Ποιον συμφέρει η συμφωνία του Τζόνσον με την ΕΕ

Ποιον συμφέρει η συμφωνία του Τζόνσον με την ΕΕ

  • |

To «μαλακό» Brexit πιο κοντά από ποτέ

Η πο­λι­τι­κή κρίση στη Βρε­τα­νία συ­νε­χί­ζε­ται, πα­ρό­τι σε κάθε στρο­φή όλοι πι­στεύ­ουν ότι θα λάβει τέλος. Τα τε­λευ­ταία επει­σό­δια αυτού του σι­σύ­φειου δρά­μα­τος που διαρ­κεί από το 2016  ήταν η συμ­φω­νία στην οποία κα­τέ­λη­ξε, στα μέσα Οκτώ­βρη, ο πρω­θυ­πουρ­γός Μπ. Τζόν­σον με τις Βρυ­ξέλ­λες, η προ­σω­ρι­νή μη ψή­φι­σή της από τη βρε­τα­νι­κή Βουλή και οι επι­στο­λές που ανα­γκά­στη­κε (βάσει τρο­πο­λο­γί­ας που πέ­ρα­σε στη Βουλή) να στεί­λει ο Τζόν­σον στην ΕΕ, ζη­τώ­ντας πα­ρά­τα­ση της προ­θε­σμί­ας για το Brexit –αλλά ταυ­τό­χρο­να δη­λώ­νο­ντας ότι δεν συμ­φω­νεί με αυτή την πα­ρά­τα­ση!

Πέτρος Τσάγκαρης

Ο Μπό­ρις Τζόν­σον, που ήρθε με ορμή ως φα­να­τι­κός οπα­δός του Brexit να αντι­κα­τα­στή­σει την «άτολ­μη» Τ. Μέι τον Ιού­λιο, τε­λι­κά κα­τέ­λη­ξε σε μία συμ­φω­νία με την ΕΕ, όπου, απ’ ό,τι φαί­νε­ται και οι δύο πλευ­ρές ανα­γκά­στη­καν να υπο­χω­ρή­σουν: και ο «αμεί­λι­κτος» Τζόν­σον και η «άτεγ­κτη» ΕΕ.

Η Β. Ιρ­λαν­δία

Σύμ­φω­να με τον Τύπο το «δύ­σκο­λο» θέμα, δηλ. η Βό­ρεια Ιρ­λαν­δία, λύ­θη­κε με έναν πε­ρί­πλο­κο τρόπο ώστε να «σερ­βι­ρι­στεί» και στις δύο πλευ­ρές ως επι­τυ­χία: Η πε­ριο­χή πα­ρα­μέ­νει στην τε­λω­νεια­κή επι­κρά­τεια του Ηνω­μέ­νου Βα­σι­λεί­ου, αλλά στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα θα εφαρ­μό­ζο­νται οι τε­λω­νεια­κές δια­δι­κα­σί­ες της ΕΕ –ωστό­σο θα υπάρ­χουν τόσες εξαι­ρέ­σεις, εκ­πτώ­σεις, επι­χο­ρη­γή­σεις και άλλες «διορ­θώ­σεις», ώστε αυτό πι­θα­νά δεν θα γί­νε­ται αι­σθη­τό. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, του­λά­χι­στον για όσο ισχύ­ει η συμ­φω­νία, τα εμπο­ρεύ­μα­τα που θα ει­σά­γο­νται (π.χ. από τη Βρε­τα­νία) στη Βό­ρεια Ιρ­λαν­δία θα υπά­γο­νται στους ελέγ­χους και θα απαι­τού­νται τα στά­νταρτ όλης της ΕΕ, ώστε αυτά τα εμπο­ρεύ­μα­τα να μπο­ρούν να κυ­κλο­φο­ρή­σουν στη συ­νέ­χεια σε όλη την ΕΕ χωρίς πε­ραι­τέ­ρω ελέγ­χους. Με άλλα λόγια θα μι­λά­με για ενιαία αγορά. Πα­ρα­βιά­σεις αυτών των προ­ϋ­πο­θέ­σε­ων και κα­νό­νων θα επι­λύ­ο­νται από το Ευ­ρω­παϊ­κό Δι­κα­στή­ριο.

