, η κρίση στις σχέ­σεις με το Ισ­ρα­ήλ) με τις ΗΠΑ, που βά­ζουν δυ­νη­τι­κά την Τουρ­κία «στο στό­χα­στρο» της Ουά­σινγ­κτον. Όλα αυτά είναι μια πολύ συ­γκε­κρι­μέ­νη, υλική, πραγ­μα­τι­κή βάση για τον αντι-αμε­ρι­κα­νι­σμό στην τουρ­κι­κή κοι­νω­νία και τους σχε­τι­κούς φό­βους στην τουρ­κι­κή ηγε­σία για το ρόλο των ΗΠΑ. Αλλά και στα ίδια τα ελ­λη­νο­τουρ­κι­κά: Η Άγκυ­ρα γνω­ρί­ζει ότι ένας άξο­νας στον οποίο συμ­με­τέ­χει (κυ­ρί­ως) το Ισ­ρα­ήλ και (δευ­τε­ρευό­ντως) η Αί­γυ­πτος είναι ένας άξο­νας με αμε­ρι­κα­νι­κές ευ­λο­γί­ες. Πόσο μάλ­λον όταν αυτός ο άξο­νας επι­διώ­κει να κάνει μπίζ­νες με την Exxon, την Total, την Eni… Σε αυτόν τον άξονα ανή­κει η Ελ­λά­δα…

Σε αυτό το φόντο εξη­γεί­ται και η νευ­ρι­κό­τη­τα της Άγκυ­ρας για την υπό­θε­ση των 8 Τούρ­κων αξιω­μα­τι­κών. Στον από­η­χο του πρα­ξι­κο­πή­μα­τος του 2016 και ενώ στο εσω­τε­ρι­κό της χώρας πράγ­μα­τι ο πέ­λε­κυς έπεσε κατά δι­καί­ων και αδί­κων, ήταν πολ­λοί οι αξιω­μα­τι­κοί (κυ­ρί­ως να­τοϊ­κοί) για τους οποί­ους απλώ­θη­κε ένα «πέπλο ασφα­λεί­ας» από τη Δύση (και ει­δι­κά τη Γερ­μα­νία). Αυτή η ει­δι­κή με­τα­χεί­ρι­ση (από τις ίδιες κυ­βερ­νή­σεις που απο­δει­κνύ­ο­νται πολύ πιο πρό­θυ­μες να συ­νερ­γα­στούν είτε σε επί­ση­μες εκ­δό­σεις είτε σε ανε­πί­ση­μες απα­γω­γές, όταν πρό­κει­ται για αρι­στε­ρούς αγω­νι­στές) είναι πο­λι­τι­κή επι­λο­γή –και ως τέ­τοια κρί­νε­ται και σχο­λιά­ζε­ται από μια Άγκυ­ρα γε­μά­τη ανα­σφά­λειες.

Γυρ­νώ­ντας στο σχο­λια­σμό δη­λώ­σε­ων κι ενερ­γειών. «Ει­λι­κρι­νά λέμε ότι θέ­λου­με να ενερ­γού­με σε­βό­με­νοι τις σχέ­σεις καλής γει­το­νί­ας, το Διε­θνές Δί­καιο, τις δι­με­ρείς συμ­φω­νί­ες και το Θα­λάσ­σιο Δί­καιο… αλλά εάν υπάρ­ξει ανά­γκη για το κα­θή­κον για την Πα­τρί­δα και το Έθνος θα το εκτε­λέ­σου­με χωρίς δι­σταγ­μό». Αυτές οι δη­λώ­σεις ανή­κουν στον επι­κε­φα­λής των τουρ­κι­κών ενό­πλων δυ­νά­με­ων, και με­τα­φέρ­θη­καν στα ελ­λη­νι­κά ΜΜΕ ως «νέα πρό­κλη­ση» και ως «απει­λή». Σε τι δια­φέ­ρουν όμως από τις αντί­στοι­χες το­πο­θε­τή­σεις του ελ­λη­νι­κού ΓΕΕΘΑ;

