Στην αιχμή του δόρατος της διπλωματίας της Δύσης/ του αντώνη νταβανέλου

Στην αιχμή του δόρατος της διπλωματίας της Δύσης/ του αντώνη νταβανέλου

Οι επιδιώξεις των Τσίπρα-Κοτζιά

Το τα­ξί­δι των Τσί­πρα-Κο­τζιά στην Ουά­σινγ­κτον, τον πε­ρα­σμέ­νο Οκτώ­βρη, από πολ­λές πλευ­ρές υπο­τι­μή­θη­κε. Η κα­τά­πτυ­στη δή­λω­ση του Τσί­πρα για τον ακρο­δε­ξιό, εθνι­κι­στή, ρα­τσι­στή Τραμπ («μοι­ρα­ζό­μα­στε με τον πρό­ε­δρο των ΗΠΑ κοι­νές αξίες και αρχές…») ήταν μια προει­δο­ποί­η­ση για την απρο­κά­λυ­πτη ατλα­ντι­κή στρο­φή της κυ­βέρ­νη­σης ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ-ΑΝΕΛ.

Νω­ρί­τε­ρα, ο Αλ. Τσί­πρας, ως λαγός της αμε­ρι­κα­νι­κής πο­λι­τι­κής, κατά την επί­σκε­ψή του στο Τελ Αβίβ είχε χα­ρα­κτη­ρί­σει την Ιε­ρου­σα­λήμ «ιστο­ρι­κή πρω­τεύ­ου­σα του Κρά­τους του Ισ­ρα­ήλ» και η κυ­βέρ­νη­σή του είχε όχι απλώς συ­νε­χί­σει την πο­λι­τι­κή του Σα­μα­ρά για «στρα­τη­γι­κή συμ­μα­χία» με το Ισ­ρα­ήλ και την Αί­γυ­πτο, αλλά στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα την είχε κλι­μα­κώ­σει, χτί­ζο­ντας ένα συ­νε­κτι­κό στρα­τιω­τι­κό-δι­πλω­μα­τι­κό και οι­κο­νο­μι­κό «άξονα» κυ­ρί­ως με το σιω­νι­στι­κό μα­ντρό­σκυ­λο του ιμπε­ρια­λι­σμού στην πε­ριο­χή, αλλά και με το δι­κτα­το­ρι­κό κα­θε­στώς του Σίσι στην Αί­γυ­πτο.

Ταυ­τό­χρο­να, ο Καμ­μέ­νος είχε κάνει κα­θα­ρό στις ΗΠΑ ότι το ελ­λη­νι­κό κρά­τος είναι η «προ­θυ­μό­τε­ρη» δύ­να­μη στην πε­ριο­χή για τη στρα­τιω­τι­κή στή­ρι­ξη των κι­νή­σε­ων της δυ­τι­κής λυ­κο­συμ­μα­χί­ας: ο στό­λος του ΝΑΤΟ εξα­κο­λου­θεί να πλέει στο Αι­γαίο κυ­ρί­ως λόγω της επι­μο­νής και της πρό­σκλη­σης της ελ­λη­νι­κής πλευ­ράς –παρά την επί­ση­μη δή­λω­ση της Τουρ­κί­ας ότι η «απο­στο­λή του εξε­τε­λέ­σθη» μετά τη ρα­τσι­στι­κή συμ­φω­νία Ελ­λά­δας-ΕΕ-Τουρ­κί­ας. Η Σούδα έχει ανα­βαθ­μι­στεί και το Υπουρ­γείο Εθνι­κής Άμυ­νας έχει δη­λώ­σει ότι ο ελ­λη­νι­κός γε­ω­γρα­φι­κός χώρος θα είναι δια­θέ­σι­μος για νέες βά­σεις των ΗΠΑ, εάν τε­λι­κά κλεί­σει η βάση στο Ιν­τσιρ­λίκ, που υπο­λει­τουρ­γεί λόγω της επι­δεί­νω­σης των σχέ­σε­ων της Δύσης με το κα­θε­στώς Ερ­ντο­γάν.