Μα­κρο­πρό­θε­σμα το μέλ­λον των βο­ρειοϊρ­λαν­δι­κών συ­νό­ρων θα βρε­θεί στα χέρια του Κοι­νο­βου­λί­ου της Βό­ρειας Ιρ­λαν­δί­ας έπει­τα από τέσ­σε­ρα χρό­νια –και έπει­τα με ακόμη μια ψη­φο­φο­ρία τέσ­σε­ρα ή οκτώ χρό­νια αρ­γό­τε­ρα. Αν το Κοι­νο­βού­λιο απο­φα­σί­σει να αλ­λά­ξει το κα­θε­στώς που προ­κύ­πτει από τη συμ­φω­νία και να θε­σμο­θε­τή­σει «σκλη­ρά» σύ­νο­ρα με την ΕΕ (δηλ. με τη Δη­μο­κρα­τία της Ιρ­λαν­δί­ας), τότε θα μπο­ρεί να το κάνει –το Λον­δί­νο, οι Βρυ­ξέλ­λες και το Δου­βλί­νο δεν θα έχουν κα­νέ­να λόγο.

Ρήξη;

Πολ­λοί οπα­δοί της πα­ρα­μο­νής, κυ­ρί­ως η δεξιά πτέ­ρυ­γα των Ερ­γα­τι­κών υπό τον δια­βό­η­το Τόνι Μπλερ, ισχυ­ρί­ζο­νταν ότι από τη μια η ΕΕ είναι σκλη­ρή και αμε­τα­κί­νη­τη, ει­δι­κά όσον αφορά το ζή­τη­μα των συ­νό­ρων της Β. Ιρ­λαν­δί­ας. Από την άλλη ισχυ­ρί­ζο­νταν ότι, συ­να­κό­λου­θα, ο Τζόν­σον δεν μπο­ρεί να κα­τα­λή­ξει σε συμ­φω­νη­μέ­νο Brexit, και ότι μά­λι­στα δεν θέλει συμ­φω­νη­μέ­νο Brexit. Οι εξε­λί­ξεις δεν τους δι­καί­ω­σαν διό­λου. Η ΕΕ έκανε πίσω, έως έναν βαθμό, όσον αφορά το ιρ­λαν­δι­κό ζή­τη­μα και ο Τζόν­σον κα­τέ­λη­ξε σε μία συμ­φω­νία με τις Βρυ­ξέλ­λες. Η δη­μό­σια ει­κό­να δεν είναι μια ει­κό­να ρήξης με την ΕΕ.

Μά­λι­στα η γρα­φειο­κρα­τία των Βρυ­ξελ­λών φαί­νε­ται να βρί­σκε­ται στο πλευ­ρό της βρε­τα­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης σε όλα τα επί­πε­δα. Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι η χαρά για τη συμ­φω­νία ήταν αμοι­βαία. Δεν ήταν μόνον ο Τζόν­σον που πα­νη­γύ­ρι­ζε, αλλά και οι Ευ­ρω­παί­οι: Ο πρό­ε­δρος της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής Ζ.Κ. Γιούν­κερ δή­λω­σε ότι η συμ­φω­νία εξα­σφα­λί­ζει «σι­γου­ριά». Και προ­σέ­θε­σε πως δεν υπάρ­χει λόγος για πα­ρά­τα­ση –το βρε­τα­νι­κό κοι­νο­βού­λιο πρέ­πει να την εγκρί­νει τώρα. Στο ίδιο μήκος κύ­μα­τος ο επι­κε­φα­λής δια­πραγ­μα­τευ­τής της ΕΕ, Μισέλ Μπαρ­νιέ, τό­νι­σε ότι το «κεί­με­νο της συμ­φω­νί­ας εξα­σφα­λί­ζει νο­μι­κή σι­γου­ριά και βε­βαιό­τη­τα εκεί όπου το Brexit δη­μιουρ­γεί αβε­βαιό­τη­τα».