Στην Ελ­λά­δα συ­νη­θί­ζε­ται να βγά­ζουν όλοι σπυ­ρά­κια, όταν ακού­νε για «γκρι­ζά­ρι­σμα» του Αι­γαί­ου. Κι όμως πρό­σφα­τα (3 Ιούνη) η εφη­με­ρί­δα «Κα­θη­με­ρι­νή» (όχι η «Ελεύ­θε­ρη Ώρα», ούτε το «Μα­κε­λειό») ανα­κά­λυ­πτε πρω­το­σέ­λι­δα «Ποιες γκρί­ζες ζώνες θα μπο­ρού­σε να διεκ­δι­κή­σει η Ελ­λά­δα» κι έκανε λόγο για «πολλά πα­ρα­δείγ­μα­τα» όπου «η Τουρ­κία έχει ση­μα­ντι­κά προ­βλή­μα­τα με γκρί­ζες ζώνες κυ­ριαρ­χί­ας»!

Πρό­σφα­τα προ­κά­λε­σε σάλο η κι­νη­το­ποί­η­ση/ετοι­μό­τη­τα του τουρ­κι­κού πο­λε­μι­κού ναυ­τι­κού. Τις ίδιες πε­ρί­που μέρες εξε­λισ­σό­ταν η ελ­λη­νι­κή άσκη­ση «Κα­ται­γί­δα», που απλώ­νει όλο το ελ­λη­νι­κό πο­λε­μι­κό ναυ­τι­κό σε όλο το Αι­γαίο. Τα μι­λι­τα­ρι­στι­κά σάιτ, που για λό­γους ψυ­χο­λο­γι­κού «ντο­πα­ρί­σμα­τος» δεν έχουν την ίδια έγνοια με τα άλλα ΜΜΕ να πα­ρου­σιά­ζουν την Ελ­λά­δα ως «μό­νι­μο θύμα», πε­ρι­γρά­φουν την «Κα­ται­γί­δα» ως την άσκη­ση που «τρο­μά­ζει τους Τούρ­κους». Πίσω από την υπερ­φί­α­λη δια­τύ­πω­ση, κρύ­βε­ται μια αλή­θεια ως προς το γιατί το τουρ­κι­κό πο­λε­μι­κό ναυ­τι­κό θέ­λη­σε αυτές τις μέρες να δεί­ξει τη δική του ετοι­μό­τη­τα.

Σε τι άλλο μπο­ρεί να λο­γο­δο­τεί το «θερμό κλίμα» που επι­κρα­τεί στην Τουρ­κία, εκτός από την προ­ε­κλο­γι­κή πε­ρί­ο­δο; Ίσως να έχει να κάνει με τις υπό­νοιες που άφησε ο Κύ­πριος υπΕξ. για ερ­γα­σί­ες προς την ανα­κή­ρυ­ξη ΑΟΖ Ελ­λά­δας-Κύ­πρου (πι­θα­νά και Αι­γύ­πτου). Ή με τις δια­δο­χι­κές ελ­λη­νι­κές δη­λώ­σεις πάνω στο ζή­τη­μα της επέ­κτα­σης των ελ­λη­νι­κών χω­ρι­κών υδά­των και της ανα­κή­ρυ­ξης ΑΟΖ (πιο σο­φι­στι­κέ ο Κο­τζιάς, πιο πα­νη­γυ­ρι­κά ο Καμ­μέ­νος με το επικό «εί­μα­στε σε μια στιγ­μή της ιστο­ρί­ας του έθνους που η πα­τρί­δα μας με­γα­λώ­νει»). Ή με τις δια­δο­χι­κές πα­ρεμ­βά­σεις Παυ­λό­που­λου, που αφο­ρούν τα προ­γράμ­μα­τα Natura στις βρα­χο­νη­σί­δες και τη συ­σχέ­τι­σή τους με την ελ­λη­νι­κή (με ευ­ρω­παϊ­κή προ­στα­σία) ΑΟΖ.