Στην πρό­σφα­τη Σύ­νο­δο Κο­ρυ­φής του ΝΑΤΟ ήρθαν στην επι­φά­νεια οι τριγ­μοί στο εσω­τε­ρι­κό της δυ­τι­κής συμ­μα­χί­ας. Η επί­θε­ση του Τραμπ στους Ευ­ρω­παί­ους και ει­δι­κό­τε­ρα στη Γερ­μα­νία, δεν αφο­ρού­σε μόνο τα οι­κο­νο­μι­κά βάρη της συμ­μα­χί­ας. Αφο­ρού­σε ακόμα την απαί­τη­ση του Τραμπ να ανα­λά­βει ο κα­θείς στρα­τιω­τι­κές ευ­θύ­νες ανά­λο­γες με τους πο­λι­τι­κούς και οι­κο­νο­μι­κούς ρό­λους που διεκ­δι­κεί διε­θνώς, αλλά επί­σης δή­λω­νε την πρό­θε­ση των ΗΠΑ για μια «με­τά­βα­ση» από την ορ­γά­νω­ση της ισχύ­ος μέσω των διε­θνών ορ­γα­νι­σμών (ΝΑΤΟ, ΟΗΕ, ΠΟΕ κ.ά.) προς τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις και τις σχέ­σεις με­τα­ξύ των «ανε­ξάρ­τη­των κρα­τών». Αυτό ήταν το νόημα της δη­μό­σιας προ­τρο­πής προς τον Μα­κρόν να απο­χω­ρή­σει η Γαλ­λία από την ΕΕ(!) και να στη­ρι­χθεί σε μια «δι­με­ρή» συμ­μα­χία με τις ΗΠΑ. Αυτό ήταν, επί­σης, το νόημα της δη­μό­σιας οδη­γί­ας του Τραμπ προς τη Μέι να προ­χω­ρή­σει προς τη σκλη­ρό­τε­ρη εκ­δο­χή του Brexit, αδια­φο­ρώ­ντας για τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με τους υπό­λοι­πους Ευ­ρω­παί­ους.

Το νέο δόγμα της Ουά­σινγ­κτον, το «η Αμε­ρι­κή πρώτα», οδη­γεί σε πραγ­μα­τι­κές αλ­λα­γές: Μέσα στην ιστο­ρι­κών δια­στά­σε­ων κρίση του διε­θνούς κα­πι­τα­λι­σμού –κρίση που παρά τα σκα­μπα­νε­βά­σμα­τα των «ανα­κάμ­ψε­ων», κα­νέ­να σο­βα­ρό επι­τε­λείο διε­θνώς δεν πι­στεύ­ει ότι έχει ορι­στι­κά ξε­πε­ρα­στεί– η κάθε δύ­να­μη οφεί­λει να κι­νη­θεί αυ­τό­νο­μα με βάση τις δυ­να­τό­τη­τες και τα συμ­φέ­ρο­ντά της, ενώ η μέ­ρι­μνα για όλους επα­φί­ε­ται, μάλ­λον, στο Θεό.

Η στρο­φή στον προ­στα­τευ­τι­σμό υπέρ των «εθνι­κών επι­χει­ρή­σε­ων», η στρο­φή στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με­τα­ξύ «κυ­ρί­αρ­χων κρα­τών», η εγκα­τά­λει­ψη των «γε­νι­κών αξιών» (αν­θρώ­πι­να δι­καιώ­μα­τα, δη­μο­κρα­τι­κές αρχές κ.ο.κ.) και η έμ­φα­ση στις πο­λι­τι­σμι­κές ακόμα και τις φυ­λε­τι­κές δια­κρί­σεις («η με­τα­νά­στευ­ση είναι κακό») και η προ­ε­τοι­μα­σία μιας νέας μοι­ρα­σιάς του κό­σμου (ου­σια­στι­κά μιας νέας Γιάλ­τας) σε σα­φείς και πε­ρι­χα­ρα­κω­μέ­νες σφαί­ρες επιρ­ρο­ής με­τα­ξύ των σύγ­χρο­νων Με­γά­λων Δυ­νά­με­ων, γί­νο­νται στα­δια­κά, αλλά όλο και πιο πιε­στι­κά, τα γνω­ρί­σμα­τα της νέας αμε­ρι­κα­νι­κής πο­λι­τι­κής στην εποχή του Τραμπ.

Κατά τη διάρ­κεια της βί­αι­ης ανά­δει­ξης αυτής της συ­ζή­τη­σης, στη Σύ­νο­δο Κο­ρυ­φής του ΝΑΤΟ και σε όσα την ακο­λού­θη­σαν, η στάση της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης υπήρ­ξε ένα από τα προ­νο­μια­κά «πα­ρα­δείγ­μα­τα» του… Τραμπ: Μια χώρα σε βαθιά οι­κο­νο­μι­κή και κοι­νω­νι­κή κρίση έχει επι­μεί­νει στο να εκ­πλη­ρώ­νει με το πα­ρα­πά­νω τις υπο­χρε­ώ­σεις της προς το ΝΑΤΟ, δια­θέ­το­ντας ετη­σί­ως το 2,36% του ΑΕΠ της για εξο­πλι­στι­κές δα­πά­νες, κερ­δί­ζο­ντας ανα­λο­γι­κά ως προς το μέ­γε­θος της οι­κο­νο­μί­ας της τη δεύ­τε­ρη θέση, μετά μόνο από τις ΗΠΑ, στη λίστα των χω­ρών-με­λών του ΝΑΤΟ!