Η στάση αυτή έδωσε ένα γερό πά­τη­μα στον Τζόν­σον, αφή­νο­ντάς του ανοι­κτές δύο δυ­να­τό­τη­τες: είτε θα μπο­ρέ­σει να με­τα­πεί­σει ικανό αριθ­μό βου­λευ­τών (είτε του δικού του κόμ­μα­τος είτε και άλλων) ώστε να υπερ­ψη­φι­στεί η συμ­φω­νία είτε θα ενι­σχύ­σει την άποψη και το κύρος του στην άμεση πια πο­ρεία προς γε­νι­κές εκλο­γές. Θα μπο­ρεί να κι­νη­θεί με τη δη­μα­γω­γι­κή γραμ­μή που έχει τόσο καλά κα­το­χυ­ρώ­σει: ότι δηλ. ο ίδιος εκ­προ­σω­πεί «τη λαϊκή θέ­λη­ση ενά­ντια στις ελίτ».

Ερ­γα­τι­κό Κόμμα

Η (δεξιά) πτέ­ρυ­γα του Ερ­γα­τι­κού Κόμ­μα­τος που είναι υπέρ της πα­ρα­μο­νής, έχει οδη­γή­σει τους βου­λευ­τές της να συ­να­σπί­ζο­νται με τους πιο κα­κό­φη­μους πο­λι­τι­κούς είτε αντάρ­τες των Τόρις, είτε Φι­λε­λεύ­θε­ρους ή αμε­τα­νό­η­τους Μπλε­ρι­κούς προ­κει­μέ­νου να στοι­χη­θούν πίσω από μια τρο­πο­λο­γία δε­ξιών βου­λευ­τών (στην προ­κει­μέ­νη πε­ρί­πτω­ση του Λέ­τουιν, που, όντας οπα­δός της πα­ρα­μο­νής, μπλό­κα­ρε τη συμ­φω­νία του Τζόν­σον με το ψή­φι­σμα που κα­τά­φε­ρε να πε­ρά­σει στα μέσα Οκτώ­βρη), η οποία υπο­στη­ρί­χθη­κε από πο­λι­τι­κούς που θέ­λουν πρα­ξι­κο­πη­μα­τι­κά να ανα­τρέ­ψουν συ­νο­λι­κά το απο­τέ­λε­σμα του δη­μο­ψη­φί­σμα­τος του 2016.

Η επί­ση­μη άποψη του Ερ­γα­τι­κού Κόμ­μα­τος ήταν κά­πο­τε υπέρ του Brexit. Αλλά στην πο­ρεία αυτό άλ­λα­ξε και πλέον το­πο­θε­τεί­ται όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρο υπέρ ενός δεύ­τε­ρου δη­μο­ψη­φί­σμα­τος. Δια­πρε­πή στε­λέ­χη της αρι­στε­ρής πτέ­ρυ­γας, όπως ο Τζον Μα­κντό­νελ, η Ντιάν Άμποτ κι άλλοι λένε ότι ένα νέο δη­μο­ψή­φι­σμα πρέ­πει να προη­γη­θεί των εκλο­γών -και κά­ποιοι μά­λι­στα από αυ­τούς (όπως οι δύο προ­α­να­φε­ρό­με­νοι) συμ­με­τέ­χουν ως ομι­λη­τές στις συ­γκε­ντρώ­σεις υπέρ της πα­ρα­μο­νής (τις ορ­γα­νώ­νει η «Ψήφος του Λαού»,) έχο­ντας δίπλα τους τα πιο επι­φα­νή στε­λέ­χη των κλα­σι­κών Τόρις και του βα­θέ­ος κρά­τους, όπως η μά­στι­γα των αν­θρα­κω­ρύ­χων, ο λόρ­δος Χέ­ζελ­τάιν. Ου­σια­στι­κά με­τα­τρέ­πουν τους Ερ­γα­τι­κούς σε κόμμα που το­πο­θε­τεί­ται ανοι­χτά υπέρ της πα­ρα­μο­νής, πα­ρα­βιά­ζο­ντας όχι μόνο την εκ­φρα­σμέ­νη θέ­λη­ση του λαού το 2016, αλλά και τις απο­φά­σεις του πρό­σφα­του συ­νε­δρί­ου του κόμ­μα­τος τον Σε­πτέμ­βριο.