Σχο­λιά­ζο­ντας σχε­τι­κά, ο Τούρ­κος πρω­θυ­πουρ­γός είχε δη­λώ­σει στο «Βήμα»: «Η θε­με­λιώ­δης πηγή της έντα­σης με­τα­ξύ Τουρ­κί­ας-Ελ­λά­δας είναι η ελ­λη­νι­κή αντί­λη­ψη που θε­ω­ρεί ολό­κλη­ρο το Αι­γαίο συ­νο­λι­κά ελ­λη­νι­κή θά­λασ­σα, πα­ρα­γνω­ρί­ζο­ντας τα νο­μι­κά δι­καιώ­μα­τα και τα νό­μι­μα συμ­φέ­ρο­ντα της Τουρ­κί­ας ως πα­ρά­κτιου κρά­τους. Η απο­τρο­πή της έντα­σης στο Αι­γαίο δεν μπο­ρεί να επι­τευ­χθεί μόνο με τις προ­σπά­θειες της Τουρ­κί­ας. Η κάθε πλευ­ρά γνω­ρί­ζει τις ευαι­σθη­σί­ες της άλλης. Πρέ­πει να κα­τα­λά­βου­με ότι απο­τε­λεί κοινό συμ­φέ­ρον να είναι ήρεμα τα πράγ­μα­τα. Η αποχή από τη δη­μιουρ­γία προ­βλη­μά­των είναι ένα πράγ­μα, η αλ­λα­γή της θέσης σου είναι κάτι άλλο. Ανα­μέ­νου­με υπεύ­θυ­νη και ώριμη στάση και από την ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου και του Τύπου, αν μου επι­τρέ­πε­τε!».

Και αυτό πα­ρου­σιά­στη­κε επί­σης ως «πρό­κλη­ση»…

Ο ελ­λη­νο­τουρ­κι­κός αντα­γω­νι­σμός είναι άδι­κος, γί­νε­ται για τα κέρδη που θα βγά­λουν οι εξο­ρυ­κτι­κές/πε­τρε­λαϊ­κές από την εκ­με­τάλ­λευ­ση των υπο­θα­λάσ­σιων πόρων. Σε αυτόν τον αντα­γω­νι­σμό θα επι­στρα­τευ­τούν εθνι­κι­στι­κές ντό­πες, θα πο­λω­θεί το κλίμα, θα απει­λη­θεί η ει­ρή­νη. Και στις δύο πλευ­ρές του Αι­γαί­ου, οι άρ­χου­σες τά­ξεις και οι κυ­βερ­νή­σεις τους παί­ζουν αυτό το παι­χνί­δι. Αν κα­νείς ξε­κι­νή­σει από αυτή την πα­ρα­δο­χή, μπο­ρεί να κρί­νει και την «απέ­να­ντι» πλευ­ρά, αφού έχει πρω­τί­στως απο­κα­λύ­ψει το ρόλο της «από δω» πλευ­ράς. Η συ­στη­μα­τι­κή όμως δαι­μο­νο­ποί­η­ση των «απέ­να­ντι» και μια άκρι­τη απο­δο­χή του «δί­κιου» των «από δω» δεν έχει καμία σχέση με αυτή την αντι­με­τώ­πι­ση. Κι αν για τον ελ­λη­νι­κό εθνι­κι­σμό είναι φυ­σιο­λο­γι­κό, για την Αρι­στε­ρά είναι εγκλη­μα­τι­κό λάθος, που βάζει αυ­το­γκόλ στην υπό­θε­ση της ανα­γκαί­ας αντι­πο­λε­μι­κής προ­πα­γάν­δας και πάλης…

rproject.gr