Βαλ­κά­νια

Σε αυτό το υπέ­δα­φος πρέ­πει να ερ­μη­νευ­τούν οι πρω­το­βου­λί­ες της κυ­βέρ­νη­σης ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ-ΑΝΕΛ στα Βαλ­κά­νια.

Κά­ποιοι «εθνι­κοί δη­μο­σιο­γρά­φοι» κά­νουν κρι­τι­κή στον Κο­τζιά για «υπερ­δρα­στή­ρια δι­πλω­μα­τία», που κιν­δυ­νεύ­ει να πέσει μέσα στους λάκ­κους που η ίδια ανοί­γει για τους άλ­λους.

Όμως η κυ­βέρ­νη­ση δεν κι­νεί­ται μόνη. Έχο­ντας καλή ενη­μέ­ρω­ση για τις προ­θέ­σεις και τις ισορ­ρο­πί­ες με­τα­ξύ των ιμπε­ρια­λι­στι­κών κέ­ντρων, μέσα από την «άρι­στη» σχέση με τον πρέ­σβη των ΗΠΑ στην Αθήνα, Τζέ­φρι Πάιατ, συ­γκέ­ντρω­σε ση­μα­ντι­κή διε­θνή υπο­στή­ρι­ξη στην πρω­το­βου­λία της για το «Μα­κε­δο­νι­κό», όπως φά­νη­κε από τις δη­λώ­σεις των Αμε­ρι­κα­νών και των Ευ­ρω­παί­ων.

Το νόημα της συμ­φω­νί­ας των Πρε­σπών είναι διπλό. Αφε­νός, επι­τα­χύ­νει και τα­κτο­ποιεί την επέ­κτα­ση του ΝΑΤΟ στα δυ­τι­κά Βαλ­κά­νια. Αφε­τέ­ρου, κα­το­χυ­ρώ­νει τον ενι­σχυ­μέ­νο ρόλο του ελ­λη­νι­κού κρά­τους και του ελ­λη­νι­κού κα­πι­τα­λι­σμού στην πε­ριο­χή, ανα­λαμ­βά­νο­ντας με σα­φή­νεια το ρόλο του το­πάρ­χη. Η δή­λω­ση του Τσί­πρα στη Σύ­νο­δο για τα Δυ­τι­κά Βαλ­κά­νια, ότι οι εξε­λί­ξεις ανέ­δει­ξαν «τη δυ­να­τό­τη­τα και την προ­ο­πτι­κή να ανα­λά­βου­με το ρόλο ηγέ­τι­δος δύ­να­μης στην πε­ριο­χή», έχει πραγ­μα­τι­κή βάση.

Αυτή η δια­πί­στω­ση υπο­νο­μεύ­ει τις προ­ο­πτι­κές της δε­ξιάς εθνι­κι­στι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης. Είναι κοινό μυ­στι­κό ότι αν ο Μη­τσο­τά­κης γίνει πρω­θυ­πουρ­γός θα ακο­λου­θή­σει ακρι­βώς την ίδια πο­λι­τι­κή με τον… Τσί­πρα! Ταυ­τό­χρο­να, η επί­γνω­ση των στρα­τιω­τι­κών, δι­πλω­μα­τι­κών, κρα­τι­κών γρα­φειο­κρα­τιών για την αλή­θεια της συμ­φω­νί­ας των Πρε­σπών πιέ­ζει προς υπο­βάθ­μι­ση τις θε­ω­ρη­τι­κά ανε­ξέ­λεγ­κτες εθνι­κι­στι­κές αντι­δρά­σεις της ακρο­δε­ξιάς. Οι δικές της από­πει­ρες για «συλ­λα­λη­τή­ρια» δεν είχαν με­γά­λη αντα­πό­κρι­ση και δυ­να­μι­κή, ση­μα­ντι­κό μέρος της εκ­κλη­σί­ας αυτή τη φορά έμει­νε σιω­πη­λό, ενώ ο Τσί­πρας μπό­ρε­σε με σχε­τι­κή ευ­κο­λία να πε­ρά­σει από τις αγκα­λιές με τον Σαβ­βί­δη στην κα­ταγ­γε­λία των πρα­κτό­ρι­κων και «υπο­νο­μευ­τι­κών» δρα­στη­ριο­τή­των στη Βό­ρεια Ελ­λά­δα.