Η «Ψήφος του Λαού», μα­κριά από το να είναι ένα σώμα που εκ­προ­σω­πεί τους απλούς αν­θρώ­πους στην αμ­φι­σβή­τη­ση των ισχυ­ρών, είναι μια ορ­γά­νω­ση των πλου­σί­ων και ισχυ­ρών που νι­κή­θη­καν στο αρ­χι­κό δη­μο­ψή­φι­σμα και είναι απο­φα­σι­σμέ­νοι να ανα­τρέ­ψουν την από­φα­σή του. Χρη­μα­το­δο­τεί­ται από εκα­τομ­μυ­ριού­χους που τη δια­φη­μί­ζουν με πα­νά­κρι­βες δη­μο­σιεύ­σεις σε εφη­με­ρί­δες όπως η «Evening Standard» του Λον­δί­νου. Πα­ρό­τι στις δια­δη­λώ­σεις υπάρ­χει εμ­φα­νής η Αρι­στε­ρά με τις ση­μαί­ες και τα συν­θή­μα­τά της, στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα πρό­κει­ται για κι­νη­το­ποί­η­ση του ακραί­ου κέ­ντρου.

Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση αν γι­νό­ταν δεύ­τε­ρο δη­μο­ψή­φι­σμα, θα ήταν κα­τα­στρο­φι­κό και για την ερ­γα­τι­κή τάξη και για τα κόμ­μα­τά της: οι ερ­γα­ζό­με­νοι είναι δια­σπα­σμέ­νοι σχε­τι­κά με το Brexit, καθώς οι μεν θε­ω­ρούν με­γα­λύ­τε­ρο κίν­δυ­νο τις νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρες πο­λι­τι­κές των μη εκλεγ­μέ­νων ορ­γά­νων της ΕΕ και οι δε θε­ω­ρούν ως με­γα­λύ­τε­ρο κίν­δυ­νο τις ρα­τσι­στι­κές, εθνι­κι­στι­κές πο­λι­τι­κές μιας Βρε­τα­νί­ας υπό τον Τζόν­σον και τους ομοί­ους του. Κάθε έκ­κλη­ση για μα­νι­χαϊ­κή το­πο­θέ­τη­ση σε σχέση με το brexit-bremain ου­σια­στι­κά δια­σπά την ερ­γα­τι­κή τάξη και τις ορ­γα­νώ­σεις της που επί­σης έχουν αντί­θε­τες από­ψεις.

Προ­ο­πτι­κές

Ο υπουρ­γός για το Brexit Στιβ Μπάρ­κλεϊ, πα­ρου­σιά­ζο­ντας τη συμ­φω­νία του Τζόν­σον με την ΕΕ,  έκανε λόγο για «ένα νο­μο­σχέ­διο που ολο­κλη­ρώ­νει την απο­χώ­ρη­ση στις 31 Οκτω­βρί­ου, που προ­στα­τεύ­ει τις θέ­σεις ερ­γα­σί­ας και την ακε­ραιό­τη­τα του Ηνω­μέ­νου Βα­σι­λεί­ου και που μας επι­τρέ­πει να προ­χω­ρή­σου­με στις προ­τε­ραιό­τη­τες των πο­λι­τών, όπως η υγεία, η εκ­παί­δευ­ση και η εγκλη­μα­τι­κό­τη­τα». Είναι προ­φα­νής η διά­θε­ση της κυ­βέρ­νη­σης του Brexit να απευ­θυν­θεί στις ανά­γκες της ερ­γα­τι­κής τάξης, αλλά και των μι­κρο­α­στών (υγεία, εκ­παί­δευ­ση, αλλά και νόμος και τάξη και εδα­φι­κή ακε­ραιό­τη­τα) για να τους χρη­σι­μο­ποι­ή­σει ως κοι­νω­νι­κό αντί­βα­ρο στην τε­ρά­στια πλειο­ψη­φία της άρ­χου­σας τάξης που ήταν και είναι υπέρ της πα­ρα­μο­νής στην ΕΕ.

Όμως στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα από τη σκο­πιά των ερ­γα­τι­κών συμ­φε­ρό­ντων, η συμ­φω­νία όπου κα­τέ­λη­ξε ο Τζόν­σον είναι πολύ χει­ρό­τε­ρη από αυτήν στην οποία είχε κα­τα­λή­ξει Τ. Μέι. Η τε­λευ­ταία είχε κάνει κά­ποιες πα­ρα­χω­ρή­σεις όσον αφορά τα ερ­γα­σια­κά δι­καιώ­μα­τα και την προ­στα­σία του πε­ρι­βάλ­λο­ντος. Η τω­ρι­νή συμ­φω­νία του Τζόν­σον εγκα­τα­λεί­πει ακόμη κι αυτές τις πε­νι­χρές δε­σμεύ­σεις –και το μόνο που κάνει η κυ­βέρ­νη­ση είναι κά­ποιες αό­ρι­στες, αλλά κα­θό­λου δε­σμευ­τι­κές ανα­φο­ρές σε αυτά, προ­κει­μέ­νου να απο­σπά­σει τη λαϊκή συ­ναί­νε­ση.

Ασφα­λώς η ερ­γα­τι­κή τάξη δεν έχει κα­νέ­να συμ­φέ­ρον από τη συμ­φω­νία. Όμως αυτή μπο­ρεί, λίγες ώρες αφό­του γρά­φο­νταν αυτές οι γραμ­μές, να υπερ­ψη­φι­στεί στο Κοι­νο­βού­λιο, καθώς πι­θα­νά ο Τζόν­σον θα πεί­σει τους δι­κούς του αντάρ­τες και άλ­λους «ρε­α­λι­στές» βου­λευ­τές να ψη­φί­σουν υπέρ. Μπο­ρεί όμως η κάθε εί­δους αντι­πο­λί­τευ­ση (το ακρο­δε­ξιό DUP από τη Β. Ιρ­λαν­δία που σή­με­ρα στη­ρί­ζει την κυ­βέρ­νη­ση Τζόν­σον, έχει δη­λώ­σει ότι είναι ενα­ντί­ον της συμ­φω­νί­ας) να κα­τα­φέ­ρει να φρε­νά­ρει με διά­φο­ρες μα­νού­βρες τη συμ­φω­νία (ή τους σχε­τι­κούς εφαρ­μο­στι­κούς νό­μους) ώστε αυτή να μην έχει πε­ρά­σει έως τις 31 Οκτω­βρί­ου οπότε πλέον η Βρε­τα­νία πρέ­πει να απο­χω­ρή­σει από τη ΕΕ. Κώ­λυ­μα όμως μπο­ρεί να υπάρ­ξει και στα επι­μέ­ρους κοι­νο­βού­λια των ευ­ρω­παϊ­κών χωρών.

Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, όμως, για πρώτη φορά υπάρ­χει πλέον σο­βα­ρή πι­θα­νό­τη­τα η έξο­δος της Βρε­τα­νί­ας από την ΕΕ να γίνει με συμ­φω­νία –αλλά μια συμ­φω­νία που σε καμία πε­ρί­πτω­ση δεν θα προ­στα­τεύ­ει τα συμ­φέ­ρο­ντα των ερ­γα­ζο­μέ­νων.

/rproject.gr