Το ζή­τη­μα θα έχει συ­νέ­χεια μέσω της επερ­χό­με­νης συμ­φω­νί­ας με την Αλ­βα­νία. Τα θω­ρού­με­να ως «αγκά­θια», τα ζη­τή­μα­τα των μειο­νο­τή­των, είναι στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα κυ­ρί­ως ιδε­ο­λο­γι­κά. Η μεν ελ­λη­νι­κή μειο­νό­τη­τα έχει από καιρό κα­το­χυ­ρώ­σει ενι­σχυ­μέ­νες «προ­στα­σί­ες» στην Αλ­βα­νία, η δε αλ­βα­νι­κή μειο­νό­τη­τα, κυ­ρί­ως στην Ήπει­ρο («Τσά­μη­δες»), έχει διω­χθεί από τη χώρα πριν από 60 χρό­νια. Γι’ αυτό ο Κο­τζιάς υπαι­νίσ­σε­ται ότι με ευ­κο­λία θα ξε­πε­ρά­σει τις «ανοη­σί­ες» και θα κη­ρύ­ξει επι­σή­μως τη λήξη του κα­θε­στώ­τος «εμπό­λε­μου κα­τα­στά­σε­ως» με­τα­ξύ των δύο χωρών.

Το πιο πραγ­μα­τι­κό ζή­τη­μα αφορά τη ρύθ­μι­ση των ΑΟΖ, τη μοι­ρα­σιά των «οι­κο­πέ­δων» στο Βό­ρειο Ιόνιο, όπου υπάρ­χει εν­δια­φέ­ρον των δυ­τι­κών εται­ριών εξο­ρύ­ξε­ων. Η δια­πραγ­μά­τευ­ση ανα­γνω­ρί­ζει ως άδικη και ετε­ρο­βα­ρή την προη­γού­με­νη μοι­ρα­σιά, επί Κ. Κα­ρα­μαν­λή, και «δίνει» ένα με­γα­λύ­τε­ρο πο­σο­στό στον αλ­βα­νι­κό έλεγ­χο. Οι δύο χώρες συμ­φω­νούν στην «αρχή» της «μέσης γραμ­μής απο­στά­σε­ως» και φαί­νε­ται να συμ­φω­νούν ότι ως ση­μεία αφε­τη­ρί­ας για τον υπο­λο­γι­σμό της «μέσης γραμ­μής» θα παρ­θούν τα κα­τοι­κη­μέ­να νη­σά­κια Οθω­νοί και Μα­θρά­κι, στα βό­ρεια και βο­ρειο­δυ­τι­κά της Κέρ­κυ­ρας, και όχι ο «βρά­χος» Μπαρ­κέ­τα, όπου η ύπαρ­ξη φάρου έδινε στο ελ­λη­νι­κό κρά­τος το «επι­χεί­ρη­μα» της εθνι­κής κυ­ριαρ­χί­ας, με συ­νέ­πεια να αυ­ξά­νει κατά πολύ η ελ­λη­νι­κή ΑΟΖ.

Αυτό είναι και το τε­λι­κό αγκά­θι στη συμ­φω­νία: Παρά την κα­τα­γε­γραμ­μέ­νη πρό­θε­ση να κλεί­σει γρή­γο­ρα, η επι­χει­ρη­μα­το­λό­γη­σή της έχει εν­δια­φέ­ρον, γιατί μπο­ρεί να δη­μιουρ­γή­σει τε­τε­λε­σμέ­νο που στο Αι­γαίο θα λει­τουρ­γεί αντί­στρο­φα, δη­μιουρ­γώ­ντας μεί­ζον ζή­τη­μα στην από­πει­ρα ρύθ­μι­σης που, αργά ή γρή­γο­ρα, θα έρθει με­τα­ξύ Ελ­λά­δας-Τουρ­κί­ας.

Η εξο­μά­λυν­ση των ελ­λη­νο­αλ­βα­νι­κών σχέ­σε­ων έχει ση­μα­σία για τη να­τοϊ­κή στα­θε­ρό­τη­τα στην πε­ριο­χή. Όχι κυ­ρί­ως λόγω του πο­λι­τι­κού προ­σα­να­το­λι­σμού του αλ­βα­νι­κού κρά­τους, όπου ήδη κυ­ριαρ­χούν οι δυ­τι­κό­φι­λες δυ­νά­μεις. Ούτε λόγω της δύ­να­μης της οι­κο­νο­μί­ας ή του στρα­τού της γει­το­νι­κής χώρας. Κυ­ρί­ως λόγω της στρα­τη­γι­κής γε­ω­γρα­φι­κής θέσης, αλλά και της επιρ­ρο­ής του αλ­βα­νι­κού εθνι­κι­σμού στο Κόσ­σο­βο και στη Βό­ρεια Μα­κε­δο­νία. Γι’ αυτό και απ’ ό,τι φαί­νε­ται μέχρι σή­με­ρα, αυτή η συμ­φω­νία τε­λι­κά θα κλεί­σει, με τους Τσί­πρα-Κο­τζιά να κα­τα­γρά­φουν μια επα­νά­λη­ψη του έργου που έπαι­ξαν στις Πρέ­σπες:

Να τα­κτο­ποιούν τις υπο­θέ­σεις της Δύσης, με προ­τε­ραιό­τη­τα τις κα­τευ­θύν­σεις των ΗΠΑ, ενώ ταυ­τό­χρο­να ενι­σχύ­ουν το ρόλο και τη δύ­να­μη του ελ­λη­νι­κού κρά­τους και του ελ­λη­νι­κού κα­πι­τα­λι­σμού στην πε­ριο­χή.

Πρό­κει­ται για ένα κλασ­σι­κό πα­ρά­δειγ­μα που απο­δει­κνύ­ει ότι μια κυ­ρί­αρ­χη τάξη, συμ­με­τέ­χο­ντας σε υπε­ρε­θνι­κούς ιμπε­ρια­λι­στι­κούς μη­χα­νι­σμούς όπως το ΝΑΤΟ και η ΕΕ, δεν εκ­χω­ρεί κατ’ ανά­γκη «κυ­ριαρ­χι­κά δι­καιώ­μα­τα» και μπο­ρεί να αξιο­ποιεί αυτή τη συμ­με­το­χή για να ενι­σχύ­σει την οι­κο­νο­μι­κή, πο­λι­τι­κή και δι­πλω­μα­τι­κή επιρ­ροή της σε μια ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή. Η έν­νοια του υπο-ιμπε­ρια­λι­σμού μέσα στη γε­νι­κό­τε­ρη ιμπε­ρια­λι­στι­κή αλυ­σί­δα είναι απα­ραί­τη­τη προ­κει­μέ­νου να εξη­γή­σου­με το σύγ­χρο­νο κόσμο.

Και αυτή η δια­πί­στω­ση φω­τί­ζει πε­ρισ­σό­τε­ρο τα λάθη της άπο­ψης μέσα στην Αρι­στε­ρά, που επι­χει­ρεί να αντι­πα­ρα­τε­θεί με την κυ­ρί­αρ­χη τάξη και τις εκά­στο­τε κυ­βερ­νή­σεις της από τη σκο­πιά της εθε­λο­δου­λεί­ας, της μειω­μέ­νης εθνι­κής συ­νεί­δη­σης και πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο της «προ­δο­σί­ας». Ταυ­τό­χρο­να, υπο­γραμ­μί­ζει την ανά­γκη άμε­σης σύν­δε­σης του αντι­ι­μπε­ρια­λι­σμού με την αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κή πο­λι­τι­κή. Κάθε από­πει­ρα να δια­σπα­στούν αυτά τα δύο στοι­χεία, που πα­ρα­μέ­νουν ανα­γκαία και αλ­λη­λέν­δε­τα σε μια σύγ­χρο­νη αρι­στε­ρή στρα­τη­γι­κή, μπο­ρεί να οδη­γή­σει σε με­γά­λα πο­λι­τι­κά λάθη.

Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειος

Όμως το «με­γά­λο παι­χνί­δι» για τον ελ­λη­νι­κό κα­πι­τα­λι­σμό είναι στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, όπου η ανα­κά­λυ­ψη ση­μα­ντι­κών κοι­τα­σμά­των φυ­σι­κού αε­ρί­ου «συν­δυά­ζε­ται» με τις πα­ρα­δο­σια­κές γε­ω­πο­λι­τι­κές αντι­θέ­σεις στην πε­ριο­χή, δη­μιουρ­γώ­ντας τις συν­θή­κες για μια «τέ­λεια κα­ται­γί­δα» αντα­γω­νι­σμών κατά την οποία δεν μπο­ρεί να απο­κλει­στεί το εν­δε­χό­με­νο «θερ­μών» επει­σο­δί­ων, ακόμα και πο­λε­μι­κών ανα­με­τρή­σε­ων.

Άλ­λω­στε ο Τσί­πρας και ο Κο­τζιάς το ομο­λο­γούν ανοι­χτά: Βιά­ζο­νται να κλεί­σουν τα δευ­τε­ρεύ­ο­ντα «μέ­τω­πα» στα Βαλ­κά­νια, προ­κει­μέ­νου να μπο­ρούν να αφιε­ρώ­σουν όλο το «δυ­να­μι­κό» στην αντι­πα­ρά­θε­ση με την Τουρ­κία, τον ου­σια­στι­κό αντα­γω­νι­στή του ελ­λη­νι­κού κρά­τους στην πε­ριο­χή.

Ο άξο­νας Ισ­ρα­ήλ-Αί­γυ­πτος-Κύ­προς-Ελ­λά­δα συμ­πτύ­χθη­κε πάνω σε γε­ω­πο­λι­τι­κές προ­βλέ­ψεις, αλλά και πάνω σε ένα «πρό­γραμ­μα» για την εκ­με­τάλ­λευ­ση των υδρο­γο­ναν­θρά­κων: Σε άμεση συ­νερ­γα­σία με τις δυ­τι­κές (αμε­ρι­κα­νι­κές και ευ­ρω­παϊ­κές) εται­ρί­ες-κο­λοσ­σούς των εξο­ρύ­ξε­ων, με την ευ­λο­γία των ΗΠΑ και της ΕΕ, με τη στρα­τιω­τι­κή προ­στα­σία των κρα­τών προ­έ­λευ­σης των εται­ριών εξό­ρυ­ξης, προ­ω­θεί­ται μια «μοι­ρα­σιά» των κοι­τα­σμά­των, που πα­ρου­σιά­ζε­ται από τους χάρ­τες που έχουν εκ­δώ­σει το Ισ­ρα­ήλ και η Κύ­προς, που οδη­γεί σε λη­στεία σε βάρος άλλων χωρών της πε­ριο­χής (Συρία, Λί­βα­νος, Πα­λαι­στί­νη-Γά­ζα) και στον απο­κλει­σμό της Τουρ­κί­ας.

Κομ­βι­κό ση­μείο αυτής της στρα­τη­γι­κής είναι το σχέ­διο για τον αγωγό East Med, που θα δια­σφα­λί­ζει τη με­τα­φο­ρά του φυ­σι­κού αε­ρί­ου από τη Νο­τιο­α­να­το­λι­κή Με­σό­γειο στην Ευ­ρώ­πη, περ­νώ­ντας μέσα μόνο από τα «νερά» κυ­ριαρ­χί­ας του «άξονα», κυ­ρί­ως για λό­γους πο­λι­τι­κής στα­θε­ρό­τη­τας.

Είναι ένα πα­νά­κρι­βο σχέ­διο (το Ισ­ρα­ήλ εκτι­μά ότι είναι απα­ραί­τη­τα 6-7 δισ. ευρώ για την εκ­κί­νη­ση των ερ­γα­σιών…), με πολ­λούς τε­χνι­κούς κιν­δύ­νους, καθώς πρό­κει­ται για υπο­θα­λάσ­σιο αγωγό χι­λιά­δων χι­λιο­μέ­τρων, που σε τμή­μα­τά του θα πε­ρά­σει από με­γά­λα βάθη.

Παρ’ όλα αυτά, οι Τσί­πρας, Ανα­στα­σιά­δης και Νε­τα­νιά­χου ανα­κοί­νω­σαν επι­σή­μως την πρό­θε­σή τους να προ­χω­ρή­σουν και μά­λι­στα με ταχύ ρυθμό, δη­λώ­νο­ντας ότι ο East Med μπο­ρεί να τεθεί σε λει­τουρ­γία ως το 2025. Η ΕΕ ανα­κοί­νω­σε την από­φα­σή της να συγ­χρη­μα­το­δο­τή­σει το έργο.

Ο East Med έχει την πλήρη υπο­στή­ρι­ξη των ΗΠΑ, γιατί σε αυτόν συ­γκλί­νουν δύο βα­σι­κές πα­ρά­με­τροι της αμε­ρι­κα­νι­κής στρα­τη­γι­κής. Αφε­νός η υπο­βάθ­μι­ση των αγω­γών που με­τα­φέ­ρουν ρω­σι­κό αέριο στην ΕΕ, αφε­τέ­ρου ο απο­κλει­σμός της Τουρ­κί­ας που, επί Ερ­ντο­γάν, θε­ω­ρεί­ται πλέον από τις ΗΠΑ ανε­ξέ­λεγ­κτος πα­ρά­γο­ντας. Στο σχέ­διο συμ­με­τέ­χουν με­γά­λες αμε­ρι­κα­νι­κές εται­ρί­ες, ενώ το Πε­ντά­γω­νο δή­λω­σε ότι ένα από τα δέκα πιο σύγ­χρο­να αμε­ρι­κα­νι­κά αε­ρο­πλα­νο­φό­ρα θα σταθ­μεύ­ει πλέον μό­νι­μα στην πε­ριο­χή.

Όμως βα­σι­κή προ­ϋ­πό­θε­ση για τη στρα­τη­γι­κή στα­θε­ρό­τη­τα του East Med είναι η ενό­τη­τα με­τα­ξύ των ΑΟΖ του Ισ­ρα­ήλ, της Κύ­πρου και της Ελ­λά­δας.

Αυτός ο πα­ρά­γο­ντας πιέ­ζει το ελ­λη­νι­κό κρά­τος να προ­χω­ρή­σει προς την ανα­κή­ρυ­ξη της ΑΟΖ, κάτι το οποίο μέχρι σή­με­ρα απέ­φευ­γε, προ­τι­μώ­ντας τη μέ­θο­δο της στα­δια­κής δη­μιουρ­γί­ας τε­τε­λε­σμέ­νων και γνω­ρί­ζο­ντας ότι το λε­γό­με­νο «Δί­καιο των θα­λασ­σών» έχει πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρες επι­πλο­κές απ’ ό,τι πα­ρου­σιά­ζει η αρ­θρο­γρα­φία στον (ελ­λη­νι­κό) Τύπο: η γε­νι­κή αρχή της «μέσης γραμ­μής απο­στά­σε­ως» στο Αι­γαίο πε­ρι­πλέ­κε­ται από την ύπαρ­ξη πολ­λών ελ­λη­νι­κών νη­σιών στα ανα­το­λι­κά της, το δι­καί­ω­μα «εκ­βο­λής» μιας ηπει­ρω­τι­κής χώρας με ακτές χι­λιά­δων χι­λιο­μέ­τρων δεν είναι εύ­κο­λο να εκ­μη­δε­νι­στεί, ενώ, κυ­ρί­ως, η ενό­τη­τα με­τα­ξύ ΑΟΖ Ελ­λά­δας και Κύ­πρου μπο­ρεί να δια­σφα­λι­στεί μόνο αν στο Κα­στε­λό­ρι­ζο ανα­γνω­ρι­στούν δι­καιώ­μα­τα κυ­ριαρ­χί­ας με­γα­λύ­τε­ρα απ’ ό,τι στην Τουρ­κία συ­νο­λι­κά. Μια τέ­τοια «μοι­ρα­σιά» είναι εξαι­ρε­τι­κά απί­θα­νο να εμπε­δω­θεί ει­ρη­νι­κά, παρά την υπο­στή­ρι­ξη του Ισ­ρα­ήλ, των ΗΠΑ και της ΕΕ.

Προς αυτή την προ­ο­πτι­κή προ­σα­να­το­λί­ζε­ται το ελ­λη­νι­κό εξο­πλι­στι­κό πρό­γραμ­μα. Η πα­ραγ­γε­λία των πα­νά­κρι­βων υπερ-φρε­γα­τών τύπου FREMM, των γαλ­λι­κών πλοί­ων με­γά­λης δύ­να­μης πυρός και προ­δια­γρα­φών για «δράση» στους ωκε­α­νούς, είναι ση­μείο κλι­μά­κω­σης. Να το πούμε με τα λόγια των «εθνι­κών δη­μο­σιο­γρά­φων»: Το ελ­λη­νι­κό ναυ­τι­κό περνά από τον σχε­δια­σμό αμυ­ντι­κής δρά­σης στην «κλει­στή» θά­λασ­σα του Αι­γαί­ου στο σχε­δια­σμό «στρα­τιω­τι­κής πα­ρου­σί­ας» στην ευ­ρύ­τε­ρη Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο. Το ποιος θα πλη­ρώ­σει το λο­γα­ρια­σμό θε­ω­ρεί­ται γνω­στό από τα προη­γού­με­να με­γά­λα εξο­πλι­στι­κά προ­γράμ­μα­τα.

Η προς αυτή την κα­τεύ­θυν­ση επι­τά­χυν­ση των εξε­λί­ξε­ων πιέ­ζει για «λύση» και στο Κυ­πρια­κό. Σύμ­φω­να με τη συ­νέ­ντευ­ξη του Ν. Ανα­στα­σιά­δη στα «Νέα», μέσα στο ερ­χό­με­νο φθι­νό­πω­ρο θα ξε­κι­νή­σει ο νέος γύρος ανα­ζή­τη­σης «συμ­βι­βα­σμού». Στο Κραν Μο­ντα­νά η ελ­λη­νο­κυ­πρια­κή και η ελ­λα­δι­κή πλευ­ρά κα­τέ­γρα­ψαν ότι συ­ζη­τή­σι­μος «συμ­βι­βα­σμός» είναι τα πο­λι­τι­κά δι­καιώ­μα­τα της τουρ­κο­κυ­πρια­κής μειο­νό­τη­τας (Δι­ζω­νι­κή Δι­κοι­νο­τι­κή Ομο­σπον­δία), υπό την προ­ϋ­πό­θε­ση της υπο­χώ­ρη­σης της Τουρ­κί­ας από τα «κε­κτη­μέ­να» του 1974 (απο­χώ­ρη­ση στρα­τού κα­το­χής, κα­τάρ­γη­ση των δι­καιω­μά­των των «εγ­γυ­η­τριών» δυ­νά­με­ων). Σε αυτή την πο­λι­τι­κή δη­λώ­νουν ήδη αμέ­ρι­στη υπο­στή­ρι­ξη ο ΟΗΕ, οι ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και η ΕΕ. Η «εξο­μά­λυν­ση» της κα­τά­στα­σης στην Κύπρο, με απο­τύ­πω­ση της ενί­σχυ­σης της ελ­λη­νι­κής και ελ­λη­νο­κυ­πρια­κής πλευ­ράς, θε­ω­ρεί­ται πλέον από τους Δυ­τι­κούς προ­ϋ­πό­θε­ση για να προ­χω­ρή­σουν σχέ­δια φι­λό­δο­ξα, όπως ο αγω­γός East Med.

Στην Κύπρο και στο Κα­στε­λό­ρι­ζο θα κρι­θούν σε με­γά­λο βαθμό οι προ­ο­πτι­κές της ει­ρή­νης στην πε­ριο­χή, με εναλ­λα­κτι­κή εκ­δο­χή την εξαι­ρε­τι­κά επι­κίν­δυ­νη πο­λι­τι­κή «ανα­μέ­τρη­σης», που κα­νείς δεν μπο­ρεί να εγ­γυ­η­θεί ότι θα πε­ριο­ρι­στεί σε «επει­σό­δια».

Νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρος ατλα­ντι­σμός

Η κυ­βέρ­νη­ση Τσί­πρα, δια του μνη­μο­νί­ου 3 και της συμ­φω­νί­ας για το δήθεν με­τα­μνη­μο­νια­κό κα­θε­στώς επι­τή­ρη­σης ως το 2060, ανα­ζή­τη­σε το συμ­βι­βα­σμό με την ΕΕ και βυ­θί­στη­κε στον νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμό. Η οι­κο­νο­μι­κή και κοι­νω­νι­κή πο­λι­τι­κή της οδη­γεί τον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ σε με­γά­λη πο­λι­τι­κή ήττα, με μο­να­δι­κό ανοι­χτό «δια­κύ­βευ­μα» τις δια­στά­σεις: θα είναι πο­λι­τι­κή ήττα ή πλή­ρης κα­τάρ­ρευ­ση;

Σε αυτές τις συν­θή­κες, με τους χει­ρι­σμούς της στα Βαλ­κά­νια, στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, στους πρό­σφυ­γες κ.ο.κ., η ατλα­ντι­κή στρο­φή των Τσί­πρα-Κο­τζιά είναι κυ­ριο­λε­κτι­κά κα­τά­πτυ­στη. Ανα­ζη­τώ­ντας «επι­τυ­χί­ες», προσ­δέ­νο­νται στην ουρά του αμε­ρι­κά­νι­κου ιμπε­ρια­λι­σμού με τρόπο πρω­το­φα­νή στα με­τα-δι­κτα­το­ρι­κά πο­λι­τι­κά δε­δο­μέ­να και μά­λι­στα σε μια πε­ρί­ο­δο όπου η αμε­ρι­κα­νι­κή πο­λι­τι­κή, δια του Τραμπ, γί­νε­ται εξαι­ρε­τι­κά επι­κίν­δυ­νη και επι­θε­τι­κή, φλερ­τά­ρο­ντας ανοι­χτά στην Ευ­ρώ­πη με τις ακρο­δε­ξιές εθνι­κι­στι­κές πο­λι­τι­κές δυ­νά­μεις.

Αυτό το αλ­λο­πρό­σαλ­λο «μίγμα πο­λι­τι­κής» έχου­με να αντι­με­τω­πί­σου­με. Δέ­νο­ντας τον αγώνα ενά­ντια στη λι­τό­τη­τα, τα μνη­μό­νια, τον νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμό, με τον αγώνα ενά­ντια στον ιμπε­ρια­λι­σμό, τους εξο­πλι­σμούς και τον πό­λε­μο. Και αυτήν την ανα­γκαία σύν­δε­ση μπο­ρεί να την κάνει μόνο η ρι­ζο­σπα­στι­κή Αρι­στε­ρά.

rproject.gr/